II OZ 51/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. Sp. z o.o. Sp. k. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 283/14 przywracające E. P. termin do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. J., E. P., A. P., A. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 283/14, po rozpoznaniu wniosku E. P., przywrócił skarżącej termin do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek skarżącej został złożony w prawidłowym trybie i terminie. Uchybienie zaś terminu do wniesienia wpisu od skargi na powyższą decyzję nastąpiło bez winy skarżącej, bowiem znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej i kwota 500 zł do zapłaty w terminie 7 dni przerosła jej możliwości. Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca wniosła opłatę w momencie, w którym zgromadziła potrzebne środki, chcąc uiścić wpis i nie starając się o zwolnienie od kosztów. Trudno więc, zdaniem Sądu, czynić skarżącej zarzut, że nie zadbała o własne interesy. W zażaleniu na powyższe postanowienie uczestnik postępowania B. Sp. z o.o. Sp. k., zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne przyjęcie, że E. P. uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi bez własnej winy. Biorąc pod uwagę, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu dopiero 5 miesięcy po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu, należało uznać go za całkowicie bezpodstawny. W odpowiedzi na zażalenie E. P. wskazała, iż późniejsza wpłata wynikała z dramatycznej sytuacji rodzinnej związanej z utratą pracy przez męża skarżącej. Zbiegło się to w czasie z jego problemami zdrowotnymi (borelioza), na skutek których był leczony przez wiele miesięcy, a następnie rehabilitowany ze względu na zwyrodnieniowe zapalenie stawów. W dniu 23 lipca 2014 r. otrzymał on status osoby niepełnosprawnej. Skarżąca podkreśliła, że wpłata 500 zł w krótkim 7-dniowym terminie w sytuacji, gdy konieczna była rehabilitacja męża stanowi spory wydatek dla rodziny skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Przedstawiona regulacja określa ustawowe przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, aby wniosek mógł zostać uwzględniony. Przenosząc powyższe regulacje dotyczące wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności, na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż Sąd pierwszej instancji słusznie podniósł, iż przystępując do rozpoznania wniosku E. P. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi winien był zbadać na wstępie terminowość jego wniesienia. Jednakże nie można uznać, aby lakoniczne stwierdzenie Sądu, iż wniosek ten został złożony w terminie czyniło zadość wskazanemu obowiązkowi. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika przede wszystkim jaką datę przyjęto za początek ustania przyczyny uchybienia terminu, ani który dzień należało uznać za upływ terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Brak wywodów Sądu pierwszej instancji w tym zakresie uniemożliwia prześledzenie jego toku rozumowania, który doprowadził do sformułowanej w postanowieniu oceny terminowości złożenia wniosku, a w konsekwencji do przywrócenia terminu do dokonania wpisu od skargi. W drugiej kolejności należy wskazać, iż podstawowym kryterium przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu są okoliczności uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (...). Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja przedstawiona przez E. P. nie została w tym kontekście przeanalizowana przez Sąd pierwszej instancji w sposób właściwy. Nie budzi wątpliwości, że strona może mieć przejściowe, a nawet stałe problemy finansowe wpływające na możność uiszczenia opłat sądowych. W takiej sytuacji jest ona uprawniona do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże wniosek ten musi zostać złożony w terminie otwartym do uiszczenia wpisu. Jeżeli strona uważała, że wpisu nie jest w stanie uiścić w zakreślonym terminie to powinna wystąpić z wnioskiem, tak aby, mając świadomość swojej sytuacji finansowej, nie narazić się na zarzut niestaranności w dbaniu o swoje interesy w postępowaniu przed sądem. W tej sytuacji twierdzenie Sądu, iż brak ubiegania się przez skarżącą o zwolnienie od kosztów sądowych był wynikiem dbałości strony o własne interesy jest niezrozumiały. Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd weźmie pod uwagę powyższe rozważania oraz argumentację E. P. zawartą w odpowiedzi na zażalenie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. .