II SAB/Wa 350/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2014 r. sprawy ze skargi M. N. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] – I. G. G. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, 3. zasądza od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] – I. G. G. na rzecz skarżącego M. N. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. N. w dniu [...] marca 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] I.G.G. –w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej obejmującej dokumenty związane z licytacją nieruchomości położonej przy [...] (sygn. akt [...]), tj.: 1) operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego na potrzeby ustalenia wartości ww. nieruchomości, 2) protokół opisu i oszacowania sporządzony przez komornika sądowego dla ww. nieruchomości, 3) protokół z licytacji ww. nieruchomości. Skarżący wniósł o zobowiązanie wymienionego Komornika Sądowego do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznych, zgodnie z wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, albowiem do dnia wniesienia skargi skarżony podmiot nie udostępnił wnioskowanej informacji, jak też nie odmówił jej udostępnienia. W odpowiedzi na skargę Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla [...] I.G.G. podniósł, iż żądane przez skarżącego wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r. dokumenty sporządzone zostały w indywidualnej sprawie (w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko zindywidualizowanemu dłużnikowi) i nie odnoszą się do działalności komornika jako osoby pełniącej funkcję publiczną, ale stanowią fragment akt postępowania sądowego (egzekucyjnego) niezbędny celem prawidłowego przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości. Stąd też nie mieszczą się one w katalogu informacji publicznych, a tym samym nie mogą być udostępnione wnioskodawcy w trybie wskazanym przez ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 20 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz. U z 2011 r. Nr 231, poz. 1376), komornik jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o których powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności. Obowiązek ten ustaje, gdy komornik składa zeznanie jako świadek lub strona przed sądem lub prokuratorem, chyba że ujawnienie tajemnicy zagraża dobru państwa. W tym przypadku od obowiązku zachowania tajemnicy może zwolnić komornika Minister Sprawiedliwości. Jak zauważa się w doktrynie "Komentowany artykuł (tj. 20 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji – przyp. własny) reguluje obowiązek zachowania przez komorników tajemnicy zawodowej. Przez tajemnicę zawodową rozumieć należy wszystkie okoliczności sprawy, o których komornik powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności – egzekucyjne i inne wskazane w ustawie. Tajemnicą komorniczą objęte są zatem przede wszystkim dane osobowe uczestników czynności, treść oświadczeń i dokumentów złożonych przez uczestników czynności dokonywanej przez komornika, treść postanowień i zarządzeń wydanych przez komornika, treść protokołów z przeprowadzonych czynności. Tajemnica komornicza obejmuje również sam fakt dokonania określonej czynności", "Komornik nie może w szczególności udostępniać akt spraw egzekucyjnych, wydawać wyciągów lub odpisów z tych akt (np. w postaci protokołów czynności egzekucyjnych)..." – Marciniak A. Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji. Komentarz, s. 132, Warszawa 2012. Z akt sprawy wynika, iż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla [...] I.G.G. pismem z dnia [...] maja 2014 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi odmownej na jego wniosek z dnia [...] lutego 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej. Od przedmiotowej odmowy skarżący wniósł odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), które zostało rozpatrzone rozstrzygnięciem wymienionego Komornika Sądowego z dnia [...] lipca 2014 r. Rozstrzygnięcie Komornika Sądowego z dnia [...] lipca 2014 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez M. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postępowanie w tej sprawie jest prowadzone pod sygn. akt II SA/Wa 1331/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę prawnych form działania organów administracji publicznej, podlegających jego kontroli, a także orzeka w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W sprawach ze skarg na bezczynność sąd administracyjny obowiązany jest zbadać, czy organ wykonał ciążący na nim obowiązek załatwienia sprawy indywidualnej, określony przepisami prawa administracyjnego, a co za tym idzie – winien ustalić, czy wystąpiły przesłanki (podmiotowe i przedmiotowe) zaistnienia takiego prawnego obowiązku. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 tej ustawy). Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalając w rozpoznawanej sprawie zakres podmiotowy stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, konieczne jest odwołanie się do treści art. