II FZ 1739/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1815/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 25 marca 2014 r. nr (...) w przedmiocie podatku od gier za wrzesień 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1815/14, mocą którego odmówiono G. Sp. z o.o. w N. w upadłości układowej (dalej jako: skarżąca, spółka, strona) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia w niniejszej sprawie wpisu sądowego w wysokości 757 zł, wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, iż zmiana przepisów doprowadziła ją do zapaści finansowej. Powołała się także na trudności w kontynuowaniu działalności z uwagi na "działania różnych organów państwa". Wskazała, że nabyte przez nią w znacznych ilościach automaty o niskich wygranych straciły wartość. Aktualnie skarżąca walczy o przetrwanie na rynku oraz o swoje prawa w postępowaniach sądowych. Podkreśliła, że jej przychody zmalały znacząco w stosunku do lat 2009-2010. Podwyżka podatku od gier spowodowała, że przychody te przeznaczone są na regulowanie danin publicznych. Skarżąca podniosła, że wysokość wydatków przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Podała, że kapitał zakładowy wynosi 2.500.000 zł. Wartość środków trwałych określiła na 4.657.599,66 zł, zaś stan rachunków bankowych na 0 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca przesłała zeznania podatkowe, deklaracje VAT-7, sprawozdanie finansowe za 2012 r., dokumenty potwierdzające fakt zabezpieczenia rachunków bankowych, wyciągi bankowe. Wyjaśniła też, że sprawozdanie finansowe za 2013 r. jest w trakcie sporządzania. Skarżąca podała, że jest w stanie upadłości i obiektywnie nie dysponuje kwotą pozwalającą na uiszczenie wpisów od skarg w wielu sprawach. Nie jest również w stanie ich zgromadzić. Skarżąca w sprzeciwie od postanowienia referendarza wskazała, że wartość księgowa nie odzwierciedla rzeczywistych jej wpływów. Wysokie obroty uznała za wynik polityki rachunkowości, nie odzwierciedlającej rzeczywistego rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto wartość wpływów nie została skorygowana o ryczałtowany podatek o gier od 300 urządzeń, na łączną kwotę 600.000 zł. Odwołując się do przesłanek ogłoszenia upadłości stwierdziła, iż nie utraciła całkowicie zdolności do prowadzenia jakiejkolwiek aktywności operacyjnej. Podkreśliła, iż podejmuje starania by jej uniknąć upadłości. Końcowo zaznaczyła, iż odmowa przyznania prawa pomocy nie powinna zamykać jej prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przytoczywszy treść m.in. art. 199 P.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) nie uznał wniosku za zasadny. Wskazał, że na obecnym etapie postępowania wymagalnym kosztem skarżącej jest wpis od skargi w wysokości 757 zł. W ocenie Sądu bez znaczenia dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania skarżącej prawa pomocy był jej końcowy wynik finansowy za 2012 i 2013 r., tj. odpowiednio straty na poziomie 888.485,30 i 112.487,38 zł. W obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy skarżącej należy, zdaniem Sądu, odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki majątku trwałego (aktywa trwałe w 2012 r. – 6.013.559,14 zł). Nawet jeżeliby przyjąć - jak twierdzi skarżąca - że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku, nie mogą być wykorzystane, to skarżąca posiada również budynki i lokale (567.595,74 zł) oraz inne środki trwałe (3.753.444,10 zł). Skarżąca posiada również wysoki kapitał zakładowy (2.500.000 zł). Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż za 2012 r. przychody wyniosły 148.551.284,25 zł, zaś koszty ich uzyskania 149.439.769,55 zł. Za 2013 r. kwoty te wyniosły natomiast odpowiednio 93.956.187,69 zł i 94.068.675,07 zł. Strata na koniec 2013 r. wyniosła zatem 112.487,38 zł. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wobec Skarżącej postanowieniu z 5 sierpnia 2014 r. (II FZ 1161/14), wielkość straty wskazuje na polepszanie się jej sytuacji w porównaniu z poprzednim rokiem, kiedy to strata wyniosła 888.485,30 zł. Ponadto w 2014 r. skarżąca kontynuowała działalność gospodarczą, przedstawiając zeznania VAT-7 za okres od stycznia do czerwca 2014 r. Wynika z nich, że w okresie od 2014 r. dokonała ona dostaw towarów o wartości odpowiednio 4.678.939 zł, 4.115.011 zł, 3.982.066 zł, 3.569.530 zł, 3.025.122 zł i 2.381.405 zł. Sąd podkreślił, że racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się przy tym tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Na ocenę możliwości płatniczych skarżącej nie ma też wpływu wydane wobec niej postanowienie o ogłoszeniu upadłości układowej. Nie zakończyło ono bowiem jej bytu prawnego, a zatem może ona dalej prowadzić działalność gospodarczą i zamierza ją prowadzić. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 u.p.u.n. przez niezastosowanie wobec niej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu. Skarżąca podała, że obiektywnie nie dysponuje wymaganą kwotą i nie jest w stanie jej zgromadzić. Jej zdaniem Sąd nie wziął pod uwagę, że kwocie wpływów z automatów odpowiada niemal identyczna wartość wypłaconych z tych automatów wygranych. Ponadto Sąd nie uwzględnił podatku od gier, który co miesiąc musi być wpłacany w wysokości około 600.000 zł i błędnie ocenił fakt jej upadłości. Skarżąca dodała, że prowadzi obecnie kilkaset spraw sądowych, gdzie wartość wpisów przekracza 300.000,00 zł, więc nieuprawnione jest odwoływanie się przez Sąd tylko do wysokości wpisu w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. reguluje instytucję statuującą wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów w postępowaniach sądowoadministracyjnych przez ich strony, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., a znajdującej swe umocowanie w art. 84 Konstytucji. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe, co sprowadza realne ryzyko naruszenia jej prawa do sądu. W niniejszej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w sytuacji uzyskiwania przez skarżącą tak dużych przychodów, a także przy tak znaczącej wartości majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżąca w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Podkreślenia wymaga, że wykazanie w danym roku podatkowym starty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę, co prawidłowo wyjaśnił Sąd pierwszej instancji. W niniejszej sprawie skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej, a jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej są gołosłowne. Podkreślenia wymaga, że znaczna część spraw sądowych w toku, na które powołuje się skarżąca, dotyczy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier. W tego rodzaju sprawach to sama strona decyduje o terminie inicjowania postępowania (na etapie postępowania administracyjnego, co ma przełożenie na następujące później postępowania sądowe). Stąd też rozpoczynanie przez skarżącą setek nowych, identycznych spraw w tym samym czasie, nie może samo w sobie stanowić argumentu za obciążeniem kosztami tych postępowań Skarbu Państwa. W tym kontekście prawidłowa jest konstatacja Sądu pierwszej instancji, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest zabezpieczenie stosownych środków na wszczynane postępowania sądowe. Jeśli chodzi o fakt ogłoszenia upadłości układowej spółki na mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r., to był on już przedmiotem analiz Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1084/14, z dnia 7 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 786/14, z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1489/14). Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach. W rozstrzygnięciach tych zasadnie wskazywano, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu przede wszystkim nie odzwierciedla złej sytuacji materialnej upadłego, który może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło bytu prawnego spółki, a postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie oznacza dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika, lecz ma na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Podkreślenia wymaga, że skarżąca w postępowaniu układowym zaproponowała rozwiązania, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności jak również wysokość przychodów) nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy przyjęciu, że spółka jest w stanie upadłości układowej i prowadzi szereg postępowań sądowych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.