III SA/Gd 434/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 28 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 2013 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego J. D. 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W dniu 4 kwietnia 2012 r. do Urzędu Miasta G. wpłynął wniosek Prokuratora Rejonowego w G. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania J. D. zamieszkałego w G.na badania lekarskie celem stwierdzenia przeciwskazań lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Podstawą do złożenia przedmiotowego wniosku stało się badanie psychiatryczno – psychologiczne ww. przeprowadzone w toku postępowania przygotowawczego. W toku badania okazało się, że J. D. cierpi na rozpoczynający się dyskretny zespół psychoorganiczny o mieszanej etiologii alkoholowo – naczyniowej. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2013 r. wydanym w sprawie o sygnaturze [...] Sąd Rejonowy w G. w następstwie wniosku Prezydenta Miasta ustanowił dla nieobecnego J.D. kuratora celem reprezentacji ww. w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2013 r. znak [...] Prezydent Miasta skierował J. D. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji przywołał art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., Nr 30, poz. 151). Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Prezydent Miasta wskazał, że w złożonym wniosku Prokurator Rejonowy w G. przywołał schorzenia ww. stwierdzone w toku badania psychiatryczno – psychologicznego, to jest rozpoczynający się dyskretny zespół psychoorganiczny o mieszanej etiologii alkoholowo – naczyniowej, nadciśnienie tętnicze oraz chorobę wieńcową. Stwierdzenie ww. schorzeń uzasadniało w ocenie organu wydanie decyzji o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie. W myśl art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami starosta w przypadkach gdy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kieruje na badanie lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Powyższa decyzja została doręczona ustanowionemu kuratorowi w dniu 1 października. Z kolei J. D. otrzymał ww. rozstrzygnięcie w dniu 7 października 2013 r. W dniu 21 października 2013 r. do Urzędu Miasta G. wpłynęło odwołanie J. D.od ww. decyzji z dnia 29 sierpnia 2013 r. Wydanej decyzji odwołujący zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez brak ujawnienia, że decyzja została wydana przez prezydenta miasta działającego jako podmiot wykonujący funkcję starosty w mieście na prawach powiatu oraz brak ujawnienia funkcji pełnionej przez osobę wydającą decyzję z upoważnienia prezydenta (poprzestania na informacji "naczelnik wydziału") podczas gdy nawet z kontekstu całej decyzji nie sposób odtworzyć w ramach jakiego wydziału decyzja została wydana; - wydanie decyzji w wyniku przestępstwa popełnionego przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. kierującego wniosek o wszczęcie niniejszego postępowania, który przy tej okazji złamał zasady związane z ochroną danych osobowych, naruszył tajemnicę służbową, ujawnił tajemnicę lekarską oraz przekroczył swoje uprawnienia, zaś wykorzystanie tych danych stanowiłoby swoiste "legalizowanie" popełnionego przestępstwa; - naruszenie prawa materialnego – art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne stwierdzenie, że w przypadku odwołującego istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia takiego rodzaju i o takim natężeniu, że uzasadniają one wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania na badania podczas gdy postepowanie takie powinno stanowić wyjątek od zasady i być stosowane jedynie w wyjątkowych i mocno uzasadnionych przypadkach. Podnosząc ww. zarzuty J. D. wniósł o zmianę wydanego rozstrzygnięcia poprzez uchylenie nałożonego skierowania na badania lekarskie. Pismem z dnia 31 października 2013 r. skierowanym do Prezydenta Miasta J. D. zwrócił się z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej działalności kuratora ustanowionego w jego sprawie wyrażając swój sprzeciw wobec faktu ustanowienia kuratora. Decyzją z dnia 28 kwietnia 2014 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit., b) ustawy o kierujących pojazdami. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że posiadany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy stanowił podstawę do wydania zakwestionowanej decyzji. Stwierdzone u odwołującego się schorzenia uzasadniały bowiem skierowanie ww. na badania lekarskie. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że Prezydent Miasta dochował należytej staranności w zapewnieniu odwołującemu się czynnego udziału w postępowaniu poprzez wystąpienie o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej. Za niezasadny organ odwoławczy poczytał nadto zarzut wydania decyzji przez organ niewłaściwy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. D. wniósł o uchylenie wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć podnosząc zarzuty naruszenia art. 1 pkt 1, art. 7, art. 8, art. 35 § 3 in fine w zw. z art. 140, art. 36, art. 40 § 1, art. 50 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 ustawy – Kodeks postpowania administracyjnego oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie dowodu z akt sprawy [...] Sądu Okręgowego w G. Jak wskazał skarżący Sąd Okręgowy w G. w przedmiotowym postępowaniu stwierdził bezpodstawność ustanowienia kuratora. