III SA/Gl 598/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant Specjalista Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gier losowych (odmowy wszczęcia postępowania) oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. nie uwzględnił zażalenia "A " Spółka z o. o. w K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. nr [...] , którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zmiany akt weryfikacyjnych, a to w związku z pismem strony z dnia [...] r. informującym o wycofaniu z punktu gier na automatach o niskich wygranych [...] w B. Jako podstawę prawną wydanego postanowienia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa(t. j. Dz. U. z 2012., poz. 749 ze zm., dalej O.p.). W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...] r. wpłynęło pismo strony z informacja, iż z dniem [...] r. zakończona będzie eksploatacja automatów do gier o niskich wygranych między innymi w lokalu [...] w B. , z wnioskiem o uzupełnienie akt weryfikacyjnych tego punktu. Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z dnia [...] r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany akt weryfikacyjnych na podstawie art. 165a § 1 O.p. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 2009 r. w sprawie urzędowego sprawdzenia (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 417, dalej rozporządzenie). Uzasadniając swe stanowisko organ pierwszej instancji wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. udzielił Spółce, decyzją z dnia [...] r., zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] na okres 6 lat. Natomiast decyzją z dnia [...] r., doręczoną stronie w dniu [...] r., Dyrektor Izby Celnej w K. cofnął zezwolenie. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, iż działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych bez wymaganego zezwolenia nie podlega urzędowemu sprawdzeniu. We wniesionym zażaleniu Spółka zarzuciła naruszenie: 1. art. 165a § 1 w zw. z art. 216 § 1 O.p. poprzez wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, mimo, iż z uzasadnienia postanowienia wynika, że Organ prowadził postepowanie i dokonał merytorycznego rozpoznania wniosku, a zatem wydał postanowienie, które nie odpowiadało stanowi faktycznemu sprawy, 2. art. 165a § 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie zachodziły przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania, 3. art. 6 4 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej oraz § 3 i § 4 ust.3 pkt 5, § 14 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 2009 r. w sprawie urzędowego sprawdzenia poprzez ich niezastosowanie i niewydanie rozstrzygnięcia przewidzianego w przepisach prawa w sytuacji dokonania zgłoszenia zmian w aktach weryfikacyjnych, pomimo, że zaistniały wszelkie przesłanki do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, 4. art. 217 § 2 w zw. z art. 124 O.p. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób nieodpowiadający wymogom przewidzianym w przepisach prawa, w tym poprzez niewyjaśnienie szeregu okoliczności przyjętych za podstawy ustaleń stanu faktycznego, jak również poprzez niewyjaśnie zastosowanej podstawy prawnej postanowienia, 5. art. 127 w zw. z art. 165a O.p. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż decyzja cofająca zezwolenie wydana przez organ I instancji, której nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, może prowadzić do uznania, iż Skarżący prowadzi działalność w punkcie gier, którego dotyczyło zgłoszenie zmian w aktach weryfikacyjnych bez ważnego zezwolenia, podczas gdy Skarżący w dalszym ciągu, w tym także w dniu zgłoszenia posiada ważne zezwolenie, które do chwili obecnej nie zostało cofnięte decyzją mającą walor decyzji ostatecznej, bowiem została wydana decyzja organu I instancji, a zatem postępowanie nie zostało jeszcze zakończone w toku instancyjnym, 6. art. 220 § 1 w zw. z art. 165a O.p. