I OZ 679/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 323/14 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów NSA: Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Jolanty Sikorskiej oraz Julii Szczygielskiej w sprawie ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] lutego 2014 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 26 czerwca 2014 r., IV SA/Wr 323/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek Z. R. o wyłączenie sędziów NSA: Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Jolanty Sikorskiej oraz Julii Szczygielskiej. Wniosek został złożony w toku postępowania w sprawie ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z [...] lutego 2014 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku z 19 maja 2014 r. (uzupełnionym pismem z 6 czerwca 2014 r.) skarżący zarzucił ww. sędziom "brak bezstronności, dyspozycyjność wobec Prezydenta Wrocławia i Skarbu Państwa oraz fakt, że brali udział w wydaniu orzeczenia, co do którego istnieje podejrzenie, że jest ono niezgodne z prawem, zasadą humanitaryzmu i poszanowania godności człowieka". Wskazani we wniosku sędziowie złożyli pisemne oświadczenia, że w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 323/14, w stosunku do nich nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Sąd uznał, że złożony przez skarżącego wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy wymienionych we wniosku sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie zasługuje na uwzględnienie. Przywołane przez skarżącego okoliczności dotyczące stronniczości, wykorzystywania stanowiska, jak też "pozostawania w korupcyjnym związku" z wymienionymi we wniosku podmiotami, wynikają wyłącznie z subiektywnego przeświadczenia skarżącego o istnieniu takich okoliczności i nie zostały przez niego uprawdopodobnione. Również wskazani we wniosku sędziowie oświadczyli, że nie zachodzą w stosunku do nich żadne okoliczności określone w art. 18 i w art. 19 p.p.s.a. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, publ. OSNC 1972/3/55). Subiektywne przekonanie skarżącego o stronniczości ww. sędziów, związane z tym, że wskazani sędziowie rozstrzygali w innych sprawach w sposób dla niego niekorzystny, nie stanowi skutecznej przyczyny wyłączenia sędziego w świetle wskazanych przepisów. Ocena rozstrzygnięć sędziego może być dokonana przez sąd wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. W zażaleniu, skarżący wniósł o uchylenie opisanego wyżej postanowienia i zaznaczył, że wystąpił o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wymieniając ich z imienia i nazwiska. Ponadto, w uzasadnieniu podane zostały inne niż wynikające z art. 19 p.p.s.a. przyczyny wyłączenia sędziów. Zdaniem skarżącego, skoro wniósł o wyłączenie wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu, Sąd ten nie był uprawniony do wydania postanowienia w przedmiocie wyłączenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do zarzutów skarżącego związanych z twierdzeniem, że wniósł on o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, należy wyjaśnić, że we wniosku wyraźnie wskazano tylko pięciu sędziów tego Sądu. Żądając wyłączenia sędziego, skarżący jest obowiązany dokładnie wskazać o kogo chodzi (wymienić z imienia i nazwiska), a także podać przyczynę uzasadniającą wyłączenie. Przyczynę wyłączenia należy uprawdopodobnić przez wskazanie dowodów, które mają czynić prawdopodobnymi podanymi przez stronę okoliczności. Z uwagi na ogólnie sformułowany wniosek, który w związku z tym zawierał braki formalne uniemożliwiające nadanie sprawie dalszego biegu w zakresie określonym przez stronę, skarżący został wezwany do jego uzupełnienia. Wezwany do wskazania imienia i nazwiska każdego sędziego, którego wniosek dotyczy oraz podanie i uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia odnoszącej się do każdego sędziego z osobna, skarżący podkreślił, że "w podaniu z dnia 19 maja 2014 r. wskazałem z nazwiska i imienia wszystkich sędziów, których wyłączenia się domagam. W podaniu uprawdopodobniłem przyczyny wyłączenia w stosunku do każdego z nich osobna". Należy jednak podkreślić, że w piśmie z 19 maja 2014 r. skarżący wskazał z imienia i nazwiska pięciu sędziów, a w uzasadnieniu odniósł się tylko do dwóch z nich (sędziego NSA Henryka Ożoga oraz sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego). W związku z tym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji przyjął, że skarżący domaga się w istocie wyłączenia tylko pięciu sędziów WSA we Wrocławiu. Ta okoliczność przesądza również o tym, że o wyłączeniu sędziów mógł rozstrzygnąć sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy (art. 22 § 1 p.p.s.a.) i nie było potrzeby wyznaczenia innego sądu stosownie do treści art. 22 § 3 p.p.s.a. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Wskazać należy, że w obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. O wyłączeniu sędziego nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, a także zbieżność nazwisk sędziego i pracowników organu administracji, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte we wniosku o wyłączenie sędziów. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącego, sposobu orzekania sędziów w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.