VI SA/Wa 2701/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. Ł. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Pana J. L. od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] sierpnia 2012 r. o godzinie 8.35 na autostradzie [...] 80 km (kierunek [...]) na drodze kategorii autostrada został zatrzymany do kontroli samochód osobowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i dopuszczalnej masie całkowitej 3500 kg wraz z przyczepą o numerze rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 420 kg, którym kierował Pan J. L. Powodem zatrzymania był fakt, że w trakcie przejazdu na odcinku autostrady [...] skaner urządzenia kontrolnego (urządzenie DSRC) zainstalowany w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego (Mobilnej Jednostki Kontrolnej MEU 002 o nr rej. [...]) po pobraniu danych z bazy systemu elektronicznego poboru opłat wykazał istnienie czterech incydentów z dni: [...] czerwca 2012 r., [...] maja 2012 r., oraz dwukrotnie z [...] września 2011 r. a także dwóch incydentów z dn. [...] sierpnia 2012 r. tj. z dnia kontroli. Wobec faktu, że kontrolowany pojazd nie był wyposażony w urządzenie kontrolno-pomiarowe odstąpiono od nakładania kary za incydenty sprzed dnia kontroli. W związku z powyższym organ bezspornie wykazał, istnienie następujących naruszeń: - w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godz. 7:47:08 samochód osobowy marki [...] z przyczepą, którym kierował J. L. poruszający się płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...] przejechał pod bramownicą do poboru opłat nr [...] bez uiszczenia wymagającej opłaty elektronicznej. W momencie przejazdu pod tą bramownicą w systemie poboru opłat został zarejestrowany "Brak komunikacji, brak kontraktu". Bramownica ta znajduje się na drodze krajowej [...] tj. na wskazanym w załączniku nr 1 pkt 3a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433) odcinku [...] (granica państwowa) - węzeł [...], na którym pobrana jest opłata elektroniczna. W samochodzie nie stwierdzono urządzenia do poboru opłaty elektronicznej viaBOX zainstalowanego w szybie czołowej pojazdu. Kierowca oświadczył, że z infolinii Transportu Drogowego uzyskał informację, że zespół pojazdów, którym się poruszał nie podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty. W związku z tak ustalonym stanem faktycznym potwierdzonym w protokole nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego wszczął postępowanie administracyjne, które zakończyło się decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] nakładającą na J. L. kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Jako podstawa prawna tej decyzji wskazany został art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. L. podniósł, że jego sytuacja materialna nie pozwala na zapłacenie nałożonej kary pieniężnej, ponieważ jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku i wraz z żoną utrzymuje się z prowadzenia niewielkiej pasieki. Dalej wyjaśnił, że nie zamierzał łamać prawa a jedynie został wprowadzony w błąd poprzez niewłaściwą informację. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Inspektor transportu Drogowego wskazał, że J. L. poruszał się samochodem wraz z przyczepą, których dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, co zostało ustalone na podstawie okazanych przez kierowcę dowodów rejestracyjnych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych poruszając się takim zespołem pojazdów J. L. winien uiścić opłatę elektroniczną. W tym celu powinien zamontować w samochodzie urządzenie (viabox). Brak tego urządzenia został zarejestrowany przez skaner urządzenia kontrolnego (DSRC) będącego na wyposażeniu pojazdu służbowego Inspekcji Transportu Drogowego - Mobilnej Jednostki Kontrolnej. J. L. nie uiścił wymaganej opłaty, o czym świadczy incydent z bramownicy z dnia [...] sierpnia 2012 r. z godz. 7:47:48. Nie ulega wątpliwości, że strona poruszała się przedmiotowym zespołem pojazdów po odcinku drogi, za którą pobiera się opłatę i która została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej. W tym stanie rzeczy zasadne było nałożenie na stronę kary pieniężnej w kwocie 3000 złotych na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił, że okoliczności podniesione przez J. L. w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych nakładane są na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Nie ma też możliwości miarkowania wysokości tych kar. Na podstawie art. 57 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157, poz. 1246 ze zm.) strona może wystąpić do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, której przypadają wpływy z tytułu kar pieniężnych za nieuiszczenie opłaty elektronicznej z wnioskiem o umorzenie należności w całości bądź części, odroczenie terminu spłaty całości lub części należności lub rozłożenie całości lub części należności na raty. Jednakże jest to odrębne postępowanie administracyjne zaś Główny Inspektor nie jest organem właściwym w tym przedmiocie. Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] J. