IV SA/Gl 26/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa), po rozpoznaniu odwołania K.O. (O.) od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta M. przez Inspektora w Dziale Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., z dnia [...], Nr [...] nieprzyznającej mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A.O., która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 17 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 1013 r., poz. 1456, dalej: "ustawa" lub "u.ś.r.") – uchyliło w całości decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyło postępowanie. Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym. W dniu [...] K.O. złożył w Dziale Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko A.O. Decyzją, przytoczoną na wstępie, z dnia [...], Nr [...] Prezydent Miasta M. odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji podkreślił, że K.O. ma ustalone prawo do okresowej renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym do dnia [...]. Jednocześnie organ zaznaczył, że na wniosek strony renta została zawieszona do dnia [...]. Odnosząc poczynione ustalenia do regulacji prawnych przedmiotu rozpoznania wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego, świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Mając powyższe na uwadze podniósł, że w związku z ustalonym prawem do renty stronie nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Od decyzji tej wnioskodawca złożył odwołanie, w którym zakwestionował argumentację organu pierwszej instancji i powołał się na ciężki stan zdrowia córki. Autor odwołania wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia i – ogólnie rzecz ujmując – "polityki społecznej Państwa". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją przytoczoną na wstępie, z dnia [...] uchyliło w całości decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyło postępowanie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyeksponowało, co pominął organ pierwszoinstancyjny, że prawomocną decyzją tegoż organu z dnia [...] Nr [...] odmówiono K.O. (O.) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką A.O. z uwagi na ustalone prawo strony do okresowej renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym do dnia [...]. Organ odwoławczy zaznaczył, że decyzji tej strony nie zaskarżyła. W dalszej kolejności podniósł, że objęty przedmiotem postępowania wniosek z dnia [...] jest ponownym złożonym w tożsamym przedmiocie. Zaznaczył, że strona dołączyła do niego także niezmienione orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córki A., wydane przez Miejski Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia [...], Nr [...], mocą którego została ona zaliczona do osób niepełnosprawnych na okres do [...]. Jednocześnie organ drugoinstancyjny zwrócił uwagę, że w oświadczeniu z dnia [...] K.O. podał, że nie zmieniło się nic w stosunku do poprzedniego wniosku". Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie wystąpiła tożsamość podmiotowa i przedmiotowa ze sprawą zakończoną prawomocną decyzją Prezydenta Miasta M. z dnia [...] Nr [...], mocą której odmówiono K.O. (O.) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką A.O. (k.13). Tożsamość ta – jak wyjaśnił – zaistniała bowiem w sprawie występują zarówno te same podmioty: K.O., i A.O., jak i dotyczy ona identycznego zakresu wnioskowanego świadczenia zarówno pod względem faktycznym jak i prawnym. Podsumowując stwierdził, że "w obrocie prawnym funkcjonuje już decyzja ostateczna odmawiająca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką i występuje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy". Mając to na uwadze w jego ocenie w sprawie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości stypizowana w art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa), a tym samym nakładająca na organ obowiązek umorzenia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakwestionowała stanowisko organów pierwszej i drugiej instancji o braku podstaw do przyznania jej tego prawa oraz – analogicznie jak w odwołaniu – wyraziła niezadowolenie z działania organów oraz niezrozumienie jej trudnej sytuacji życiowej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r. W 14/94, (Dz. U., Nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która – zgodnie z art. 1 § 2 tej ustawy - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji, jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Istota sporu, z uwagi na przedstawioną w sprawie chronologię zdarzeń, koncentruje się wokół dopuszczalności rozstrzygania przez organ administracyjny w trybie zwyczajnym kwestii poprzednio już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W sprawie poza sporem jest, że K.O. domagając się prawa do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego na córkę A.O. złożył, de facto w krótkim odstępie czasu, dwa wnioski: pierwszy – z dnia [...] (k. 1) rozpoznany prawomocną decyzją Prezydenta Miasta M. z dnia [...] Nr [...], mocą której odmówiono mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką A.O. (k.13). drugi – z dnia [...] (k. 14 i n.), będący przedmiotem niniejszego postępowania. Wnioski te, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, charakteryzuje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. Dotyczą one: po pierwsze – tych samych podmiotów występujących w tożsamej konfiguracji tego samego stosunku administracyjnoprawnego (ojciec – wnioskodawca na dziecko) po drugie – tego samego przedmiotowego świadczenia w tożsamej sytuacji administracyjnoprawnej, przy niezmienionym stanie prawnym i faktycznym. Tym samym rozpatrując odwołanie organ drugoinstancyjny w pierwszej kolejności bada czy w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie sprawy, w tym bezprzedmiotowość postępowania. Zarówno w orzecznictwie jak i literaturze przedmiotu ugruntowany jest pogląd, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (brak strony lub przedmiotu rozstrzygnięcia) – por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2010, s. 163 oraz przywołana tam literatura i orzecznictwo. Przedmiot postępowania istnieje dopóty, dopóki jest utrzymywany związek procedury ze sferą prawa materialnego. Tym samym w sytuacji jego braku postępowanie staje się bezprzedmiotowe. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że wniosek strony z dnia [...] jest wnioskiem skierowanym w celu uruchomienia trybu nadzwyczajnego – czego dowodzą przywołane podstawy prawne a także uzasadnienie objętej skargą decyzji. Podstawę wniosku upatrywał w przesłance wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5, tj, możliwości wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a których to okoliczności nie dopatrzył się we wniosku strony. Jakkolwiek w przedmiotowej sprawie podstawa zaskarżonego orzeczenia, jego rubrum i uzasadnienie nie są spójnie, to wadliwość ta nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. W istocie organ odwoławczy wyeliminował z obrotu decyzję pierwszoinstancyjną dotkniętą wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa i umorzył postępowanie z wniosku strony z dnia [...] de facto zbieżnego z wnioskiem z dnia [...] a rozstrzygniętego prawomocną decyzją Prezydenta Miasta M. z dnia [...]. Tym samym nie zmieniony został status quo strony. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał – jak wykazano wyżej – że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Tym samym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.