II OSK 2187/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 18 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1457/14 odrzucającego skargę J. O. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną J. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...]w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r., na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) odrzucił skargę J. O. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 22 lipca 2014 r., doręczonym w dniu 24 lipca 2014 r., wezwano J. O. do nadesłania 2 egzemplarzy odpisów skargi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie dopełnił nałożonego przez Sąd obowiązku. Dodatkowo Sąd podkreślił, że bez wpływu na zasadności podjętego rozstrzygnięcia jest okoliczność, iż w dniu 28 lipca 2014 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe skarżącego, w którym wskazał, iż nie jest w posiadaniu skargi, gdyż została sporządzona w jednym egzemplarzu oraz w którym zwrócił się także o przesłanie kopii skargi, ewentualnie o wydanie przez Sąd zarządzenia, aby taką kopię załączyć do akt sprawy. Po pierwsze z tego powodu, iż termin do uzupełnienia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym, którego niedochowanie, w niniejszym przypadku powoduje odrzucenie skargi (w przypadku przesłania przez Sąd kopii skargi, skarżący uzupełniłby brak już po terminie), a po drugie ze względu na stanowisko zaprezentowane w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13. Skargę kasacyjną od tego powyższego postanowienia WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r. wniósł J. O. zarzucając naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1646 ze zm.) poprzez przedwczesne wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi i odrzucenie skargi J. O. w sytuacji, gdy skarżący nie miał możliwości uzupełnienia braków formalnych oraz art. 6 p.p.s.a. poprzez niedoinformowanie skarżącego o braku możliwości sporządzenia przez Sąd odpisów skargi w toku postępowania, względnie wysłania skarżącemu kopii skargi w celu umożliwienia mu uzupełnienia braków formalnych, jak również nieudzielanie skarżącemu wskazówek co do przysługujących mu środków prawnych w przypadku uchybienia terminowi, tj. możliwości jego przywrócenia w zaistniałej sytuacji. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Z treści art. 57 § 1 p.p.s.a. wynika, że skarga powinna odpowiadać wszelkim wymaganiom jakie muszą spełniać pisma w postępowaniu sądowym, a zatem winna spełniać określone warunki formalne, które wymienia w sposób wyczerpujący przepis art. 46 p.p.s.a. Oprócz wymagań wskazanych w tym przepisie, stanowiących o kompletności pisma, przepis art. 47 § 1 p.p.s.a przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 p.p.s.a. należy traktować wymogi z art. 47 p.p.s.a. (por.: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego; wyd. CH Beck, Warszawa 2011, s. 236-237). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż na mocy zarządzenia z dnia 4 czerwca 2014 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 2 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Niekwestionowane jest również, że skarżący wezwania tego nie wykonał. Co prawda w przedmiotowej sprawie skarżący w terminie do uzupełniania braków formalnych skargi, zwrócił się do Sądu o przesłanie jej kserokopii, celem wykonania przez niego uwierzytelnionych odpisów pisma, jednak należy zaznaczyć, iż czynność ta nie przerwała 7-dniowego biegu terminu wskazanego w zarządzeniu. Zakreślony bowiem przez przewodniczącego wydziału termin do dokonania wskazanej czynności procesowej, jako termin ustawowy, nie może być ani skracany, ani przedłużany. Zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że niezłożenie przez stronę, mimo wezwania, odpisów skargi, uniemożliwiło nadanie skardze dalszego biegu, co uzasadniało jej odrzucenie stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższy pogląd znajduje oparcie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, który przyjął, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu (...)". Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotową skargę kasacyjną stanowisko to w pełni podziela. Wskazać nadto należy, że sądy administracyjne orzekają na podstawie procedury z wykorzystaniem instrumentów będących w ich dyspozycji oraz przysługujących im kompetencji. Okoliczność, że w ramach tych kompetencji ustawodawca przewidział m.in. rozwiązania określone w art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 zd. 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a., skutkujące w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jej odrzuceniem, nie stanowi o niekonstytucyjności wskazanych przepisów. W związku z tą jednoznaczną regulacją ustawową nie sposób przyjąć, że narusza ona prawo obywatela do sądu. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zamyka drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw i wolności jednostki (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP), lecz umożliwia każdemu obywatelowi skorzystanie z tego prawa w ramach określonej procedury (uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13) . W przypadku odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braków stronie skarżącej przysługuje środek zaskarżenia (skarga kasacyjna). Ponadto strona może wnosić o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. J. O. został wezwany do "nadesłania odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem". Wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżący został pouczony, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie i pouczenie były wystarczające i nie było potrzeby dalszego wyjaśniania ich treści i znaczenia. Nie można bowiem przyjąć, że adresat wezwania mógł mieć wątpliwość, czy nienadesłanie odpisu skargi spowoduje jej odrzucenie. Mając na uwadze powyższe, skoro skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Jednocześnie wskazać należy, że o kosztach należnych pełnomocnikowi strony ustanowionemu z urzędu (art. 250 p.p.s.a.) orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.