II SA/Wa 882/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spraw.), Ewa Grochowska – Jung, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w części dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej w zakresie dokumentacji określonej w art. 10 i art. 71 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2247/13 w pkt 1 wyroku uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 400/13 w punktach 1, 3 i 4 i przekazał w tym zakresie sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. W pkt 2 wyroku oddalił skargę kasacyjną D.P. W pkt 3 odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania. W konsekwencji powyższego rozstrzygnięcia Sąd I instancji zobowiązany został do ponownego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia D.P. informacji publicznej, w zakresie dokumentacji określonej w art. 10 i art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r., poz. 33 ze zm.). Nadto Sąd I instancji zobowiązany został do ponownego rozpoznania sprawy w zakresie wykonalności decyzji oraz kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd jest związany rozstrzygnięciem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ślad za oceną prawną wyrażoną przez NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2247/13, wskazać należy, iż w analizowanej sprawie ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r., poz. 33 ze zm.) wyłącza stosowanie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 782). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ustawa o rachunkowości w art. 1 określa zasady rachunkowości, tryb badania sprawozdań finansowych przez biegłych rewidentów oraz zasady wykonywania działalności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Regulacje tej ustawy nie nawiązują do kategorii tajemnicy ustawowo chronionej. Wszystkie powołane w skardze kasacyjnej przepisy tej ustawy dotyczą dokumentacji rachunkowości. Z art. 10 ust. 1 ustawy wynika, że jednostka powinna posiadać dokumentację opisującą w języku polskim przyjęte przez nią zasady (politykę) rachunkowości. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy, "dokumentację, o której mowa w art. 10 ust. 1, księgi rachunkowe, dowody księgowe, dokumenty inwentaryzacyjne i sprawozdania finansowe, zwane dalej także "zbiorami", należy przechowywać w należyty sposób i chronić przed niedozwolonymi zmianami, nieupoważnionym rozpowszechnianiem, uszkodzeniem lub zniszczeniem". Z kolei według art. 75 ustawy "udostępnienie osobie trzeciej zbiorów lub ich części: 1) do wglądu na terenie jednostki - wymaga zgody kierownika jednostki lub osoby przez niego upoważnionej, 2) poza siedzibą zarządu (oddziału) jednostki - wymaga pisemnej zgody kierownika jednostki oraz pozostawienia w jednostce potwierdzonego spisu przejętych dokumentów - chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane wyżej regulacje zmierzają do ochrony dokumentacji rachunkowości i reglamentują zasady wglądu do tej dokumentacji (nie wykluczając takiego wglądu). Z przepisów tych wynika, że pojęcie "zbiorów", o jakich mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o rachunkowości, dotyczy egzemplarzy dokumentów rachunkowości jako nośników pewnych informacji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wniosek D.P. dotyczył wglądu do dokumentacji rachunkowości Sądu Najwyższego (zob. pkt. 3 i 4 wniosku). Uznał zatem, iż są podstawy do twierdzenia, że tak określona informacja publiczna podlegać mogła udostępnieniu wyłącznie w trybie wglądu do dokumentacji rachunkowości Sądu Najwyższego, a także na innych zasadach niż wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wniosek ten dotyczył bowiem udostępnienia do wglądu wnioskodawcy "zbiorów", o jakich mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o rachunkowości. W istocie, przekształcenie tego zbioru, na potrzeby żądanej przez wnioskodawcę informacji, nie może być uznane za zmianę jego charakteru prawnego i stosowanego do niego reżimu prawnego. Z tego względu żądane "kartoteki zapisów na kontach rachunkowych w latach 2011 i 2012 (zestawienia, wydruki z programu do prowadzenia rachunkowości) dotyczące następujących kont rachunkowych (art. 17 ustawy o rachunkowości i art. 40 ustawy o finansach publicznych): zobowiązania; środków trwałych, w tym także środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych oraz dokonywanych od nich odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych; rozrachunków z kontrahentami; operacji sprzedaży (kolejno numerowane własne faktury i inne dowody, ze szczegółowością niezbędną do celów podatkowych); operacji zakupu (obce faktury i inne dowody, ze szczegółowością niezbędną do wyceny składników aktywów i do celów podatkowych); kosztów i istotnych dla jednostki składników aktywów" - pozostają zbiorem, o którym mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Podlegają zatem udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie, nie zaś w ustawie o dostępie do informacji publicznej, stosownie do art. 1 ust. 2 tej drugiej. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma w tej sprawie zastosowania. Wskazał nadto, że ustawodawca celowo uregulował materię udostępniania ww. zbiorów (zawartej w niej informacji) w ustawie o rachunkowości, wyłączając zastosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prawodawca wziął bowiem pod uwagę charakter prawny informacji zawartej w zbiorach, funkcje ich ochrony - zatem ich przekształcenie nie może prowadzić do "obejścia" zamysłu ustawodawcy. Taka wykładnia miałaby charakter praeter legem, wobec czego nie może się ostać. W związku z tym, że dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnia i ocena prawna wiąże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę ponownie, w ślad za poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 marca 2014 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2247/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Ustawa o rachunkowości w art. 1 określa zasady rachunkowości, tryb badania sprawozdań finansowych przez biegłych rewidentów oraz zasady wykonywania działalności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Regulacje tej ustawy nie nawiązują do kategorii tajemnicy ustawowo chronionej. Z art. 10 ust. 1 ustawy wynika, że jednostka powinna posiadać dokumentację opisującą w języku polskim przyjęte przez nią zasady rachunkowości. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy, "dokumentację, o której mowa w art. 10 ust. 1, księgi rachunkowe, dowody księgowe, dokumenty inwentaryzacyjne i sprawozdania finansowe, zwane dalej także "zbiorami", należy przechowywać w należyty sposób i chronić przed niedozwolonymi zmianami, nieupoważnionym rozpowszechnianiem, uszkodzeniem lub zniszczeniem". Z kolei według art. 75 ustawy "udostępnienie osobie trzeciej zbiorów lub ich części: 1) do wglądu na terenie jednostki - wymaga zgody kierownika jednostki lub osoby przez niego upoważnionej, 2) poza siedzibą zarządu (oddziału) jednostki - wymaga pisemnej zgody kierownika jednostki oraz pozostawienia w jednostce potwierdzonego spisu przejętych dokumentów - chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej". Wskazane wyżej regulacje zmierzają do ochrony dokumentacji rachunkowości i reglamentują zasady wglądu do tej dokumentacji (nie wykluczając takiego wglądu). Z przepisów tych wynika, że pojęcie "zbiorów", o jakich mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o rachunkowości, dotyczy egzemplarzy dokumentów rachunkowości jako nośników pewnych informacji. Wniosek D.P. dotyczył wglądu do dokumentacji rachunkowości Sądu Najwyższego, skarżący żądał bowiem udostępnienia "zbiorów", o jakich mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Przekształcenie tego zbioru, na potrzeby żądanej przez wnioskodawcę informacji, nie może być uznane za zmianę jego charakteru prawnego i stosowanego do niego reżimu prawnego. Z tego względu żądane "kartoteki zapisów na kontach rachunkowych w latach 2011 i 2012 (zestawienia, wydruki z programu do prowadzenia rachunkowości) dotyczące następujących kont rachunkowych (art. 17 ustawy o rachunkowości i art. 40 ustawy o finansach publicznych): zobowiązania; środków trwałych, w tym także środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych oraz dokonywanych od nich odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych; rozrachunków z kontrahentami; operacji sprzedaży (kolejno numerowane własne faktury i inne dowody, ze szczegółowością niezbędną do celów podatkowych); operacji zakupu (obce faktury i inne dowody, ze szczegółowością niezbędną do wyceny składników aktywów i do celów podatkowych); kosztów i istotnych dla jednostki składników aktywów" - pozostają zbiorem, o którym mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Podlegają zatem udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie, nie zaś w ustawie o dostępie do informacji publicznej, stosownie do art. 1 ust. 2 tej drugiej. Reasumując – ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma w tej sprawie zastosowania. Ustawodawca celowo uregulował materię udostępniania ww. zbiorów (zawartej w niej informacji) w ustawie o rachunkowości, wyłączając zastosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prawodawca wziął bowiem pod uwagę charakter prawny informacji zawartej w zbiorach, funkcje ich ochrony i dlatego ich przekształcenie nie może prowadzić do "obejścia" zamysłu ustawodawcy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.