II OZ 1197/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 541/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 października 2014 r., sygn. VIII SA/Wa 541/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że nie mógł prawidłowo ocenić sytuacji finansowej skarżącej wskutek nieudzielenia przez nią szczegółowych informacji odnośnie do swojego stanu majątkowego. Skarżąca podała we wniosku, że źródłem jej utrzymania są dochody z gospodarstwa rolnego w kwocie miesięcznej 21 678 zł uzyskane z tytułu dopłat unijnych oraz sprzedaży. Roczne wydatki określiła na 21 000 zł. Wnioskodawczyni zaniechała jednak udokumentowania poniesienia wydatków na bieżące utrzymanie. Jako niespójne Sąd ocenił zaś podane przez skarżącą informacje dotyczące w szczególności określenia rocznych (4.439,60 zł) i miesięcznych (1.200 zł) wydatków na naukę. Strona nie wykazała także, iż w związku z posiadaniem jakich pojazdów ponosi wydatki na paliwo (7 500 zł rocznie). Sąd stwierdził ponadto, że złożony przez wnioskodawczynię wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] marca do [...] lipca 2014 r. nie potwierdzał zaciągnięcia pożyczki obrotowej, ani też regulowania należności z tytułu ubezpieczenia społecznego, czy ponoszenia wydatków na naukę. Wniesione przez skarżącą zażalenie na postanowienie z dnia 2 października 2014 r. zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. (sygn. II OZ 1283/14). W dniu 6 lutego 2015 r. skarżąca wystąpiła z kolejnym wnioskiem o prawo pomocy w zakresie całkowitym. W wyniku jego rozpoznania, postanowieniem z dnia 27 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Deklarując uzyskiwanie dochodów z gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 20 600 zł rocznie z tytułu dopłat unijnych oraz sprzedaży produktów rolnych oraz wydatki w skali roku na kwotę ok. 20.400 zł, strona zaniechała jednak udokumentowania ponoszenia tychże wydatków. Nie wykazała również, że posiada jakiekolwiek rzeczy ruchome, tj. samochód czy maszyny rolnicze, które wymagają wydatków na paliwo; nie wykazała, aby ponosiła wydatki na ubezpieczenie społeczne, ani wysokości nałożonych nań zobowiązań. Odnosząc się natomiast do powoływanej zmiany okoliczności faktycznych sprawy, tj. przejęcia przez skarżącą gospodarstwa rolnego wraz z ciążącymi na nim długami, Sąd uznał, że nie jest to przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Przejęcie zobowiązań osób trzecich świadczyć może jedynie o dobrej kondycji finansowej zobowiązującego się. Sąd zauważył również, że do wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty potwierdzające powoływaną okoliczność. Postanowieniem z dnia 28 maja 2015 r., sygn. II OZ 491/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na ww. postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu kolejnego, trzeciego wniosku skarżącej o prawo pomocy w zakresie całkowitym, złożonego w dniu 10 sierpnia 2015 r., wniosku tego nie uwzględnił. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w świetle oświadczeń złożonych przez stronę, źródłem jej utrzymania są dochody z gospodarstwa rolnego w kwocie miesięcznej ok. 20 600 zł uzyskane z tytułu dopłat unijnych oraz sprzedaży produktów rolnych. Roczne wydatki skarżąca określiła zaś na ok. 20 400 zł, przy czym strona udokumentowała wydatki poniesione na paliwo w lipcu 2015 r. w kwocie około 800 zł oraz spłatę w maju 2015 r. zadłużenia w kwocie 35 910,72 zł (k. [...] akt sądowych) przejętego po ojcu gospodarstwa rolnego. Strona zaniechała natomiast udokumentowania kosztów bieżącego miesięcznego utrzymania oraz kosztów prowadzenia gospodarstwa rolnego i dochodów z tytułu płatności unijnych. Nie wykazała również, że posiada jakiekolwiek rzeczy ruchome, tj. samochód, maszyny rolnicze, które wymagają wydatków na paliwo we wskazanej wysokości. W ocenie Sądu, skarżąca nie wyjaśniła w pełni, jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa. Za tym, iż skarżąca nie przekazuje rzetelnych informacji dotyczących jej