I FSK 1899/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 483/14 w sprawie ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 marca 2014 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu wraz z odsetkami podatku od towarów i usług od czerwca 1997 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna H. K. dotyczy postanowienia z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 483/14, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", odrzucił skargę H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu wraz z odsetkami podatku od towarów i usług od czerwca 1997 r. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy wydane w powyższym przedmiocie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. Orzeczenie organu odwoławczego, zawierające pouczenie o prawie do wniesienia w terminie 30 dni skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w P., zostało skarżącemu doręczone w dniu 3 kwietnia 2014 r. Skarżący, złożył jednak skargę w dniu 2 maja 2014 r. w Urzędzie Skarbowym w T. Skarga została przekazana przez organ pierwszej instancji do organu właściwego (Dyrektora Izby Skarbowej w P.) w dniu 6 maja 2014 r. Datę tę Sąd uznał za datę wniesienia skargi. Wskazując na motywy swojego orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że termin do wniesienia skargi upłynął bezskutecznie z dniem 5 maja 2014 r., co spowodowało, że skargę należało odrzucić. Sąd podkreślił, że wprawdzie skarżący złożył skargę w dniu 2 maja 2014 r., a więc w terminie otwartym do jej wniesienia, jednak pomimo prawidłowego pouczenia zawartego w zaskarżonym orzeczeniu, dokonał tej czynności za pośrednictwem niewłaściwego organu. Na powyższe orzeczenie H. K., działający za pośrednictwem pełnomocnika z urzędu – radcy prawnego, złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Pełnomocnik skarżącego zawarł ponadto wniosek o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Jako podstawy kasacyjne skarżący powołał: 1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 58 § 1 pkt 2 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi; - art. 53 § 1 i art. 54 § 1 Ppsa polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że skargę wniesiono po terminie i dokonano tej czynności za pośrednictwem niewłaściwego organu, podczas gdy mając na uwadze zasady prawa administracyjnego oraz zebrany materiał dowodowy, takiej konstatacji czynić nie można; 2) naruszenie zasad obowiązującego systemu prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - zasady wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP poprzez pominięcie jej zastosowania; - zasady wyrażonej w art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez jej nieuwzględnienie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy, działający za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu organ podzielił pogląd Sądu pierwszej instancji wskazując, że skarżący był prawidłowo pouczony o trybie i terminie wnoszenia skargi. W zaskarżonym postanowieniu wskazano bowiem jednoznacznie, że skargę należy wnieść za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 174 Ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Część zarzutów kasacyjnych, opartych na "naruszeniu zasad obowiązującego systemu prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy", zostało zatem wadliwie skonstruowanych. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł więc poddać ich merytorycznej ocenie. Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że zgodnie z art. 54 § 1 Ppsa, skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Natomiast sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 Ppsa. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że strona skarżąca jest zobowiązana wnieść skargę za pośrednictwem organu, którego działanie jest jej przedmiotem, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie skarżący, wbrew dyspozycji powołanego art. 54 § 1 Ppsa, wniósł skargę za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., a nie za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone orzeczenie, tj. Dyrektora Izby Skarbowej w P. Z tego względu, dla oceny zachowania przez niego terminu do wniesienia skargi należało przyjąć datę przekazania jej przez organ pierwszej instancji do organu, za pośrednictwem którego skarga powinna być wniesiona do Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że w sytuacji wniesienia skargi za pośrednictwem niewłaściwego organu, o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania tej skargi przez ten organ na adres właściwego organu. Wprawdzie żaden z przepisów Ppsa wprost nie przewiduje obowiązku przekazania skargi błędnie skierowanej do niewłaściwego organu, to jednak w interesie wnoszącego skargę należy przyjąć, że obowiązek taki spoczywa na wymienionym organie. Powyższe stanowisko prezentowane jest również w doktrynie. Stwierdza się, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 Ppsa decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 103). Również w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że wniesienie skargi za pośrednictwem niewłaściwego organu obciąża stronę skarżącą ryzykiem nieprzekazania skargi właściwemu organowi w terminie do jej wniesienia. Termin ten uważa się bowiem za zachowany jedynie z chwilą osobistego złożenia lub nadania jej za pośrednictwem poczty do organu właściwego (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt I FSK 1597/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie rozpoznawanej strona została prawidłowo pouczona o trybie składania skargi do sądu za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt, a zatem Sąd pierwszej instancji miał podstawy by w zaistniałej sytuacji skargę H. K. odrzucić. W sprawie rozpoznawanej skarga H. K. została złożona do organu pierwszej instancji. Jest ponadto niesporne, że w zaskarżonym orzeczeniu organ odwoławczy należycie pouczył stronę o terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego (w terminie 30 dni, za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w P.). Skoro w niniejszej sprawie skarżącemu doręczono postanowienie w dniu 3 kwietnia 2014 r., to termin do wniesienia skargi – za pośrednictwem organu – upływał z dniem 5 maja 2014 r. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo przyjął, że dla oceny dochowania terminu do wniesienia skargi, decydująca była data nadania jej w urzędzie pocztowym przez organ pierwszej instancji, tj. dzień 6 maja 2014 r. W konsekwencji Sąd ten prawidłowo uznał, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, przez co podlegała odrzuceniu. Nie miał zatem racji autor skargi kasacyjnej twierdząc, że złożenie skargi kasacyjnej w organie pierwszej instancji czyniło wymieniony środek zaskarżenia skutecznie wniesionym. Nie można również zgodzić się z tezą, jakoby złożenie skargi w jakimkolwiek organie podatkowym, wobec sytuacji osobistej skarżącego, było zgodne z art. 54 § 1 Ppsa. Mając to na uwadze należało stwierdzić, że podniesione zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 2, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 Ppsa były nieusprawiedliwone. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa skargę kasacyjną oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 Ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 Ppsa. Nie mógł zostać również uwzględniony wniosek organu odwoławczego dotyczący zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyjaśnić należy bowiem, że art. 203 i 204 Ppsa przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach, na podstawie art. 209 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach.