II OZ 1308/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 585/14 oddalające wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 585/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w skardze na opisaną wyżej decyzję Wojewody skarżący zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a następnie złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na fakt, że podane tam dane były niewystarczające skarżący został wezwany do podania informacji dotyczących jego stanu majątkowego i rodzinnego, m. in. udokumentowania wydatków, przedłożenia odcinka pobieranej renty czy przedłożenia przez żonę i syna zaświadczenia o uzyskaniu statusu osób bezrobotnych oraz podania czy korzystają z pomocy opieki społecznej i ewentualnie w jakim zakresie. Następnie Sąd przytoczył przepisy art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." i wyjaśnił w jakiej sytuacji przyznawane jest stronom prawo pomocy. Dalej Sąd wskazał na normę art. 246 P.p.s.a. i podniósł, że to na wnoszącym podanie spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu wezwanie odebrane przez skarżącego w dniu 9 czerwca 2014r. było zasadne, ponieważ wskazane w nim informacje były niezbędne dla poznania sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego i dokonania jej oceny pod kątem zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd podkreślił, że skarżący nie przedstawił żadnego z żądanych dokumentów, mimo tego że termin do ich nadesłania został mu przedłużony. Następnie Sąd zauważył, że skarżący dowiedział się o tym, jakie dokumenty powinien przedłożyć w dniu 9 czerwca 2014 r., a przedłużony termin upłynął z dniem 1 sierpnia 2014 r. Nie można zatem, w ocenie Sądu, uznać, że w okresie niemal dwóch miesięcy nie było możliwe zgromadzenie stosownych dokumentów. Ponadto skarżący także do sprzeciwu od orzeczenia referendarza nie dołączył żadnego z wymaganych dokumentów. Z powyższego wynika zatem, że skarżący w okresie od 9 czerwca do 17 września 2014 r. nie był w stanie nadesłać dokumentów potrzebnych do dokonania oceny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do niego zachodzą przesłanki do zwolnienia go od kosztów sądowych w całości lub w części. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 260, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie, w ustawowym terminie, wniósł skarżący domagając się jego uchylenia i uwzględnienia wniosku. W ocenie skarżącego Sąd wydał w tej sprawie orzeczenie bez uwzględnienia jego oświadczenia co do sytuacji majątkowej. Wskazał także, że nie mógł dostarczyć żądanych dokumentów, bowiem instytucje, tj. bank, powiatowy urząd pracy i urząd gminy, nie chcą z nim współpracować. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał by spełniał przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mimo wezwania nie przedłożył żadnego dokumentu, który pozwalałby na ocenę jego sytuacji majątkowej, co słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji. Powyższe dane były niezbędne do pełnej i wyczerpującej oceny sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny przez Sąd pierwszej instancji. Zaś uchylenie się od tego obowiązku nie pozwalało na prawidłowe zweryfikowanie aktualnej sytuacji finansowej skarżącego. Zatem Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie słusznie uznał, że dane w nim zawarte nie dają podstaw do jego uwzględnienia. W tym miejscu podkreślić należy, że strona winna mieć świadomość, iż wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych musi w sposób rzetelny uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Zaś przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny wykazywać, iż wnioskujący znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wywiązał się z powyższego obowiązku w sposób rzetelny. Zatem podzielić należy ustalenia Sądu pierwszej instancji, który przyjął, iż skarżący nie wykazał by spełniał przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.