sytuacji finansowej przemawia, zdaniem Sądu, także fakt, że zabezpieczyła środki i dokonała spłaty zadłużenia gospodarstwa rolnego na kwotę około 35 000 zł w sytuacji, gdy we wcześniej składanych wnioskach o prawo pomocy wykazywała, że nie posiada żadnych oszczędności, a jej sytuacja finansowa jest trudna. W zażaleniu na postanowienie z dnia 2 października 2015 r. skarżąca wniosła o jego uchylenie wskazując, że doszło do niewłaściwego odczytania kwoty z dochodów z produkcji rolnej, co skutkowało nieprawidłową oceną sytuacji materialnej skarżącej. Strona wyjaśniła, że Sąd błędnie przyjął, iż pochodząca z dopłat unijnych kwota 20 600 zł stanowi miesięczny dochód skarżącej, podczas gdy dopłaty unijne z tytułu prowadzenia produkcji rolniczej wypłacane są jednorazowo w ciągu roku. Strona wskazała, że przekazana Sądowi szczegółowa analiza dochodów i wydatków, które skarżąca uzyskuje z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wskazuje na ich bilansowanie się, zaś udowodniony wydatek w wysokości ok. 35 000 zł - zapłacone roszczenie egzekucyjne - znacznie obciążył finanse rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W rozważanym przypadku uwzględnić jednak należy to, że wniosek skarżącej o prawo pomocy, w wyniku rozpoznania którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał zaskarżone zażaleniem postanowienie z dnia 2 października 2015 r. jest kolejnym już, trzecim wnioskiem skarżącej w tym przedmiocie, zaś na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 2 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2014 r. (sygn. II OZ 1283/14). W tych okolicznościach zastosowanie ma art. 165 p.p.s.a., który możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależnia od zmiany okoliczności sprawy. Przez zmianę okoliczności sprawy należy zaś rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że okoliczności takie w odniesieniu do sytuacji skarżącej zaszły. Informacje dotyczące źródeł dochodów z gospodarstwa rolnego i ich wysokości, jak i rodzaju oraz wysokości ponoszonych wydatków (paliwo, składki na ubezpieczenie społeczne) przedstawione we wniosku z dnia 10 sierpnia 2015 r. nie różnią się od informacji udzielonych przez stronę w tym zakresie we wcześniejszych wnioskach. W postanowieniu z dnia 27 marca 2015 r. wydanym na skutek rozpoznania drugiego ze złożonych przez stronę wniosków o prawo pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odniósł się również do zmiany okoliczności sprawy wynikających z przejęcia przez skarżącą zobowiązań finansowych z tytułu przejęcia gospodarstwa rolnego. W tych warunkach nie można uznać, że skarżąca wskazuje obecnie na taką zmianę okoliczności, której wskazywałaby na zasadność zmiany dotychczasowego stanowiska co do spełniania przez nią przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd I instancji zasadnie uznał, że udokumentowanie spłaty zadłużenia gospodarstwa rolnego na kwotę ok. 35 000, przy braku przedstawienia dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dopłat do gruntów rolnych, wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie oraz wskazujących na koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego niemożliwym czyni weryfikację twierdzeń strony o jej trudnej sytuacji majątkowej, jak również uniemożliwia przyjęcie, że skarżąca wykazała, że w jej sprawie zaszły nowe, niepoddane w dotychczasowym postępowaniu wpadkowym w sprawie prawa pomocy istotne okoliczności, pozwalające na zmianę prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Za nieskuteczny uznać należało postawiony na obecnym etapie postępowania zarzut dokonania przez Sąd błędnych ustaleń faktycznych odnoszących się do wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez stronę, skoro przyjęte w zaskarżonym postanowieniu ustalenie w tym zakresie oparte zostało na oświadczeniu skarżącej złożonym na formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF). W tym stanie rzeczy Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.