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. W dniu 2 września 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął przesłany faksem odpis postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 16 kwietnia 2014 r. wydanego w sprawie o sygnaturze [...]. Z treści przedmiotowego orzeczenia wynika, że Sąd Okręgowy w G. zmienił ww. postanowienie Sądu Rejonowego w Gd. z dnia 19 lipca 2013 r. w ten sposób, że wniosek o ustanowienie kuratora dla nieobecnego J. D. został oddalony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art.145 § 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a") Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, jeżeli w wyniku rozpoznania sprawy ustali, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przyczyny wznowienia postępowania określone zostały w art. 145 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 lipca 2013 roku w sprawie o sygn. akt [...], mocą którego ustanowiony został kurator dla nieobecnego J. D. zostało zmienione i wniosek organu w wyżej opisanym przedmiocie postanowieniem Sądu Okręgowego w G. z dnia 16 kwietnia 2014 roku w sprawie o sygn. akt [...] został oddalony. Oznacza to, że skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Zauważyć również należy, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zobowiązany był ustalić czy postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie ustanowienia dla nieobecnego J. D. kuratora, uzyskało walor prawomocności. Jedynie bowiem w tym wypadku mógł przyjąć, że skarżący właściwie był reprezentowany przed organem pierwszoinstancyjnym. Brak tych ustaleń spowodował naruszenie norm prawa procesowego i nie ma znaczenia czy naruszenie to miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera wskazań czy brak udziału dotyczy całego postępowania czy tylko pewnych jego fragmentów. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął korzystną dla stron interpretację, iż wystarczy brak uczestnictwa strony w jednej z faz postępowania. Inaczej mówiąc niezaprzeczalny -jak w okolicznościach sprawy - fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi powód dostateczny do wznowienia (por.: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Zakamycze 2005, s. 855). Nietrafny jest natomiast zarzut braku właściwości organu pierwszej instancji do wydania decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W miastach na prawach powiatu (czyli m.in. w G.) kompetencje związane z wydawaniem decyzji administracyjnych o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie realizuje właśnie prezydent miasta (vide: art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym; tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 595 ze zm.). Zgodnie zaś z treścią art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym starosta może upoważnić wicestarostę, poszczególnych członków zarządu powiatu, pracowników starostwa, powiatowych służb, inspekcji i straży oraz kierowników jednostek organizacyjnych powiatu do wydawania w jego imieniu decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości powiatu. Prezydent Miasta działając jako starosta w zakresie realizacji zadań własnych powiatu związanych z wydawaniem decyzji administracyjnych o skierowaniu na badania lekarskie, mógł zatem upoważnić naczelnika określonego wydziału (w realiach sprawy Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta [...]) do wydawania decyzji w jego imieniu. Jak już wskazano wcześniej prezydent miasta działającego na prawach powiatu w tym przypadku łączy bowiem w sobie uprawnienia do realizacji zadań zarówno z zakresu samorządu gminnego (organ wykonawczy gminy) jak i powiatowego. Skoro Prezydent Miasta (czyli miasta na prawach powiatu) jest jednocześnie starostą w znaczeniu funkcjonalnym pracowników Urzędu Miasta [...] w procesie wydawania decyzji przez starostę poczytywać należy tak jak pracowników starostwa. Na marginesie Sąd zwraca nadto uwagę, że ustalenie organów obu instancji, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego uzasadniające skierowanie go na badania lekarskie na podstawie jedynego dowodu w niniejszym postępowaniu administracyjnym tj. opinii sądowo-psychiatrycznej, sporządzonej na użytek innego postępowania - postępowania karnego, które nie dotyczyło przestępstwa związanego z naruszeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym, wydaje się zupełnie nieprzekonujące. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji wezmą pod uwagę powyższą ocenę prawną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi. Orzeczenie w zakresie wykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 powołanej wyżej ustawy.