II SAB/Kr 6/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi D.F. na bezczynność Prezydenta Miasta K. w przedmiocie ustalenia odszkodowania I. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe. Prezydent Miasta wystąpił wnioskiem z dnia 3 lipca 2001 r. do Wojewody o stwierdzenie nabycia przez Gminę Miasto z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], zajętej na dzień 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną ul. G. w K.. Wojewoda wszczął w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) postępowanie i zawiadomił o tym część ustalonych spadkobierców po właścicielach nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...]. Z treści księgi wieczystej wynika, że właścicielami tej nieruchomości byli: A. K., L. S., B. S. i H. G.. Wojewoda wszczął postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia następców prawnych po ww. właścicielach. Z wnioskiem z daty 27 marca 2003 r. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] obr. [...] jedn. [...] zajętej pod drogę gminną - ul. G. w K. na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - wystąpiła M. M. wskazując, że domaga się "spowodowania wypłacenia zarówno mnie jak i innym stronom należnego odszkodowania" (akta administracyjne, karta nr 33). Wniosek ten złożono do Wojewody [...] i z akt nie wynika, aby był on przekazany Prezydentowi Miasta. Począwszy od 2001 r. tak Wojewoda [...] jak i Prezydent Miasta zwracali się do stron postępowania o przedłożenie dokumentów potwierdzających dziedziczenie po właścicielach ww. nieruchomości i ich następcach prawnych. Już w 2004 r. M. M. złożyła skargę do Wojewody [...] na opieszale prowadzone w tej sprawie postępowanie. Pismem z dnia 19 marca 2010 r. Prezydent Miasta zwrócił się do Wojewody o przekazanie informacji, czy w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr [...] zajętą pod drogę publiczną w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. poza E. P., J. S.. A. S. i B. R., ktokolwiek inny złożył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania (akta administracyjne sprawy, karta nr 144). Wobec braku ustalenia następców prawnych po zmarłym A. K., Wojewoda wystąpił w dniu 17 listopada 2010 r. do Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie o wyznaczenie kuratora spadku po A. K. (akta administracyjne sprawy, karta nr 156). W dniu 3 grudnia 2013 r. (data nadania) D. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...] obr. [...]. Skarżąca podała, że sprawa nie została zakończona i toczy się już prawie 10 lat, a organ odmawia definitywnego załatwienia sprawy tłumacząc się nieuregulowanym stanem prawnym nieruchomości po A. K. i wzywa pozostałych uczestników stępowania do wskazania jego spadkobierców. Zdaniem skarżącej stan prawny nieruchomości jest uregulowany. Skarżąca podała, że organ wydał cztery postanowienia w tej sprawie wyznaczając nowe terminy do załatwienia przedmiotowej sprawy. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego spadkobiercy A. K. zostali wymienieni jako strony, którym doręcza się zawiadomienia, a organ od 2003 r. ma trudności z ustaleniem spadkobierców. Opieszałość organu jest w ocenie skarżącej rażące jak np.: - w dniu 18 listopada 2010 r. źle skierowano wniosek do Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie zamiast Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie w przedmiocie ustanowienia kuratora spadku po zmarłym A. K., - nie wyznaczono kuratora spadku po nieżyjącym współwłaścicielu nieruchomości A. K., pomimo wielokrotnego występowania o jego ustanowienie, - wielokrotne wyznaczanie nowych terminów rozpoznania sprawy, - wysyłanie pism z zapytaniami, na które nie dostarczono odpowiedzi. Skarżąca podniosła, że bezczynność lub zwłoka jednego z ogniw struktury urzędu miasta, przyczyniająca się do niezałatwienia sprawy w terminie ustalonym w przepisach prawa nie może być zakwalifikowana jako przyczyna niezależna od organu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2000 r. sygn. akt IV SAB 53/95 opubl. ONSA 19996/4/179) - termin dwóch miesięcy jest terminem maksymalnym do załatwienia każdej sprawy. Dlatego wójt gminy pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie. Prezydent podał, że prowadzone w Urzędzie Wojewódzkim w K. pod sygn. akt [...] (poprzednio [...] i [...]) na wniosek Prezydenta Miasta postępowanie o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] zajętej pod drogę gminną - ul. G. w K. do chwili obecnej nie zostało zakończone. Z wnioskiem o odszkodowanie za ww. nieruchomość D. F. wystąpiła pismem z dnia 27 listopada 2013 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 2 grudnia 2013 r.). W związku z tym iż pod ww. wnioskiem figurują również podpisy innych osób, a brak było danych adresowych, pismem z dnia 30 grudnia 2013 r. zwrócono się do D. F. o "wskazanie aktualnych adresów Pani K. K. oraz Pani M. M., a w przypadku reprezentowania ww. osób o dołączenie pisemnych pełnomocnictw lub upoważnień. Równocześnie wnioskodawczyni została poinformowana o i art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Do chwili obecnej ww. wniosek nie został uzupełniony. Ponadto wyjaśniono, że z wnioskami o odszkodowanie za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] wystąpiła część współwłaścicieli ww. nieruchomości. Postępowania te zostały zawieszone do czasu uzyskania ostatecznej decyzji Wojewody [...] wydanej w trybie art. 73 cyt. ustawy. Postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość przejętą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. w trybie art. 73 cyt. ustawy wszczyna się na wniosek współwłaściciela nieruchomości za posiadany przez niego w dniu 31 grudnia 1998 r. udział. Złożenie wniosku o odszkodowanie przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie uprawnia pozostałych współwłaścicieli do otrzymania odszkodowania. Warunkiem obligatoryjnym uzyskania odszkodowania jest złożenie wniosku pomiędzy 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r. przez podmiot uprawniony do odszkodowania. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2014 r. znak: [...] Prezydent Miasta zawiesił postępowanie z wniosku D. F., M. M., K. K. dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] do czasu uzyskania ostatecznej decyzji Wojewody [...] dotyczącej uregulowania stanu prawnego nieruchomości. Decyzją z dnia 8 kwietnia 2014 r. znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. Gmina [...] nabyła z mocy prawa własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0658 ha obr. [...] jedn. ewid. [...]. Przed wniesieniem skargi skarżąca kilkakrotnie składała zażalenia na bezczynność: z dnia 18 lutego 2004 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 184), z dnia 14 października 2013 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 199). Postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r. Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] do załatwienia wniosku skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] zajętą pod ul. G. w K. i stanowiącą własność Gminy Miasto [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy w danej sprawie miał miejsce stan bezczynności, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Przedmiotem skargi rozpoznawanej w niniejszej sprawie stała się bezczynność Prezydenta Miasta związana z rozpoznaniem wniosku skarżących z dnia 27 listopada 2013 r., doręczonego organowi w dniu 3 grudnia 2013 r. Wniosek ten dotyczył ustalenia i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.). Z akt sprawy wynika, że dopiero dnia 8 kwietnia 2014 r. Wojewoda [...] wydał decyzję stwierdzającą, że Gmina Miasto stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i zajętą w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną – ul. G. w K.. Postępowanie w tym przedmiocie trwało prawie 13 lat i o tym postępowaniu wiedział Prezydent Miasta, który podejmował nawet działania zmierzające do ustalenia spadkobierców po zmarłych współwłaścicielach tej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że wcześniejszy wniosek z daty 27 marca 2003 r. o ustalenie i wypłatę odszykowania za ww. nieruchomość złożony do Wojewody nie został przekazany Prezydentowi Miasta. Prezydent Miasta, którego bezczynność zarzucają skarżące, podjął działania dopiero na wniosek z daty 27 listopada 2013 r. Tym samym otrzymawszy wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania w dniu 3 grudnia 2013 r. obowiązkiem Prezydenta