II GSK 2763/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 287/14 w sprawie ze skargi M.T. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 17 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 114/13 w sprawie ze skargi M.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 287/14 oddalił skargę M.T. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 17 maja 2013 r. w sprawie I SA/Sz 114/13 oraz zasądził od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na rzecz adwokata P.K. kwotę 240 złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Pismem z dnia 14 stycznia 2014 roku M.T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie I SA/Sz 114/13, która zakończyła się wyrokiem z dnia 17 maja 2013 roku oddalającym jej skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W piśmie tym skarżąca podniosła, że wnosi o wznowienie wszystkich spraw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w S. zaistniałych po wyroku WSA o sygn. akt I SA/Sz 577/11. Zdaniem skarżącej wyrok ten nakazał odnalezienie dokumentów i wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Do skargi o wznowienie postępowania skarżąca załączyła kopię pisma z dnia 27.05.2013 r. otrzymanego ze Starostwa Powiatowego w P., z którego wynika, że Starostwo Powiatowe w P. nigdy nie zamawiało pieczęci "okrągłej" dla potrzeb Urzędu Pracy w P. oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [..] grudnia 2013 r. w sprawie [...] o uchyleniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 18 [...] 2013 r. w sprawie [..] w przedmiocie odmowy uznania za uzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Prezydenta Miasta S. Ustanowiony w ramach prawa pomocy dla skarżącej pełnomocnik z urzędu, w wykonaniu wezwania Sądu, uzupełniając braki formalne skargi o wznowienie postępowania, w piśmie z dnia 12 maja 2014 roku wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 17 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 114/13 oraz o uchylenie wyroku wydanego w tej sprawie. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik wskazał, że M.T. w piśmie z dnia 10 marca 2014 r. stwierdziła, że reprezentujący ją z urzędu pełnomocnik w osobie adwokata J.P> działał na jej szkodę, w związku z czym skarżąca nie uznała dokonanych przez pełnomocnika czynności za czynności w jej imieniu. Pełnomocnik wskazał także, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania o jakim mowa w art. 277 p.p.s.a. został zachowany, gdyż skarżąca do momentu wydania w dniu [...] stycznia 2014 r. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej pozostawała w przekonaniu, że działający w jej imieniu adwokat R.F. podejmie czynności mające na celu uchylenie bądź zmianę wyroku z dnia 17 maja 2013 r. Jako podstawę wznowienia postępowania sądowego pełnomocnik skarżącej wskazał art. 271 ust. 2 p.p.s.a. wyjaśniając, że skarżąca nie była należycie reprezentowana, gdyż działania jej pełnomocnika nie były działaniami dokonanymi w imieniu skarżącej i nie odzwierciedlały jej woli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie zajęło stanowiska w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę uznając, że w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 114/13 nie zaistniały podstawy wznowienia postępowania sądowego. Sąd I instancji po przytoczeniu treści art. 270, art. 271, art. 272, art. 273 oraz art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz omówieniu przesłanek warunkujących wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały one spełnione. WSA zauważył, że w piśmie z dnia 12 maja 2014 roku pełnomocnik skarżącej jednoznacznie wskazał, że podstawę wznowienia postępowania sądowego stanowi art. 271 pkt 1 p.p.s.a., jako że pełnomocnik reprezentujący skarżącą w postępowaniu rozpoznawczym działał na jej szkodę, co zostało wykazane w piśmie M.T. z dnia [..] marca 2014 roku. W piśmie tym natomiast M.C.T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. o niedokonywanie doręczeń do ustanowionych dla nich adwokatów z urzędu wskazując, że nie uznają stanowisk adwokatów za sporządzone w ich imieniu. Ponadto wskazali, że nie są w stanie opisać stanowiska jakie zaprezentowała wobec nich ostatnio adwokat J.P.. Sąd I instancji ustalił, że w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 114/13 skarżąca nie była reprezentowana przez adwokat J.P.. Tym samym pełnomocnik ten nie mógł działać na szkodę skarżącej. Ponadto, WSA wskazał, że w piśmie małżonków T. z dnia 10 marca 2014 r. brak jest wskazania jakie konkretnie działanie pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącej w sprawie I SA/Sz 113/14 miałoby być działaniem na szkodę strony. Zdaniem WSA nie może być również uznane za działanie na szkodę strony sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej pomimo subiektywnego przekonania skarżącej o niesłusznie wydanym wobec niej orzeczeniu, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca wywiodła skargę od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r., którym