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż decyzja cofająca zezwolenie wydana przez organ I instancj8i, której nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, może prowadzić do uznania, iż Skarżący nie posiada ważnego zezwolenia na prowadzenie działalności w punkcie gier, którego dotyczyło zgłoszenie zmian w aktach weryfikacyjnych, podczas gdy Skarżący w sposób skuteczny wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, a to spowodowało, iż decyzja organu I instancji nie jest wykonalna i nie wywołuje skutków wobec Skarżącego w zakresie prowadzenia przez niego działalności w zakresie objętym zezwoleniem, 7. art. 239a, art. 239e oraz art.128 w zw. z art. 165a O.p. poprzez ich błędna wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie i uznanie, że decyzja cofająca zezwolenie wydana przez organ I instancji, której nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, może prowadzić do uznania, iż Skarżący nie posiada ważnego zezwolenia na prowadzenie działalności w punkcie gier , którego dotyczyło zgłoszenie zmian w aktach weryfikacyjnych, a to w ocenie organu stanowiło podstawę do odmowy wszczęcia postępowania i uznanie, iż prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych przez Skarżącego odbywa się bez wymaganego zezwolenia co nie podlega urzędowemu sprawdzeniu, podczas gdy Skarżący w dalszym ciągu, w tym, także w dniu zgłoszenia posiadał ważne zezwolenie, które do chwili obecnej nie zostało cofnięte decyzją mającą walor decyzji ostatecznej, a wydana decyzja organu I instancji stanowi decyzje nieostateczną, która nie podlega wykonaniu, także z uwagi na fakt, iż decyzją organu I instancji nakłada obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, 8. art. 239e w zw. z art. 165a O.p. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie i uznanie, że decyzja cofająca zezwolenie wydana przez organ I instancji, której nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, może prowadzić do uznania, iż Skarżący nie posiada ważnego zezwolenia na prowadzenie działalności w punkcie gier, którego dotyczyło zgłoszenie zmian w aktach weryfikacyjnych, podczas gdy Skarżący w dalszym ciągu, w tym także w dniu zgłoszenia posiadał ważne zezwolenie, które do chwili obecnej nie zostało cofnięte decyzja mającą walor decyzji ostatecznej, bowiem decyzja organu I instancji nie jest decyzją ostateczną, 9. art. 120 O.p. poprzez wydanie rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu pomimo, iż wcześniejsze działanie innych organów podatkowych bezspornie wykazały, iż decyzja organu I instancji nie może stanowić przeszkody do prowadzenia działalności przez Skarżącego i zatwierdzenia zmian w aktach weryfikacyjnych punktu gier, którego dotyczy zezwolenie, 10. art. 121 § 1 oraz art. 124 O.p. poprzez przeprowadzenie postępowania i wydanie postanowienia w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, przejawiające się przede wszystkim w wydaniu rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu, które stanowi zaprzeczenie wcześniej wydanych przez inne organy podatkowe rozstrzygnięć oraz wywodzenie na potrzeby niniejszego postępowania, iż decyzja organu I instancji powoduje, iż Skarżący nie posiada ważnego zezwolenia, podczas gdy inne organy podatkowe potwierdziły, iż Skarżący mimo wydania decyzji przez organ I instancji posiada w dalszym ciągu ważne zezwolenie, 11. art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust 1dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielenia informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L. 204 z 21.07.1998 r., str. 37, z późn. zm., dalej Dyrektywa), w zw. z § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. § 2 pkt 1a, 2, 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oparciu rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu na decyzji organu I instancji, nieostatecznej, niewykonalnej, a nadto wydanej na podstawie przepisu wobec, którego nie dopełniono obowiązku notyfikacji, a zatem który nie mógł mieć zastosowania do Skarżącego wobec bezskuteczności tego przepisu wobec jednostek, 12. art. 6, 8, 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez uniemożliwienie prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wskazanym w zezwoleniu do końca ważności zezwolenia. Dyrektor Izby Celnej w K., działający jako organ odwoławczy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podkreślając, iż organ odwoławczy działa w granicach sprawy rozstrzygniętej decyzja organu I instancji. Wskazał, iż decyzja przyznająca Skarżącej zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gry na automatach o niskich wygranych wygasła z dniem [...] r., a zatem bezspornym jest, że od dnia [...]r. Skarżąca nie posiada zezwolenia