II FZ 342/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 877/14 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r., I SA/Gd 877/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IS) z dnia 15 maja 2014 r., nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych - (1) odrzucił zażalenie; (2) zwrócił stronie skarżącej ze Skarbu Państwa kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 178 w związku z art. 197 § 2 i art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Gdańsku podał, że w dnia 2 października 2014 r. do tegoż Sądu wpłynęło zażalenie skarżącego - reprezentowanego przez żonę I. D. - na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 września 2014 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gdańsku z dnia 2 października 2014 r. wezwano żonę skarżącego do usunięcia braku formalnego zażalenia, poprzez złożenie pełnomocnictwa obejmującego umocowanie do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi. Natomiast zarządzeniem z dnia 3 października 2014 r. wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. Przy czym zobowiązano stronę do dokonania powyższych czynności – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Doręczenie powyższych wezwań nastąpiło w dniu 22 października, wobec czego termin do nadesłania pełnomocnictwa i uiszczenia wpisu upływał w dniu 29 października 2014 r. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca uiściła wpis sądowy od zażalenia w dniu 27 października 2014 r., natomiast nie nadesłała pełnomocnictwa do działania przed sądami administracyjnymi. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (Sądu pierwszej instancji): Odrzucając zażalenie skarżącego WSA w Gdańsku stwierdził, że zakreślony stronie skarżącej termin do uzupełnienia braków formalnych zażalenia bezskutecznie upłynął z dniem 29 października 2014 r. Ponieważ brak formalny zażalenia polegający na niezłożeniu pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi, nie został usunięty w zakreślonym terminie, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. odrzucił zażalenie, a na art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 tej ustawy zwrócił uiszczony wpis sądowy. 4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Gdańsku, skarżący – reprezentowany przez żonę – zaskarżył je całości i zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie: (1) art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym odrzuceniu zażalenia ze względu na nieuzupełnienie braku formalnego w postaci braku pełnomocnictwa, w sytuacji gdy powyższe zażalenie nie zawierało żadnego braku formalnego - pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego znajduje się w aktach sprawy (zostało załączone przez pełnomocnika – żonę skarżącego - do skargi na ww. decyzję Dyrektora IS) i obejmuje swym zakresem zagadnienie incydentalne jaką stanowi kwestia wstrzymania wykonania decyzji organów podatkowych objętych skargą w sprawie I SA/Gd 877/14, (2) art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym zwrocie wpisu sądowego od zażalenia. Skarżący wniósł o (a) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Gdańsku; (b) zasądzenie kosztów postępowania. 4.2. Uzasadniając zażalenie skarżący podniósł, że odrzucone przez WSA w Gdańsku zażalenie nie zawierało żadnego braku formalnego. Pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego znajduje się w aktach sprawy. Wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, nie było konieczne przedstawienie tego samego pełnomocnictwa w granicach tej samej sprawy - nie istniała odrębna sprawa dotycząca kwestii wstrzymania wykonania decyzji. Nieprawidłowe wezwanie WSA w Gdańsku do uzupełnienia rzekomego braku formalnego skargi nie wywiera dla skarżącego żadnych skutków. Niezastosowanie się przez skarżącego do wezwania lub jego nieprawidłowe wykonanie nie powoduje dla strony ujemnych skutków procesowych, a tym samym zażalenie zostało odrzucone bezzasadnie. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, dlatego podlega uwzględnieniu, a zaskarżone postanowienie WSA w Gdańsku jako nieodpowiadające prawu należy uchylić. Trafnie pełnomocnik skarżącego podnosi w zażaleniu, że przedłożone do akt sprawy wraz ze skargą pełnomocnictwo skarżącego umocowuje jego żonę do reprezentowania go w postępowaniu toczącym się przed WSA w Gdańsku pod sygn. akt I SA/Gd 877/14 (pełnomocnictwo obejmuje zarówno sprawę główną jak i potencjalne sprawy incydentalne). 