I OSK 1106/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant asystent sędziego Monika Mamińska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 grudnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Lu 366/14 w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 22 grudnia 2014 r., sygn. akt: II SAB/Lu 366/14, oddalił skargę R. S. (dalej skarżący) na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w P. polegająca na nieudostępnieniu informacji objętej żądaniem skarżącego z 21 lipca 2014 r. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wnioskiem z 21 lipca 2014 r. skarżący domagał się od Prezesa Sądu Okręgowego ... przesłania, wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami z lat ... wydanych w sprawach rejestrowanych w repertoriach C pod symbolem ... Prezes Sądu Okręgowego ... pismem z 31 lipca 2014 r. poinformował skarżącego, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu do udostępnienia żądanej informacji,. W ocenie skarżącego wyrok z zasady jest informacją publiczną, a więc można żądać udostępnienia wyroków określonych spraw. Odpowiadając na skargę Prezes Sądu Okręgowego w .... wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powołanym wyrokiem z 22 grudnia 2014 r. powyższa skargę oddalił. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził, że Prezes Sądu Okręgowego w ... prawidłowo uznał, że informacje objęte wnioskiem skarżącego z 21 lipca 2014r. nie stanowią informacji publicznej. Jak wynika z treści wniosku, skarżący domagał się przesłania mu "wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami z lat 2010 - 2014 wydanych w sprawach rejestrowanych w repertoriach C pod symbolem ...". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozbieżne są stanowiska co do tego czy wyrok sądowy wraz z uzasadnieniem stanowi informację publiczną. Sąd I instancji podzielił pogląd, że taki wyrok stanowi informację publiczną tylko w zakresie, w jakim dotyczy on spraw publicznych. Wynika to z definicji "informacji publicznej" wskazanej w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j - Dz.U. z 2016 r., poz. 1764 ; dalej – udip). W świetle tego przepisu informacją publiczną jest nie tylko informacja o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, ale także każda inna informacja w zakresie, w jakim dotyczy ona spraw publicznych. Przepisy udip zawierają przykładowe wyliczenie danych stanowiących informację publiczną. Są wśród nich dokumenty urzędowe, jednakże wyłącznie o tyle, o ile zawierają one dane publiczne. Wniosek taki wypływa z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 litera a udip, który stanowi, że "udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych". Z tego względu orzeczenia sądowe, jako dokumenty urzędowe, podlegają obowiązkowi udostępnienia jako informacje publiczne tylko w takim zakresie, w jakim zawierają one dane publiczne. Zakres udostępnienia dokumentu urzędowego, w szczególności wyroku sądu, uzależniony jest więc od tego, w jakiej części dokument ten obrazuje dane publiczne. Wniosek skarżącego dotyczy natomiast wyroków z uzasadnieniami z lat 2010-2014, wydanych w sprawach rejestrowanych w repertorium C pod symbolem .... a więc dotyczących ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa (art. 189 Kpc). Skarżący domagał się więc udostępnienia mu informacji publicznej w postaci wyroków z uzasadnieniami wydanych w sprawach cywilnych. Przez "sprawę cywilną" uznaje się sprawę, w której ochrona prawna sprowadza się do wywołania skutku w zakresie stosunku cywilnoprawnego sensu largo, a więc stosunku osobistego, rodzinnego lub majątkowego, którego podmioty – na wypadek sporu – występują jako równoprawni partnerzy. Wynik takiego postępowania – co do zasady – nie oddziałuje na sferę publiczną i z tego powodu nie stanowi informacji publicznej. Z tego względu również uzasadnienie takiego wyroku nie stanowi informacji publicznej, tym bardziej, że jego celem jest wyłącznie przekonanie strony sporu co do trafności rozstrzygnięcia i umożliwienie sądowi odwoławczemu jego kontroli. Skoro więc wyrok sądu w sprawach cywilnych nie stanowi informacji publicznej, to i uzasadnienie takiego wyroku nie stanowi takiej informacji. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł skarżący, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 udip poprzez błędne przyjęcie, że informacji publicznej w rozumieniu tych przepisów nie stanowią orzeczenia wydane przez sądy cywilne, a w szczególności w sprawach dotyczących ustalenia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, rejestrowane w repertorium C pod symbolem ... W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że ani w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ani w doktrynie nie został dotychczas sformułowany pogląd, zgodnie z którym wyroki sądowe wydane w sprawach cywilnych nie stanowią informacji publicznej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wyroki sądów służą do wykonywania zdań publicznych. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego ... wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał w szczególności na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/2013. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 dalej Ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 Ppsa., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta jest w całości uzasadniona. Żądana przez skarżącego informacja w sposób oczywisty mieści się w zakresie pojęcia – informacji publicznej. Jak stanowi art. 1 ust. 1 udip, informacją publiczną w rozumieniu tej ustawy jest "każda informacja o sprawach publicznych". Ustawodawca nie definiuje pojęcia "sprawy publicznej", niewątpliwie jednak są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 ustawy udip, informacją taką jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje przy tym taka informacja, która związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej (państwa). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną ich częścią) stanowią informację publiczną. Podkreślenia ponadto wymaga, że żądana przez informacja taka ma charakter informacji publicznej przetworzonej. Specyfika wyroków sądowych wraz z uzasadnieniami jest tego rodzaju, że częstokroć zawierają one nie tylko dane stron postępowań, lecz również innych osób, w tym biegłych czy świadków. Uwzględnienie wniosku skarżącego wymaga nie tylko zwykłych czynności technicznych związanych z kopiowaniem dokumentów, lecz znacznego nakładu pracy związanego z koniecznością ponadstandardowej – bo wymagającej uważnej lektury uzasadnień wyroków - anonimizacji dokumentów. Anonimizacja w tego rodzaju przypadkach nie ogranicza się wyłącznie do wyeliminowania z dokumentacji imion i nazwisk, lecz wiąże się również z koniecznością usunięcia określonych fragmentów uzasadnień, tj. takich ich części, które umożliwiałyby identyfikację poszczególnych osób, a to z kolei wymaga przeprowadzenia czynności analitycznych i intelektualnych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Treść orzeczenia sądu nie tylko stanowi - zgodnie z art. 1 ust. 1 udip - informację publiczną o sprawach publicznych, ale stosownie do - art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy - będąc rodzajem informacji dotyczącej treści i postaci dokumentu urzędowego, podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie. Należy podkreślić, że treść tego przepisu nie zmieniła się na skutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 listopada 2014 r. o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej (Dz.U. z 2014 r., poz. 1662), a jedynie została sprecyzowana poprzez uzupełnienie przykładowego katalogu dokumentów urzędowych o wskazanie orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Jak słusznie zarzuca to skarga kasacyjna - orzeczenia sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez Sąd - w ramach jego działalności orzeczniczej, opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego - są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w omawianej ustawie, bez względu na to czy dotyczą spraw cywilnych, karnych czy gospodarczych (zob: wyroki NSA: z 8 lutego 2011 r., I OSK 1938/10; z 11 sierpnia 2011 r., I OSK 933/11; z 30 września 2015 r.; I OSK 1746/14; z 12 kwietnia 2016 r., I OSK 3279/14). Powoływana przez organ uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/2013 nie miała w sprawie zastosowania, gdyż odnosiła się ona do sytuacji, w której żądanie dotyczyło udostępnienia akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego, a nie udostępnienia dokumentu, jakim jest wyrok sądu z jego pisemnym uzasadnieniem. Sąd I instancji dokonał zatem błędnej wykładni art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 udip i uchylił się od dokonania merytorycznej oceny bezczynności organu. Dlatego też konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, które będzie musiał ocenić skargę w granicach określonych art. 149 Ppsa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 185 § 1 Ppsa orzeczono jak w sentencji.