I OZ 63/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. i Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 731/14, o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. W. i Z. W. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] maja 2014 roku, Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej Z. W., 2. przywrócić Z. W. termin do uiszczenia wpisu od skargi, 3. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 731/14, po rozpoznaniu wniosku J. W. i Z. W., odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014r. WSA w Łodzi odrzucił skargę uznając, iż wpis od skargi został uzupełniony po wyznaczonym terminie. Pismem z dnia 6 października 2014 r. pełnomocnik skarżących wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi wskazując, iż wpis od skargi został uiszczony w dniu 10 sierpnia 2014 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu autor pisma uzasadnił tym, iż skarżąca cierpi na schorzenie wieku starczego (Alzheimer) i ma w zwyczaju chowanie korespondencji urzędowej, nie informując o tym ani męża, ani syna, który pomaga skarżącym w prowadzeniu spraw. Zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi zostało odnalezione przez syna z opóźnieniem, a sam dokument nie zawierał adnotacji o dacie odbioru. Wobec tego, skarżący nie byli nawet świadomi zwłoki w dokonaniu wymaganej przez sąd czynności. Dalej Sąd wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone J. W. w dniu 23 lipca 2014 r., a Z. W. w dniu 24 lipca 2014 r. Wobec tego termin do uiszczenia wpisu od skargi dla skarżącego ekspirował z dniem 30 lipca 2014 r., a dla skarżącej w dniu 31 lipca 2014 r. Tymczasem wpis od skargi został uiszczony w dniu 10 sierpnia 2014 r., czyli z uchybieniem terminu. W stanie faktycznym sprawy, pełnomocnik w treści wniosku wskazał, iż skarżąca odebrała wezwanie do uiszczenia wpisu i schowała, bowiem cierpi na schorzenia wieku starczego, czyli chorobę Alzheimera. Wezwanie po nieokreślonym czasie odnalazł syn skarżących, który pomaga im w prowadzeniu spraw urzędowych. Zdaniem Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem jego autor nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi – wbrew twierdzeniom pełnomocnika – każdy z małżonków odebrał indywidualnie. J. W. odebrał korespondencję w dniu 23 lipca 2014r., co potwierdza załączone do akt sądowych zwrotne potwierdzenie odbioru (karta 17 akt sądowych). Podobnie skarżąca odebrała korespondencję skierowaną do niej osobiście w dniu 24 lipca 2014r., co również potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru dołączone do akt sądowych (karta 18 akt sądowych). Skarżący byli solidarnie wezwani do uiszczenia wpisu od skargi. Wobec tego nie są prawdziwe twierdzenia pełnomocnika, iż to skarżąca odebrała korespondencję i schowała ją w niewiadomym miejscu. Wskazane okoliczności dotyczące Z. W. mogłyby stanowić podstawę do przywrócenia terminu tylko dla jej osoby, ale nie dla skarżącego, który odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi osobiście. Pełnomocnik w treści wniosku nie wskazał na żadną okoliczność, która mogłaby usprawiedliwiać uchybienie terminu po stronie J. W.. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wnieśli o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucili naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez wadliwe zastosowanie w konsekwencji błędnego przyjęcia, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, ewentualnie jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla zasadności wniosku o przywrócenie terminu w przypadku solidarnego zobowiązania dwóch skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi, konieczne jest równoczesne spełnienie przesłanek dla przywrócenia terminu przez obojga skarżących zobowiązanych do uzupełnienia braków formalnych. Zdaniem skarżących sposób wykładni przepisów dotyczących instytucji przywrócenia terminu dokonanych przez Sąd wskazuje, iż w przypadku solidarnego zobowiązania do uiszczenia wpisu, dla skutecznego przywrócenia terminu konieczne jest wykazanie braku winy po stronie obojga skarżących. Stoi to w sprzeczności z instytucją solidarnego wezwania do uzupełnienia braków, ponieważ w wyniku zawinionego uchybienie terminu przez jednego ze skarżących, drugiemu