5.2. W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. W rozpoznawanej sprawie żona skarżącego wraz z wniesioną w jego imieniu skargą przedłożyła pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego (Rep. A nr 1381/2008), z którego m.in. wynika, że jest ona umocowana do reprezentowania swojego męża "...przed wszelkimi urzędami, w tym urzędami skarbowymi i izbami skarbowymi, sądami, władzami, bankami, towarzystwami ubezpieczeniowymi i ZUS oraz wobec osób fizycznych i prawnych we wszelkich sprawach zawiązanych z jego osobą, a nadto do reprezentowania przed sądami powszechnymi we wszelkich sprawach jakie mogą wyniknąć". Jakkolwiek końcowa część przytoczonego tekstu pełnomocnictwa zawiera wyszczególnienie sądów powszechnych (na co wskazuje wyrażenie "a nadto"), to należy zauważyć, że początek tego fragmentu tekstu wymienia ogólną kategorię sądów, do których zaliczają się zarówno sądy powszechny jak i sądy administracyjne – w myśl art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej w skrócie: Konstytucja RP) wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przepis ten wyznacza zakres pojęcia "sądy" poprzez wymienienie kategorii organów, które w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują wymiar sprawiedliwości. W myśl art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (por. także art. 1-3 p.p.s.a. i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Wykładnia językowa i systemowa art. 173, art. 174 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP prowadzi do konkluzji, że pojęcie "sądy" jako wyrażenie języka prawnego obejmuje swoim zakresem przedmiotowym wszystkie sądy wskazane w art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem także kategorię sądów administracyjnych. 5.3. W rozpoznawanej sprawie przedłożonym pełnomocnictwem skarżący umocował swoją żonę do "reprezentowania go przed (...) sądami (...) we wszelkich sprawach związanych z jego osobą" (k. 11 akt sądowych). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie sformułowanie zakresu umocowania żony skarżącego obejmuje także sądy administracyjne (pomimo wyróżnienia sądów powszechnych w końcowej części przywołanego passusu), bowiem żona skarżącego jest jego pełnomocnikiem przed wszelkimi sądami (argumentum a maiori ad minus). W konsekwencji należy podzielić twierdzenia zażalenia, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wezwanie żony skarżącego do wylegitymowania się odrębnym pełnomocnictwem wskazującym wprost "sądy administracyjne". Przedłożone przez żonę pełnomocnictwo – na co wskazuje powyższa analiza jego treści - jest pełnomocnictwem ogólnym, o którym mowa w art. 36 pkt 1 p.p.s.a. Zostało one wniesione zgodnie z obowiązkiem uregulowanym w art. 37 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie miał zatem podstaw do zastosowania w sprawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. (a także w konsekwencji art. 232 p.p.s.a.), bowiem wniesione zażalenie nie było obarczone innym brakiem formalnym niż brak uiszczenia wpisu sądowego, który pełnomocnik skarżącego usunęła w zakreślonym w wezwaniu WSA w Gdańsku terminie (co stwierdził Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu). 5.4. W świetle powyższych ustaleń, należy stwierdzić, że zarzuty zażalenia były trafne, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżone postanowienie WSA w Gdańsku uchylił na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a 5.5. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie ma możliwości zasądzenia tych kosztów w postępowaniu wywołanym wniesieniem zażalenia, bowiem przepisy Działu V rozdział 1 "Zwrot kosztów postępowania między stronami" p.p.s.a. mają zastosowanie jedynie w przypadku orzeczenia wydanego na skutek wniesienia skargi lub skargi kasacyjnej, zaś art. 197 § 2 p.p.s.a. przewiduje jedynie, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, zawarte w rozdziale 1 "Skarga Kasacyjna" Działu IV "Środki odwoławcze". Nie zawiera natomiast odesłania do ww. przepisów rozdziału 1 Działu V p.p.s.a.