Miasta było ustalenie, czy dana nieruchomość stanowi już własność Gminy Miasto stwierdzoną na podstawie właściwej decyzji Wojewody [...], a gdyby Wojewoda jeszcze takiej decyzji nie wydał a zarazem toczyło się postępowanie w sprawie jej wydania – to należało postępowanie zawiesić. Prezydent Miasta zawiesił postępowanie, ale czynność tą podjął dopiero 23 stycznia 2014 r., czyli po upływie 50 dni od daty złożenia wniosku z 27 listopada 2013 r. W ocenie Sądu w tej sprawie nie było niczym uzasadnionym aż tak długie oczekiwanie z wydaniem postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania. Można przy tym uznać, że okoliczność prowadzenia postępowania przez Wojewodę w trybie art. 73 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną była Prezydentowi Miasta znana lub powinna być znana, a jeżeli nie to okres oczekiwania na uzyskanie takich informacji nie powinien trwać aż tak długo. Zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. maksymalny okres załatwienia sprawy wynosi 2 miesiące, a w tym przypadku nie chodziło o załatwienie sprawy, ponieważ aż do dnia 8 kwietnia 2014 r. (czyli wydania przez Wojewodę decyzji stwierdzającej własność Gminy Miasto przedmiotowej nieruchomości) Prezydent Miasta nie mógł sprawy załatwić. Tym niemniej należało niezwłocznie wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania. Do terminów wydania innych aktów niż decyzji lub postanowień załatwiających sprawę także należy stosować art. 35 K.p.a. Zgodnie z art. 35 § 2 K.p.a. niezwłocznie powinny być wydawane akty administracyjne, których wydania uzasadnione jest albo zgromadzonym materiałem dowodowym, albo w oparciu o fakty i dowody znane organowi z urzędu na podstawie prowadzonego postępowania lub posiadanych dokumentów. W tej sprawie niewątpliwie fakt odrębnego prowadzenie postępowania przez Wojewodę był znany lub powinien być znany Prezydentowi Miasta (a właściwie pracownikom odpowiedniego wydziału w Urzędzie Miasta wydających decyzje w imieniu Prezydenta Miasta ), a jeżeli tak to zwlekanie z wydaniem postanowienia o zawieszeniu przez okres 50 dni nie było uzasadnione. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tej sprawie po wniesieniu skargi Prezydent Miasta wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania, a ponadto sama sprawa ustalenia i wypłaty odszykowania została przekazana do załatwienia Staroście [...]. Tym samym na chwilę wyrokowania w tej sprawie przez Sąd stan bezczynności Prezydenta Miasta już ustał, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność. Z tego względu Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie uwalniało Sądu od wypowiedzenia się, czy bezczynność Prezydenta Miasta miała postać rażącego naruszenia prawa. Oceniając w tym zakresie postępowanie Prezydenta Miasta, skład orzekający uznał, że stwierdzona bezczynność nie miała postaci rażącego naruszenia prawa. Wprawdzie wydano postanowienie o zawieszeniu postępowania ze zwłoką, ale zwłoka ta nie stanowiła w tej sprawie postać rażącego naruszenia prawa. Co najwyżej można mówić o naruszeniu terminu do wydania takiego postanowienia, ale mając na uwadze okres od daty 3 grudnia 2013 r. (data zarejestrowania wniosku z 27 listopada 2013 r. na dzienniku podawczym Urzędu) do dnia 23 stycznia 2014 r. (data wydania postanowienia o zawieszeniu) i przypadający w tym okresie okres Świąt Bożonarodzeniowych oraz Nowego Roku nie można stwierdzić rażącego uchybienia terminu w wydaniu postanowienia o zawieszeniu. Sąd odnosząc się do treści skargi wyjaśnia, że nie ma żadnych kompetencji do załatwiania sprawy za organy administracyjne i wbrew, jak się wydaje sugestiom skarżących, sąd administracyjny nie może wydać wyroku lub postanowienia ustalającego wysokość odszkodowania na rzecz skarżących. Sądy administracyjne jedynie kontrolują działanie organów administracji i badają czy wydana decyzja jest zgodna z prawem lub nadal istnieje stan bezczynności organu w załatwianiu sprawy. Sądy administracyjne nawet stwierdzając stan bezczynności nie mogą zamiast danego organu załatwić sprawy administracyjnej. W tej zaś sprawie od dnia 23 stycznia 2014 r. Prezydent Miasta nie był już w stanie bezczynności. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.