ze skarżących zostałoby odebrane prawo do skutecznego wniesienia we własnym imieniu wniosku o przywrócenie terminu. Sąd pominął okoliczność, że wniosek o przywrócenie terminu dotyczył obojga skarżących i nawet gdyby przyjąć, że w przypadku J. W. nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu, to uprawdopodobnienie takie nastąpiło to w stosunku do Z. W.. Nie jest do zaakceptowania sytuacja, w której podmiot zobowiązany do uzupełnienia braku solidarnie z inną stroną postępowania ma mniejsze możliwości obrony swoich praw od sytuacji analogicznej, w której występowałby w sprawie samodzielnie, bez udziału drugiego skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreślić należy, że trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych. Przy stosowaniu przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu należy mieć na uwadze ich funkcję ochronną. Na wstępie podkreślić jednak należy, że zgodnie z art. 214 § 2 p.p.s.a. pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. Zasada ta ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, tj. wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Opłata ta obciąża wówczas te osoby solidarnie, co oznacza, że jej uiszczenie przez jedną z tych osób zwalnia pozostałe od obowiązku uiszczenia opłaty. W praktyce sądowej przyjęto, że w przypadku wysyłania do współuczestników materialnych wezwania do uiszczenia opłaty na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. należy je przesłać do każdego ze współuczestników oddzielnie (imiennie) z pouczeniem, że uiszczenie opłaty przez któregokolwiek z nich zwalnia pozostałych od tego obowiązku. W rozpoznawanej sprawie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi doręczono odrębnie każdemu ze skarżących – J. W. w dniu 23 lipca 2014 r., a Z. W. w dniu 24 lipca 2014 r. Dlatego też dla każdego z nich termin na uiszczenie wpisu zaczynał swój bieg od momentu skutecznego doręczenia przesyłki każdemu indywidualnie. W takiej sytuacji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestie uchybienia terminu do uiszczenia wpisu należało rozpoznać odrębnie dla każdego ze skarżących. Mając powyższe na uwadze Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że w stosunku do J. W. nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu. Okoliczności podane we wniosku nie mogą świadczyć o braku winy J. W. w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu, skoro zwrotne potwierdzenie odbioru wezwania do uiszczenia wpisu wskazuje, że przesyłkę odebrał sam. Natomiast odnosząc się do wniosku Z. W. to wskazać należy, że w sprawie zaistniały przesłanki warunkujące przywrócenie terminu. Składając wniosek o przywrócenie terminu, skarżący wskazali, że Z. W. cierpi na schorzenie wieku starczego (Alzheimer) i ma w zwyczaju chowania korespondencji urzędowej. Zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi skierowane do niej zostało odnalezione przez syna z opóźnieniem, a sam dokument nie zawierał adnotacji o dacie odbioru. Wprawdzie do wniosku nie został dołączony żaden dokument świadczący o stanie zdrowia skarżącej, ale też Sąd Wojewódzki nie żądał uzupełnienia tego braku. Natomiast wraz z zażaleniem przedstawiono kopię zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika, że skarżąca leczy się z powodu zaburzenia otępiennego średniego stopnia. Wymaga stałego leczenia i opieki ze strony rodziny, a rokowania są niekorzystne. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Jest nią z reguły nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy fakt, że skarżąca cierpi na chorobę przewlekłą nie oznacza, iż związane z nią dolegliwości nie mogą stanowić niezawinionej przyczyny uchybienia terminu. W przypadku skarżącej nie chodzi wyłącznie o złe samopoczucie i odczuwane dolegliwości, ale istotne jest to, że choroba ta ma wpływ na jej procesy poznawcze i decyzyjne. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy należało dojść do wniosku, iż Z. W. uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu ustawowego terminu. Tym samym w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w pkt. 1. i 2. sentencji na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt. 3. sentencji zapadło na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a.