II FZ 63/15

II FZ 63/15 P O S T A N O W I E N I E Dnia 26 lutego 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. sp. z o.o. Sp.k. w M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 27/14 w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku z dnia 7 listopada 2014 r. o przewrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 27/14 w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. Sp.k. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 28 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2014 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pozostawił bez rozpoznania wniosek K. sp. z o.o. Sp.k. w M. (dalej jako "Spółka") z dnia 7 listopada 2014 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie z skargi Spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 28 października 2013 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2014 r. oddalił ww. skargę Spółki. W dniu 10 listopada 2014 r. (data nadania) Spółka złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 listopada 2014 r. wezwano Spółkę do uzupełnienia braku formalnego wniosku, poprzez złożenie odpisu wniosku w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto wezwano Spółkę do wskazania, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia wniosku. Przesyłkę poleconą z wezwaniem doręczono Spółce w dniu 24 listopada 2014 r. W piśmie nadanym w dniu 1 grudnia 2014 r. Spółka, w odpowiedzi na powyższe wezwanie, wskazała jedynie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Natomiast do chwili obecnej nie złożyła odpisu wniosku z dnia 7 listopada 2014 r. o przywrócenie terminu do złożenie wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku. Przewodniczący powołując się na art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", wskazał, iż niezłożenie odpisów pisma dla pozostałych stron powoduje, że pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Mając zatem na uwadze art. 49 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z tym, że Spółka nie uzupełniła braku formalnego w terminie, poprzez złożenia odpisu wniosku o przywrócenie terminu i w związku z jego bezskutecznym upływem z dniem 1 grudnia 2014 r. Przewodniczący pozostawił wniosek bez rozpoznania. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka, działająca przez Prezesa Zarządu, zaskarżyła postanowienie w całości. Zarzuciła błędną wykładnię art. 47 § 1 P.p.s.a., prowadzącą do nieprawidłowego przyjęcia, iż zażalenie Spółki obarczone było brakiem formalnym uzasadniającym pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz nadanie biegu złożonemu przez Spółkę wnioskowi o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że fakt niewykonania wezwania w zakresie nadesłania określonej liczby odpisów skargi nie powoduje automatycznie pozostawienie pisma bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Przeciwne, stanowisko należy uznać za zbyt rygorystyczne, bowiem nie każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Braku jednego odpisu skargi nie można zakwalifikować jako braku istotnego - tym bardziej, że wniosek o sporządzenia na piśmie uzasadnienia wyroku jest pismem procesowym, które nie zawiera żadnych oświadczeń dotyczących sprawy, do których organ administracji mógłby się ewentualnie odnieść. Tym samym, niedoręczenie organowi podatkowemu odpisu tego wniosku (a także odpisu wniosku o przywrócenie terminu do wykonania tej czynności) nie narusza w żaden sposób praw organu administracji, przez co nie może zostać uznany za brak formalny. Pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zamyka drogę do wszczęcia postępowania odwoławczego i pozbawia jedynego środka służącego ochronie praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że Przewodniczący pozostawił bez rozpoznania wniosek Spółki z dnia 7 listopada 2014 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku uznając, że mimo prawidłowego wezwania, w którym został wskazany rygor, Spółka nie usunęła braków formalnych, poprzez złożenie odpisu wniosku. Pismo strony powinno spełniać określone warunki formalne, które wymienia w sposób wyczerpujący art. 46 P.p.s.a. Oprócz wymagań przewidzianych w tym przepisie, stanowiących o kompletności pisma, art. 47 § 1 P.p.s.a. ustanawia wymogi odnoszące się do odpisów pisma i załączników do niego. Stosownie bowiem do treści tego przepisu, do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Jednocześnie w myśl art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Podstawę pozostawienia pisma bez rozpoznania z uwagi na nieusunięcie braków formalnych stanowi natomiast art. 49 § 2 P.p.s.a. Nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 P.p.s.a., należy traktować wymogi określone w art. 47 P.p.s.a., czyli obowiązek polegający na dołączeniu odpisów, który obciąża składającego pismo. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 27/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Spółki. Pismem z dnia 7 listopada 2014 r. Spółka zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przewodniczący Wydziału wezwał Spółkę do usunięcia braków formalnych pisma, poprzez złożenie odpisu wniosku, celem doręczenia organowi podatkowemu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Spółka nie wykonała wezwania i nie nadesłała w wyznaczonym terminie odpisu wniosku. Skoro wniosek o przywrócenie terminu nie mógł otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, a Spółka braków tych nie uzupełniła w wyznaczonym terminie, Przewodniczący Wydziału prawidłowo, stosownie do art. 49 § 2 P.p.s.a., pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. Odnosząc się natomiast do zarzutów postawionych w zażaleniu należy zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu. Zatem konsekwencje prawne uznania, że niedołączenie odpisu pisma (skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia) jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a., nakładają na stronę istotny obowiązek i powodują (w razie nieuzupełnienia braku i po wyczerpaniu trybu zaskarżenia lub bezskutecznego wniosku o przywrócenie terminu) zamknięcie stronie drogi do sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej. Odnosząc się dalej do zarzutów zażalenia należy zwrócić uwagę, że wprawdzie P.p.s.a. nie zawiera wyraźnego przepisu stanowiącego o tym, że żądanie odpisu skargi następuje w celu jej doręczenia pozostałym uczestnikom postępowania, poza - zawartym w art. 57 § 1 zd. 1 P.p.s.a. - unormowaniem, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma procesowego, to jednak wymóg złożenia odpisu skargi wiąże się z oczywistym w kontradyktoryjnym postępowaniu sądowym prawem drugiej strony oraz innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego do zaznajomienia się z pismem i z prawem do udzielenia na nie odpowiedzi, a więc umożliwieniem pozostałym stronom postępowania zajęcia własnego stanowiska odnośnie twierdzeń i wniosków oraz żądań, wynikających ze złożonej skargi. Należy dojść do wniosku, że z treści art. 49 P.p.s.a. wynika, iż tryb w nim określony ma zastosowanie w razie takich braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, tj. wywołanie przez nie właściwych skutków procesowych zarówno w stosunku do sądu, jak i pozostałych uczestniczących w postępowaniu podmiotów (uczestników postępowania). Trzeba też zwrócić uwagę, że przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne pozwalają wyodrębnić czynności procesowe, w zależności od kryterium podmiotowego, na czynności procesowe sądu, stron i innych uczestników postępowania. Sporządzanie odpisów pisma przez sąd w celu usunięcia braków za jedną ze stron postępowania nie tylko nie mieści się w zakresie dopuszczalnych czynności procesowych sądu, ale ponadto mogłoby wskazywać na działanie sądu w interesie jednej ze stron, a to z kolei podważałoby zasadę bezstronności sądu. W ocenie Sądu, nieuzupełnienie braku w postaci niezłożenia przez stronę odpisu nie jest naruszeniem konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że sformalizowanie postępowania, nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią więc one funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniają bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Należy wskazać, że w powołanej wyżej uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "niedołączenie przez Skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd." Zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem. Spółce, stosownie do treści art. 49 § 1 P.p.s.a. umożliwiono uzupełnienie braków wniosku, z czego jednak nie skorzystała. W konsekwencji obarczają Spółkę procesowe skutki zaniedbania, jakiego się dopuściła. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.