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13h ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie polegające na niedostrzeżeniu, że zostały spełnione przesłanki, wynikające z art. 92a ust. 4 w sytuacji gdy okoliczności faktyczne i potwierdzające te dowody uzasadniły nałożenie tylko jednej kary pieniężnej za ten sam czyn. 2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu społecznego oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i na podanie przyczyn z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący wskazał, że za przejazd zespołem pojazdów w dniu [...] sierpnia 2012 r. na autostradzie [...] został ukarany dwoma karami pieniężnymi po 3000 zł, albowiem przejechał tę drogę pod dwoma bramownicami. Przejazd ten był całkowicie prywatny a opłata została nieuiszczona tylko dlatego, że nie jest kierowcą zawodowym i nie miał pojęcia o takim obowiązku. Poza tym na autostradzie nie było żadnych oznakowań dotyczących konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej. Nałożenie dwukrotne kary pieniężnej za przejazd tą samą droga bez uiszczenia opłaty pieniężnej jest sprzeczne z treścią art. 13k ustawy o drogach publicznych, który stanowi, że za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną 1) Bez uiszczenia opłaty- wymierza się karę pieniężną w wysokości 3000 złotych. 2) Bez uiszczenia tej opłaty w pełnej wysokości wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł. Zdaniem skarżącego przepis ten jest czytelny. Dokonując jego interpretacji należy dojść do wniosku, że za przejazd po tej samej drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej lub bez jej uiszczenia w pełnej wysokości wymierza się jednorazową karę pieniężną w wysokości 3000 zł lub 1500 zł. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawia także jego wykładnia systemowa i funkcjonalna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Według jego oceny w niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z dwoma przejazdami, dlatego też opłaty nie uiszczono dwukrotnie za przejazdy pod bramownicami. W konsekwencji nałożono karę pieniężną w łącznej kwocie 3000 zł za każde nieuiszczenie, łącznie 6000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd podkreśla, że w świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego co do zasady w drodze wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), dalej p.p.s.a. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga J. L. jest zasadna. Z protokołu kontroli nr [...] wynika, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. na drodze o kategorii autostrada stwierdzili, że skarżący dokonując przejazdu tą drogą pod dwoma bramownicami o godz. 7:37:48 i 7:47:08 nie uiścił opłaty elektronicznej. Organ uznał to za dwa przejazdy, w związku z czym nałożył na skarżącego karę w wysokości po 3000 zł. O ile nałożenie kary pieniężnej za pierwszy stwierdzony incydent o godz. 7:37:48 w ustalonych przez organ stanie faktycznym nie budzi wątpliwości o tyle nałożenie drugiej kary pieniężnej za odnotowane zdarzenie o godz. 7:47:08 jest nieuzasadnione. Istotnie w dniu [...] sierpnia 2012 r. skarżący jadąc autostradą [...] powinien mieć zamontowane w samochodzie urządzenie Viabox i uiścić opłatę elektroniczną. Bezsporne jest bowiem w sprawie, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się pojazdu został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit a do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek elektronicznych. Z dowodów rejestracyjnych wynikało, że samochód skarżącego i przyczepa przekroczyły 3,5 tony. Stąd też nałożenie na stronę kary pieniężnej na podstawie art. 13h ust. 1 pkt 1 w związku z 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych było zgodne z prawem. Jednakże kara ta powinna być nałożone jednokrotnie. Według oceny Sądu nieuprawniony jest przyjęty przez organ sposób rozumienia w/w przepisów pozwalający na kumulację kar pieniężnych za jeden czyn polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez wniesienia opłaty elektronicznej, w zależności od liczby tzw. bramownic znajdujących się na tym odcinku, które zarejestrowały brak wniesienia opłaty. Wykładnia językowa przepisu art. 13h ust. 1 prowadzi do wniosku, że karze podlega "przejazd po drodze krajowej". Przepis ten nie przewiduje możliwości wielokrotnego wymierzenia kary za jeden przejazd danym odcinkiem drogi. Zastosowanie tego rodzaju kary musiałoby mieć swoje wyraźne umocowanie w prawie. Z uwagi zaś na sankcyjny charakter przepisu art. 13h ust. 1 nie jest, zdaniem Sądu "dopuszczalne stosowanie dowolnej wykładni orzekającej". Tak więc w niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się naruszenia prawa materialnego tj. art. 13h ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nakładając na skarżącego po raz drugi karę pieniężną za przejazd po tej samej drodze krajowej. Dlatego też zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] sierpnia nie mogą się ostać i podlegają uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.