na prowadzenie tej działalności. W przypadku wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania istotą sprawy jest stwierdzenie istnienia przesłanek powodujących niedopuszczalność rozpoczęcia postępowania, ocenianych zgodnie z treścią art. 165a O.p. Przepis ten podyktowany jest ekonomiką procesową, gdyż jeśli już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie, mija się z celem nie tylko prowadzenie postępowania ale i jego wszczynanie. Z treści tego przepisu wynika również uprawnienie organu do sprawdzenia czy osoba składająca wniosek ma interes prawny oraz czy jest którymkolwiek z podmiotów wymienionych w art. 133 O.p. Organ I instancji jako negatywną przesłankę wszczęcia postępowania wskazał brak zezwolenia na prowadzenie działalności na automatach o niskich wygranych. Jednakże w dacie orzekania przez organ odwoławczy zezwolenie udzielone Skarżącemu wygasło już z dniem [...]r., co skutkuje brakiem możliwości istnienia punktu do gier, co z kolei determinuje brak możliwości dokonania zmian w aktach weryfikacyjnych. W ocenie organu odwoławczego uzasadnienie postanowienia organu I instancji jest lakoniczne, jednakże zawiera wszystkie niezbędne elementy. Nadto podkreślono, iż wobec treści powyższych wywodów zarzuty zawarte w punktach 5-12 zażalenia nie wymagają omówienia. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zarzucił organowi naruszenie: - art. 165a § 1 O.p. poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że postępowanie w przedmiocie zmiany akt weryfikacyjnych, zainicjowane wnioskiem Skarżącej, nie może być wszczęte, albowiem w dacie wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, zezwolenie udzielone spółce na organizowanie gier na automatach o niskich wygranych wygasło ( nadto gdyby nawet tak nie było, to i tak niemożność orzekania wynikałaby z faktu wydania nieprawomocnej decyzji cofającej to zezwolenie), podczas gdy "niemożność" wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, w rozumieniu tego przepisu nie zachodzi, albowiem odnosi się do sytuacji, w której niemożność wszczęcia postępowania ( o której również nie może być mowy ) istnieje już w chwili inicjowania odpowiedniego postępowania, zaś w omawianej sprawie złożenie wniosku: - nastąpiło w czasie obowiązywania zezwolenia, - dotyczyło zmiany akt weryfikacyjnych punktu objętego zezwoleniem, - odnosiło się do zdarzenia, które miało nastąpić w czasie obowiązywania zezwolenia. W uzasadnieniu podkreślił, że Spółka w dniu złożenia wniosku tj. 19 grudnia 2013 r. posiadała zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a więc miała interes prawny w złożeniu wniosku o zmianę akt weryfikacyjnych, co ma konsekwencje w chociażby obowiązkach podatkowych Spółki. W ocenie Skarżącej bezprzedmiotowość musi być rozpatrywana w kategoriach obiektywnych, istniejących w chwili złożenia wniosku. Stanowisko organu byłoby zasadne tylko wtedy kiedy wycofanie automatu miałoby nastąpić już po upływie okresu, na który udzielono zezwolenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. strony sporu nie były reprezentowane. Pismem z dnia [...] r. sekretariat pełnomocnika Spółki poinformował o jego chorobie i pobycie w szpitalu oraz wniósł o odroczenie terminu rozprawy. Sąd nie znalazł podstaw do odroczenia terminu rozprawy, o czym poinformował telefonicznie, gdyż pełnomocnictwo zostało udzielone wnioskującemu o odroczenie terminu rozprawy adwokatowi R. D. oraz radcy prawnemu M. P. i radcy prawnemu M. D. , którzy mogli reprezentować mandanta w niniejszym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie znajduje uzasadnienia. Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.). Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Kierując się tymi zasadami Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie, podjęte na zasadzie art. 165a § 1 O.p., nie narusza prawa albowiem prawidłowo organ odmówił wszczęcia postępowania. Przypomnieć trzeba, że przepis art. 165a § 1 O.p. ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną, 2) jeżeli z "jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Instytucja odmowy wszczęcia postępowania podatkowego określona w art. 165a § 1 O.p. jest tożsamo uregulowana jak instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w art. 