II OSK 300/15

Dnia 10 listopada 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms (spr.) Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia NSA Paweł Miładowski Protokolant starszy asystent sędziego Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 785/14 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] maja 2014 r. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę B. K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: Na skutek żądania B. K. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wszczął postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku inwentarskiego na działce nr [...] we wsi M.-D. i po przedłożeniu oceny technicznej budynku, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nakazał usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości właścicielowi obiektu H. M. poprzez wykonanie określonych robót budowlanych. Po rozpoznaniu odwołania B. K., Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy nakazując właścicielowi budynku inwentarskiego H. M. wykonanie określonych robót budowlanych. W skardze B. K. zarzuciła, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ rozstrzygnięcie zostało oparte na podstawie wadliwie sporządzonej oceny technicznej obiektu i nie odnosi się do zasadniczej kwestii podnoszonej przez skarżącą, która dotyczy tego, że obiekt nie jest wyposażony w posadzkę (płytę gnojową) oraz zbiornik na gnojowicę, na skutek czego wydaliny pochodzenia zwierzęcego przenikają do gruntu, zanieczyszczają środowisko i ograniczają skarżącej korzystanie z jej nieruchomości. Oddalając skargę, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 66 ust .1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), co oznacza, że kontroli sądowej podlega ustalenie organu w zakresie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, powstałego w czasie użytkowania obiektu. Ustalenia co do zakresu i stopnia uszkodzenia obiektu nie zostały przez skarżącą skutecznie zakwestionowane. Organ prawidłowo określił na podstawie oceny technicznej (ekspertyzy) roboty budowlane, których wykonanie nakazał właścicielowi obiektu budowlanego H. M. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nałożenie obowiązku wykonania płyty gnojowej i zbiornika na gnojowicę wykracza poza ramy uprawnień organów nadzoru budowlanego wynikających z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż dotyczy budowy nowych obiektów budowlanych. To zaś, że decyzja nie została doręczona mężowi skarżącej, może być podstawą żądania wznowienia postępowania przez męża skarżącej i nie ma wpływu na poprawność rozstrzygnięcia. W skardze kasacyjnej skarżąca wskazała jako podstawy kasacyjne naruszenie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, na skutek wadliwego stanowiska, że przedmiotem kontroli sądowej jest wyłącznie zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, na skutek czego pominięto, że w okolicznościach sprawy ma zastosowanie także art. 66 ust. 1 pkt 2 (obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska) oraz że nakazanie wykonania płyty gnojowej i zbiornika na gnojowicę wykracza poza ramy uprawnień organów nadzoru budowlanego. Ponadto skarżąca podniosła zarzuty naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w pełni do zarzutów skarżącej. Podnosząc takie zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i podlega uwzględnieniu. Przede wszystkim trafnie podniesiony został zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, ponieważ Sąd pierwszej instancji wadliwie rozpoznał sprawę zajmując wadliwe stanowisko, że skoro organ nadzoru budowlanego wskazał na pkt 3 w ust. 1 art. 66 Prawa budowlanego, to kontroli sądowej podlega ustalenie organu w zakresie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, powstałego w czasie użytkowania obiektu. Konsekwencją przyjęcia tego stanowiska jest to, że Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej oceny zaskarżonej decyzji co do tego, czy były podstawy do stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowie ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego) albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Pominięcie tego, czy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego jest tym bardziej niezrozumiałe, że w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił prawidłowe stanowisko, że "wydając decyzję w trybie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego organ ocenia istnienie zagrożeń dla dóbr wymienionych w tym przepisie według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania. Postępowanie prowadzone w trybie art. 66 Prawa budowlanego ma ustalić istnienie zagrożeń wymienionych w tym przepisie i w przypadku stwierdzenia zagrożeń dla tych dóbr rzeczą organu jest wydać orzeczenie, które ma zapobiec tym zagrożeniom". Skarżąca w toku postępowania administracyjnego, ale także w toku postępowania sądowego, podniosła, że brak posadzki w budynku inwentarskim (płyty gnojowej) oraz brak szczelnego zbiornika na gnojowicę powodują, że odchody zwierzęce składowane są obok budynku i powoduje zanieczyszczenie gleby i wody, co stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska. Do tych zarzutów organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł, a Sąd pierwszej instancji ograniczył się do stwierdzenia, że z ekspertyzy wynika, że nie ma podstaw do nakazania wykonania posadzki, a ponadto zdaniem Sądu pierwszej instancji nałożenie obowiązku wykonania płyty gnojowej i zbiornika na gnojowicę wykracza poza ramy uprawnień organów nadzoru budowlanego wynikających z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż dotyczy budowy nowych obiektów budowlanych. Ze znajdującej się w aktach sprawy oceny technicznej sporządzonej przez G. K. wynika jednak, że właściciel budynku inwentarskiego "powinien utrzymać gnojowicę na terenie własnej działki więc powinien wybudować zbiornik na gnojowicę" a w uzupełnieniu tej oceny technicznej stwierdził, że "w sytuacji kiedy gospodarz przechowuje na działce zbyt dużą ilość obornika i wycieka z niego gnojowica oraz nie jest w stanie zabezpieczyć działki przed wydostaniem się gnojowicy na sąsiednie działki należy wykonać płytę gnojową i zbiornik na gnojowicę". Całkowicie dowolne jest więc stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że z ekspertyzy wynika, że nie ma podstaw do nakazania wykonania posadzki betonowej (płyty gnojowej). W tym stanie rzeczy konieczne było ustalenie i dokonanie oceny, czy budynek inwentarski H. M. bez płyty gnojowej i zbiornika na gnojowicę użytkowany jest w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska. Nie można także podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że wykonanie płyty gnojowej (posadzki betonowej) i zbiornika na gnojowicę wykracza poza ramy uprawnień organów nadzoru budowlanego wynikających z art. 66 ust .1 Prawa budowlanego. Z tych względów uzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i rozpoznał skargę, ponieważ sprawa jest dostatecznie wyjaśniona w zakresie koniecznym do rozpoznania skargi w rozumieniu art. 188 P.p.s.a. Z przytoczonych wyżej względów należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. P.p.s.a, ponieważ została wydana naruszeniem art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy jest zobowiązany ustalić i ocenić, czy obiekt budowlany H. M. zagraża lub jest użytkowany w sposób zagrażający dobrom, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego oraz czy są wystarczające podstawy do nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego. Nie można natomiast podzielić zarzutów skarżącej dotyczących braku doręczenia decyzji organu pierwszej instancji jej mężowi E. K. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że decyzja organu pierwszej instancji - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. została przesłana B. K. i E. K. na ich adres i odbiór przesyłki został potwierdzony przez skarżącą, przy czym ani skarżąca, ani jej mąż E. K. nie twierdzą, że skarżąca nie przekazała decyzji mężowi. Z tych względów zbędne były rozważania Sądu pierwszej instancji o uchybieniu w kontekście podstaw do wznowienia postępowania. O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącej ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeknie Sąd pierwszej instancji.