I GZ 285/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." sp. z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 9 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 1584/14 w zakresie odmowy zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "E." sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 1584/14 odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 6 października 2014 r. odmawiającego skarżącej "E." Sp. z o.o. w M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji przede wszystkim wyjaśnił, że w sprawie orzekano już w przedmiocie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd dał temu wyraz w postanowieniu z dnia 6 października 2014 r. Zatem złożony kolejny wniosek o udzielenie prawa pomocy w tym samym zakresie, WSA potraktował jako wniosek spółki o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Oceniając wniosek Spółki WSA uznał, że nie wykazała ona, aby jej sytuacja majątkowa pogorszyła się względem ustaleń dokonanych postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. i w związku z tym nie była wstanie uiścić wpisu w sprawie. I to nawet przy uwzględnieniu konieczności poniesienia podobnego wydatku jednocześnie w kilku innych sprawach. Sąd podkreślił, że spółka w latach 2010 i 2011 odnotowywała znaczne zyski (według bilansu za 2012 r. zyski z lat poprzednich wyniosły 620.972,10 zł) a dopiero w 2012 r. poniosła stratę, jednakże stosunkowo niewielką w porównaniu do wartość osiągniętego przychodu (ponad 1.600.000 zł). Natomiast za 2013 r. odnotowała z powrotem znaczny zysk w kwocie 444.147,38 zł. Co się zaś tyczy prowadzenia postępowań egzekucyjnych, w ramach których dochodzone mają być zaległości publicznoprawne w kwocie ponad 6.000.000 zł., oraz argumentu o zajęciu towaru o wartości powyżej 300.000 zł, Sąd wskazał, że skarżąca podnosiła te fakty już wcześniej, zaś przyczyny dla których okoliczności te nie mogły stanowić podstawy przyznania spółce wnioskowanego prawa zostały wyjaśnione w postanowieniu Sądu z dnia 6 października 2014 r. Sąd wskazał, że według zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2013 r. spółka wykazała przychód na poziomie 2.216.908,26 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w wysokości 1.772.760, 88 zł. Skarżąca podała także, że suma wszystkich należnych wpisów od skarg przed sądami administracyjnymi bliska jest 50.000 zł. Jednakże, Sąd uznał, że kwoty tej nie sposób uznać za znaczną w relacji do zysku spółki w 2013 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła "E." Sp. z o.o. wnosząc o: zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy, przez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 165 p.p.s.a poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie, podczas gdy ujawniły się nowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej spółki w pełni uzasadniające zmianę uprzedniego postanowienia. Okolicznością uzasadniającą pogarszającą się sytuację finansową spółki jest fakt, iż w wyniku przeprowadzonych kontroli przez Urząd Kontroli Skarbowej we W. zostały wydane decyzje określające wysokość zobowiązań podatkowych spółki na łączną kwotę 6 mln zł, co do których nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Spółka stwierdziła również że w 2014 r. nie osiągnęła żadnego zysku a przez ostatnie pół roku nie osiąga żadnych przychodów. Skarbowe organy egzekucyjne umarzają prowadzone przeciwko spółce postępowanie egzekucyjne ze względu na bezskuteczność egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim, zgodnie z prawidłowo powołanym i zastosowanym przez Sąd I instancji art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczność sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I GZ 605/14, stosownie do dyspozycji cytowanego przepisu zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpi zmiana okoliczności sprawy. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy zatem do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wskazania, że okoliczności sprawy uległy zmianie, art. 165 p.p.s.a., nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy. Wziął przy tym m. in. pod uwagę fakt, że postępowania egzekucyjne, w ramach których dochodzono od Spółki zaległości publicznoprawnych w wysokości ponad 6 mln zł, były już przedmiotem rozważań tego Sądu w postanowieniu z dnia 6 października 2014 r. wydanym w zakresie przyznania prawa pomocy. Wydanie wobec skarżącej spółki kolejnych decyzji wymiarowych i opatrzenie ich klauzulą natychmiastowej wykonalności nie zmienia zasadniczej okoliczności, że spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w tej sprawie, jak trafnie podkreślił Sąd I instancji, jak i że nie prowadzi działalności gospodarczej. Należy jeszcze raz podkreślić, że ewentualna zmiana ostatecznego postanowienia może mieć miejsce w przypadku zmiany okoliczności sprawy. Tymczasem ani do wniosku, ani do zażalenia na postanowienia nie załączono jakichkolwiek dowodów potwierdzających twierdzenia wskazujące na zaistnienie takiej zmiany. W tym zakresie za zupełnie gołosłowne należy uznać argumenty o nieosiągnięciu przychodu w 2014 r., czy o umorzeniu prowadzonych wobec skarżącej postępowań egzekucyjnych ze względu na bezskuteczność egzekucji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała zmiany okoliczności sprawy uzasadniających zmianę postanowienia ostatecznego o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z przyczyn powyższych, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.