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Na gruncie obu uregulowań prawnych prezentowane są poglądy, że inne przyczyny, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć: 1) braku w przepisach prawa materialnego podstawy do rozstrzygnięcia o tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego (administracyjnego); 2) sytuacji gdy w danej sprawie toczy się już postępowanie; 3) sytuacji gdy w sprawie zapadła już decyzja i to niezależnie czy nieostateczna, czy ostateczna; 4) dotyczy żądania, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji a wymaga innej formy działania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2011, s. 740-743; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 12, Wyd. C.H. Beck 2012, s. 297-298; W. Chróścielewski, Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ZNSA 2011, nr 4, s. 14-15). Treść art. 165a § 1 O.p. co do drugiej przesłanki uzasadniającej odmowę wszczęcia postępowania uprawnia do wniosku, że jest ona nieprecyzyjna i bardzo ogólna. Nie są to bowiem przesłanki stricte procesowo-prawne lecz faktyczne. Użycie przez ustawodawcę sformułowania: "nie może być wszczęte", akcentującego na termin "wszczęcie" wskazuje, że określona w art. 165a § 1 O.p. przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku lub też jest znana organowi z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku w rozumieniu art. 165 O.p. musi być dla organu oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Jeżeli natomiast konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, które w efekcie może doprowadzić do wniosku, iż zachodzi przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania, bowiem wydanie rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowe i powinna być wydana decyzja administracyjna o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego (uwagi do identycznie brzmiącego art. 61a § 1 k.p.a. A. Plucińskiej-Filipowicz w: Komentarzu do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opubl. Lex/el 2011). Należy przypomnieć, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany akt weryfikacyjnych. Zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa śląskiego wydał Spółce Dyrektor Izby Skarbowej w K. w dniu [...] r. na okres 6 lat, a zezwolenie wygasło z mocy prawa w dniu [...] r. Natomiast decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. cofnął powyższe zezwolenie. Pismem z dnia [...] r. Spółka złożyła wniosek o uzupełnienie akt weryfikacyjnych w związku z zakończeniem eksploatacji z dniem [...] r. automatów do gier w punkcie [...] w B. Istota sporu sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy istotnie w dniu [...] r. (w dacie wydanych postanowień) wniosek o zmianę zezwolenia z dnia [...] r. był bezprzedmiotowy. W ocenie Sądu, organ I instancji rozpoznając wniosek strony skarżącej z dnia [...] r. zasadnie w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii podmiotowych, a to ustalił czy wnioskodawca może być stroną postępowania o zmianę akt weryfikacyjnych, co z kolei uwarunkowane jest posiadaniem stosownego zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż strona takim zezwoleniem już nie dysponowała, a zatem podstawowy warunek do skutecznego ubiegania się o zmianę akt weryfikacyjnych nie został spełniony. Skutkiem poczynionych ustaleń było wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Natomiast zaskarżone postanowienie zostało wydane wobec podmiotu, który w dacie wydania postanowienia już przez organ pierwszej instancji w dniu [...] r. nie dysponował zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych, które wygasło z mocy prawa z dniem [...] r. Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej zawartych w skardze należy stwierdzić, iż nie są one zasadne. Organowi w dacie wydania postanowienia z dnia [...] r. z urzędu było wiadomo, iż zezwolenie udzielone Spółce wygasło, a co za tym idzie nie było podstaw do podjęcia decyzji o wszczęciu postępowania, a następnie jego umorzeniu w dacie wygaśnięcia z mocy prawa uprawnień skarżącej. W ocenie Sądu argumenty odnoszące się do potencjalnej możliwości odpowiedzialności karno skarbowej w wyniku naruszenia wskazanych w skardze przepisów ( art. 95, art. 96, art. 107 k.k.s.) nie mogą mieć znaczenia dla ostatecznej oceny zasadności wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.