II SA/Bd 577/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Jarzembski(spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant asystent sędziego Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie dyscyplinarne Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej oddala skargę. M. P. studentka UMK w T. była obwiniona o to, że w semestrze zimowym w roku akademickim ..., w ... 2012 r. podczas pobytu w ramach programu Erasmus na Wydziale Prawa Uniwersytetu w G. dopuściła się czynów zabronionych wobec współlokatorek M. M. - studentki UKW w B. oraz studentki z Hiszpanii M. P. M. A., polegających na dosypywaniu niedozwolonych preparatów do jedzenia, zaborze oraz niszczeniu rzeczy, należących do M. M. wartości 450.00 zł, stosowaniu przemocy, agresji oraz wyzwisk wobec nich, tj. przewinienie dyscyplinarne z art. 211 ust. 1 w zw. z 189 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 164, poz. 1365) oraz w § 126 Statutu uchwalonego przez Senat UMK w dniu 30 maja 2006 r. i § 9 ust 3 pkt 1 Regulaminu Studiów UMK. wprowadzonego Uchwalą nr 26 Senatu UMK z 27 marca 2007 r. Komisja Dyscyplinarna UMK dla Studentów orzeczeniem ... z 21 sierpnia 2013 r. uniewinniła obwinioną od zarzutu dosypywania niedozwolonych preparatów do jedzenia i uznała ją za winną zaboru oraz niszczenia rzeczy, należących do M. M. wartości 450,00 zł, stosowania przemocy, agresji oraz wyzwisk wobec współlokatorek, tj. czynów wyczerpujących znamiona przewinienia dyscyplinarnego z art. 211 ust. 1 ww. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 161, poz. 1365) oraz § 126 Statutu oraz § 9 ust 3 pkt 1 Regulaminu Studiów, i za to z mocy art. 212 ww. ustawy orzekła karę nagany. W odwołaniu M. P. zarzuciła: obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia: § 13 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, polegającą na niewydaniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec przekroczenia przez rzecznika dyscyplinarnego terminu do prowadzenia postępowania wyjaśniającego; § 16 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, polegającą na niedoręczeniu przez Przewodniczącego składu orzekającego odpisu wniosku rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie, co naruszyło jej prawo do należytego przygotowania się do rozpraw oraz uniemożliwiło złożenie odpowiedzi na pismo procesowe; art. 399 § 1 kpk, polegającą na nieuprzedzeniu o możliwej zmianie kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu, określonego w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów zmienionego we wniosku z dnia 15 kwietnia 2013 r. o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i ukaranie, w konfrontacji z czynem przypisanym w zaskarżonym orzeczeniu; § 25 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 ww. rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2006 r., polegającą na niewskazaniu dat rozpoznania sprawy oraz miejsca i daty popełnienia zarzucanego czynu, a także nieokreśleniu podstawy prawnej orzeczonej kary nagany; art. 424 §1 pkt 1 i 2 kpk, poprzez niewskazanie w uzasadnieniu orzeczenia dowodów dot. rzekomego "stosowania przemocy, agresji", oraz niewyjaśnieniu podstawy prawnej orzeczenia, w tym ustosunkowania się jej do wniosków końcowych. Zarzuciła także błędy w ustaleniach faktycznych: nieuwzględnienie wszystkich faktów wynikających z przeprowadzonych dowodów, oparcie orzeczenia na okolicznościach nieudowodnionych i wniosła o uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna orzeczeniem z ... 2014 r. – ...uchyliła zaskarżone orzeczenie i uznała obwinioną winną tego, że w ... 2012 r. podczas pobytu w ramach programu Erasmus na Wydziale Prawa Uniwersytetu w G. zniszczyła rzeczy należące do M. M. wartości 450,00 zł oraz stosowała wyzwiska wobec współlokatorek, tj. czynu wyczerpującego znamiona przewinienia dyscyplinarnego z art. 211 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i za to z mocy art. 212 pkt 2 tej ustawy orzekła karę nagany. Wg Komisji brak dowodów na to, że obwiniona dokonała zaboru rzeczy, używała środka "Laxante" dla celów pokrzywdzenia współlokatorów i stosowała wobec nich agresję i dlatego pominęła to w opisie czynu. Nie zmienia to faktu, że zachowanie obwinionej wypełnia znamiona przewinienia czynu dyscyplinarnego, bowiem obwiniona wyzwała w sposób urągający godności studenta współlokatorkę i zniszczyła mienie współlokatorek na kwotę 450 zł, co wystarcza, by stwierdzić, że dokonała czynów uchybiających godności studenta i ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, co ustalono w oparciu o wyjaśnienia obwinionej, zeznania świadka oraz dowody z dokumentów. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Komisja stwierdziła, że terminy wskazane w § 4 rozporządzenia z 6 grudnia 2006 r. mają charakter instrukcyjny. Ich przekroczenie nie powoduje negatywnych skutków prawnych dla całego postępowania w postaci jego umorzenia i trudno wyobrazić sobie sytuację, w której ich przekroczenie mogłoby mieć wpływ na treść orzeczenia. Konieczność przeprowadzenia wszystkich dowodów w postępowaniu wyjaśniającym jest warunkiem koniecznym dla prawidłowego zakończenia tego postępowania. Brak przeprowadzenia wszystkich dowodów ze względu na maksymalny czas trwania postępowania wyjaśniającego mogłoby stanowić obrazę przepisów postępowania i mieć wpływ na treść orzeczenia. Odnosząc się do zarzutu obrazy § 16 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, to wg Komisji zarzut również jest bezzasadny. Przewodnicząca Komisji Dyscyplinarnej doręczyła obwinionej wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego na rozprawie w dniu ... 2013 r. i przerwała rozprawę do dnia ...2013 r., by obwiniona mogła zapoznać się z nim; tak więc obwiniona miała możliwość przygotowania się do obrony i jej prawa nie zostały naruszone. Odnosząc się do zarzutu obrazy art. 399 § 1 k.p.k., zdaniem Komisji zrzut jest także bezzasadny. Art. 211 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym przewiduje, że studenci ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności studenta. Jest to jedyna kwalifikacja prawna, na podstawie której można dochodzić odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów. W związku z tym zmiana kwalifikacji prawnej jest ograniczona do jednego z dwóch typów czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne. Zmiana kwalifikacji prawnej nie miała miejsca. Zarówno w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów, wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie, jak i w zaskarżonym orzeczeniu jest mowa o przewinieniu dyscyplinarnym z art. 211 ust. 1 ustawy. Nie jest możliwe pociąganie do odpowiedzialności dyscyplinarnej na innej podstawie niż z art. 211 ust. 1. Powołanie się na inne przepisy wynikające czy to z ustawy, rozporządzenia, czy ze przepisów obowiązujących w uczelni nie ma żadnego znaczenia i nie może negatywnie wpływać na orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej. Treść zarzutów jest w postanowieniu z ...2013 r. oraz wniosku z ...2013 r. taka sama. Na tej też podstawie wydała orzeczenie Komisja w I instancji. Odnosząc się do zarzutu obrazy § 25 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 rozporządzenia, Komisja Odwoławcza stwierdzając, że zarzut jest bezzasadny wskazała, że prawdą jest, że w zaskarżonym orzeczeniu nie ma podanych dat rozpoznania sprawy. Nie mogło to jednak mieć wpływu na treść orzeczenia, w którym wskazano miejsce i czas przewinienia dyscyplinarnego i wskazano na art. 212 ustawy jako podstawę prawną orzeczonej kary. W tym stanie rzeczy mając na uwadze § 31 ust. 1 ww. rozporządzenia z 6 grudnia 2006 r. po myśli którego Komisja Odwoławcza nie ma mocy do zmiany zaskarżonego orzeczenia, należało uchylić zaskarżone orzeczenie w całości i orzec co do meritum. Zdaniem Komisji Odwoławczej obwiniona dopuściła się jednego czynu wypełniającego znamiona przewinienia dyscyplinarnego, podzielając zdanie Komisji Dyscyplinarnej, że obwiniona nie dopuściła się czynów, o których mowa w pkt 1 uchylonego orzeczenia. Zdaniem Komisji Odwoławczej przejrzyste i staranne sporządzenie sentencji orzeczenia nakazywało pominąć nieudowodnione zachowania w opisie czynu, względnie wskazać w opisie czynu, które z okoliczności nie zostały udowodnione i w zw. z tym obwiniona nie ponosi odpowiedzialności. Składając skargę M. P. zarzuciła obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, poprzez: nieuwzględnienie w uzasadnieniu orzeczenia braku możliwości realizacji przez nią prawa z art. 175 § 2 k.p.k. i nieuwzględnienie wątpliwości Komisji co do stanu jej poczytalności oraz nieuzupełnienie postępowania dowodowego poprzez powołanie biegłych psychiatrów celem ustalenia jej poczytalności w chwili popełnienia zarzucanego czynu oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, poprzez: błędną ocenę materiału dowodowego w zakresie: zniszczenia mienia współlokatorek na kwotę 450,00 zł. Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie orzeczenia, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę Komisja wniosła o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, gdyż orzeczenie nie narusza prawa, bowiem zostało podjęte w okolicznościach faktycznych, które nie budzą wątpliwości. Zarzut naruszenia prawa do obrony jest gołosłowny. Również zarzuty nieuwzględnienia wątpliwości co do poczytalności obwinionej oraz nieuzupełnienia postępowania dowodowego poprzez powołanie biegłych są nieuzasadnione. Komisja nie miała żadnych wątpliwości co do poczytalności obwinionej. Zarówno akta sprawy, jak i zachowanie się obwinionej w toku postępowania i jej aktywne uczestnictwo, nie wskazywało na jakiekolwiek wątpliwości co do jej poczytalności. Także zarzut błędnej oceny materiału dowodowego nie jest zasadny, bowiem akta sprawy jednoznacznie wskazują, że rodzina obwinionej sama uznała, że kwota 450 zł odpowiada wartości zniszczonego mienia i tą też kwotę przelała na rzecz osoby poszkodowanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 143, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej w skrócie P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po myśli zaś art. 3 § 3 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sądy administracyjne orzekają także w sprawach o których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki przewidziane w tych przepisach. Taką ustawą szczególną jest ustawa z 27 maja 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572). Przepis art. 221 stanowi, że od prawomocnego orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej służy skarga do sądu administracyjnego i że zaskarżeniu podlega prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej. W świetle przywołanych wyżej przepisów obowiązującego prawa, orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej nie są, podobnie jak orzeczenia komisji dyscyplinarnych, decyzjami administracyjnymi ani nawet aktami administracyjnymi. Wydane zostają nie w trybie przepisów postępowania administracyjnego, ale w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego, do którego odsyła art. 223 ww. ustawy. Jest to spowodowane tym, że celem postępowania dyscyplinarnego jest orzekanie o winie i karze. Oznacza to, że odwoławcza komisja dyscyplinarna orzeka na podstawie przepisów prawa o szkolnictwie wyższym, a w sprawach w niej nieuregulowanych - w trybie odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu postępowania karnego. O zasadności skargi sąd orzeka w formie wyroku. Treść wyroku jest ściśle powiązana z katalogiem skarg określonych w art. 3 § 2 P.p.s.a. i w przepisach szczególnych. Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewiduje szczególnej formy wyroku sądu administracyjnego; w wypadku nieuwzględnienia skargi mają zastosowanie przywołane wyżej przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Sąd administracyjny nie ocenia – co należy szczególnie w tym miejscu mocno podkreślić - czy orzeczenie jest słuszne, a tylko czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Przedmiotem sądowej oceny jest prawidłowość prowadzenia przez organy postępowania dyscyplinarnego oraz zgodności z prawem wydanego orzeczenia w wyniku tego postępowania. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala - art. 151 P.p.s.a. Odpowiedzialność dyscyplinarną studentów realizują przepisy rozdziału 6 przywoływanej ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w przepisach art. 211-225 oraz przepisy wykonawcze wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 224 i 225 tej ustawy. Oprócz tych regulacji także i przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (z wyłączeniem art. 82) do którego odsyła ustawodawca w art. 223 ustawy z 27 lipca 2005 r., nakazując ich stosowanie, zastrzegając, iż przepisy te należy stosować odpowiednio. Oznacza to także, że ustawodawca w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie prawa karnego, odsyła tylko do prawa karnego procesowego a nie