to na skutek uwzględnienia jej zażalenia Kolegium uchyliło zaskarżone postanowienie Starosty Powiatu P. z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie stanowiska w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało, że termin przedawnienia egzekwowanego obowiązku upłynął przed wystawieniem tytułu wykonawczego, oraz że wierzyciel winien wystąpić do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania. W takich okolicznościach sprawy wydanie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie może być uznane, zdaniem Sądu I instancji, za działanie na szkodę strony. Sąd I instancji rozpoznając skargę o wznowienie postępowania sądowego w kontekście przyczyny określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a., wskazał również, że przesłanka nowych okoliczności i nowych dowodów nie została spełniona bowiem dołączone do skargi o wznowienie postępowania pismo Starosty Powiatowego w P. pochodzi z maja 2013 roku, a zatem w odniesieniu do tego dowodu nie został zachowany trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, ponadto w zaskarżonym postanowieniu SKO wyraźnie wskazało, że wobec przedawnienia obowiązku skarżącej ocena formalna tytułu wykonawczego jest bezprzedmiotowa. Natomiast w kwestii postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] grudnia 2013 r. WSA wyjaśnił, iż dowód ten nie dotyczy przedmiotu postępowania objętego sprawą I SA/Sz 114/13. M.T. zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy właściwemu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 271 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego nieuwzględnienie wskutek wadliwego przyjęcia, że nie zachodzi przyczyna wznowienia postępowania polegająca na nienależytej reprezentacji i pozbawieniu strony możliwości działania, a w konsekwencji oddalenie skargi o wznowienie postępowania w sytuacji, gdy podejmowane przez pełnomocników z urzędu działania w sprawie były dla skarżącej niekorzystne i niezgodne z jej wolą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie w uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy. W myśl z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 p.p.s.a.). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie W skardze kasacyjnej podniesiony został tylko zarzut naruszenia przepisu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego nieuwzględnienie. W myśl tego przepisu można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Naruszenie wskazanego przepisu przez Sąd I instancji polegać miało, w ocenie skarżącej, na wadliwym przyjęciu, że nie zachodzi przyczyna wznowienia polegająca na tym, że strona nie była należycie reprezentowana, w sytuacji gdy jej pełnomocnicy z urzędu adw. J.P. i adw. R.F. działali w sposób niekorzystny dla skarżącej, niezgodnie z jej wolą i bez konsultacji z nią. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego należy stwierdzić, że jest on nieuzasadniony, ponieważ brak należytej reprezentacji w rozumieniu przepisu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet w sytuacji, w której wykonywałby obowiązki w sposób, który prowadziłby do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków. Jest okolicznością niekwestionowaną, że stronę skarżącą reprezentowali kolejno pełnomocnicy prawidłowo dla niej ustanowieni w ramach prawa pomocy. Niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a., nie może więc stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania. Pogląd taki wyrazili A. Kabat w Komentarzu do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (LEX 2013) i J.P. Tarno w Komentarzu do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Wyd. 5, str. 680. Stanowisko takie zajął również NSA w wyroku z 11 lutego 2005 r. o sygn. akt OSK 1160/05, oraz WSA w Gliwicach z wyroku z 27 maja 2010 r. o sygn. akt II SA/Gl 50/10 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2000 r. sygn. akt I PRN 277/00 (OSNP 2002/1/15) stwierdził, że "Nienależyta reprezentacja jako podstawa wznowienia postępowania (art. 401 pkt 2 kpa, którego odpowiednikiem jest w/w art. 271 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) nie dotyczy sposobu zastępowania strony przez pełnomocnika procesowego". Podkreślić należy, że przedstawione wyżej stanowisko nie oznacza, iż w rozpatrywanej sprawie pełnomocnicy działający w imieniu skarżącej niewłaściwie reprezentowali jej interesy. Akta sprawy nie dają podstawy do takiego stwierdzenia. W szczególności nie może stanowić podstawy do negatywnej oceny działania pełnomocnika sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę od korzystnego dla strony orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. NSA nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzkie sądy administracyjne w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a., do którego pełnomocnik winien zwrócić się ze stosownym wnioskiem składając oświadczenie, o jakim mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).