prawa karnego materialnego. Stąd też nie mają tak istotnego znaczenia zarzuty skarżącej dotyczące ustalenia wartości zniszczonego mienia. Zarzuty takie miałyby istotne znaczenie w postępowaniu karnym w wypadku postawienia przez oskarżyciela publicznego zarzutu z kodeksu karnego, gdzie kwestie dotyczące wartości mienia mają istotne znaczenie w odniesieniu do czynów, które doktryna prawa karnego określa mianem tzw. czynów przepołowionych, a także mają wpływ na rodzaj i wysokość orzekanej kary. Wskazane wyżej przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zawierają w sobie zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy procesowe uzupełnione odesłaniem do przepisów procedury uregulowanej przepisami Kodeku postępowania karnego. Warto w związku z tym zwrócić uwagę, że przepisem prawa materialnego są przepisy art. 221 i 212 tej ustawy. Stanowią one, że za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności studenta student ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną przed komisją dyscyplinarną albo przed sądem koleżeńskim samorządu studenckiego. Za ten sam czyn student nie może być ukarany jednocześnie przez sąd koleżeński i komisję dyscyplinarną. Karami dyscyplinarnymi są: upomnienie; nagana; nagana z ostrzeżeniem; zawieszenie w określonych prawach studenta na okres do jednego roku; wydalenie z uczelni. Zadaniem Komisji Dyscyplinarnych obu instancji nie było więc badanie i ustalenie czy obwiniona dopuściła się przestępstwa, ale badanie odpowiedzialności w zakresie naruszenia przepisów obowiązujących w uczelni oraz czy dopuściła się czynu uchybiającego godności studenta. W związku z powyższym zasadne jest w tym miejscu zwrócenie uwagi na treść ślubowania, które złożyła skarżąca rozpoczynając studia na UMK w T., które brzmi: "Podejmując studia w U. M. K. i stając się członkiem społeczności akademickiej ślubuję uroczyście: • rzetelnie zdobywać wiedzę i umiejętności, • szanować prawa i obyczaje akademickie, • całym swoim postępowaniem dbać o dobre imię Uniwersytetu i godność studenta oraz osób trzecich, • przestrzegać zasad współżycia koleżeńskiego i przepisów obowiązujących w Uniwersytecie." Dodatkową ale bardzo istotną okolicznością jest w niniejszej sprawie, że zarzucane skarżącej zachowanie miało miejsce poza granicami Państwa Polskiego. W tym kontekście wskazanych przepisów rozpoznając skargę w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że zaskarżone orzeczenie mieści się w przepisach obowiązującego prawa tak materialnego jak i procesowego. Przy jego wydawaniu nie doszło bowiem do naruszenia obowiązującego prawa. Zebrano bowiem obszerny materiał dowodowy z pełnym poszanowaniem przepisów proceduralnych przed obu Komisjami, w tym również w zakresie realizacji wszelkich uprawnień w zakresie prawa do obrony i orzeczono karę dyscyplinarną przewidzianą prawem. Warto w szczególności zwrócić uwagę, że w toku postępowania przed Komisją Przewodnicząca Komisji Dyscyplinarnej doręczyła skarżącej wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego na rozprawie w dniu ... 2013 r. i przerwała rozprawę do dnia ...2013 r., co umożliwiło jej zapoznanie się wnioskiem i przygotowanie obrony. Nadto z akt sprawy wynika, że skarżąca mogła ustosunkowywać się do każdego dowodu w sprawie, zadawała pytania i składała obszerne wyjaśnienia. Umożliwiono jej także składanie wniosków dowodowych, z czego skorzystała wnosząc o przesłuchanie swego ojca, który jednak odmówił składania zeznań (to również świadczy o przestrzeganiu obowiązującej procedury, skoro pouczono świadka o prawie odmowy zeznań). Wydając zaskarżone orzeczenie organ uzasadnił je zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi sporządzenia uzasadniania, wskazując m.in. jakie fakty uznał za udowodnione, na jakich oparł się dowodach, dlaczego nie dał wiary dowodom przeciwnym. Zdaniem Sądu oceniając materiał dowodowy nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, a rozstrzygnięcie swoje uzasadnił przekonywująco. W tym stanie rzeczy dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia na podstawie akt sprawy, stwierdziwszy iż nie narusza ono obowiązującego w chwili jego wydania prawa – na podstawie przywołanych już przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi w zw. z art. 151 tej ustawy Sąd skargę oddalił.