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w myśl którego komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym, działającym przy sądzie rejonowym. Z powołanego przepisu wynika, że komornik sądowy ma status funkcjonariusza publicznego, co niewątpliwie pozwala umieścić go w kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania posiadanej informacji publicznej (art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej) – patrz wyrok NSA z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I OSK 758/12. Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, można więc przyjąć, że informacją publiczną będzie każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Skierowany do Komornika Sądowego wniosek z dnia [...] lutego 2014 r. dotyczył udostępnienia dokumentów wytworzonych w związku i na potrzeby podejmowanych przez komornika czynności egzekucyjnych. Żądany operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, protokół opisu i oszacowania nieruchomości oraz protokół z licytacji posiadają walor informacji związanej bezpośrednio ze sferą działalności podmiotu zobowiązanego, zawierają informację odnoszącą się do przedmiotu jego kompetencji i zadań, tworzą więc, zgodnie z art. 1 ust. 1 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej, informację o sprawach publicznych, a stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tiret pierwszy, będąc rodzajem informacji o treści takich aktów i zawartych w nich rozstrzygnięć, podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych (co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP). Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno – techniczną. Żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. W myśl art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, czyli niezwłocznie, jednak nie później, niż w terminie 14 dni, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Informacja publiczna, której treść nie funkcjonuje w obiegu publicznym, udostępniana jest na wniosek (art. 10 ust. 1 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej). Istotne przy tym jest, że czym innym jest przedstawiana przez organ informacja o wydanych decyzjach w danym przedmiocie, a czym innym sama treść takich decyzji, co w niniejszej sprawie jest przedmiotem zainteresowania skarżącego. Z bezczynnością podmiotu zobowiązanego w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot ten nie podejmuje czynności materialno – technicznej wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Z kolei stanowisko podmiotu, które w istocie sprowadza się do odmowy udzielenia informacji, przybiera procesową formę decyzji administracyjnej (art. 16 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej), co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Sąd ocenia skargę na bezczynność na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest uwzględnić również wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania. Biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku o dostęp do informacji publicznej ([...] lutego 2014 r.) i zestawiając ją z datą wniesienia skargi (13 maja 2014 r.), należy przyjąć, że skarga na moment jej wniesienia była uzasadniona w świetle art. 13 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla [...] I.G.G. nie podjął oczekiwanej przez stronę czynności materialno – technicznej (nie udzielił żądanej informacji), ani też nie podjął decyzji odmownej. Dopiero po skierowaniu skargi do Sądu skarżony podmiot rozpatrzył wniosek skarżącego, wydając w dniu [...] maja 2014 r. rozstrzygnięcie, zaskarżone następnie w toku instancyjnym oraz skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1331/14). W świetle powyższych ustaleń należało przyjąć, że Komornik Sądowy podjął stosowny akt w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, uwalniając się tym samym od zarzutu zwłoki w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. już po wniesieniu skargi, ale przed jej ostatecznym rozpoznaniem. W takiej sytuacji Sąd nie jest uprawniony do wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpatrzenia wniosku, bowiem w dniu orzekania zarzucana w skardze bezczynność już nie występuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W myśl tej regulacji, Sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania w kierunku wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpatrzenia wniosku, jeżeli w dniu orzekania zarzucana w skardze bezczynność już nie zachodzi, gdyż organ podjął stosowną decyzję, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. W takiej sytuacji postępowanie sądowe wszczęte skargą na bezczynność staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Musi być ono znaczne, bądź też wręcz przejawiać się w braku reakcji organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W niniejszej zaś sprawie kwalifikowana postać bezczynności nie miała miejsca. Wprawdzie Komornik Sądowy odpowiedział na wniosek skarżącego już po wniesieniu skargi do Sądu, lecz nie wynikało to z lekceważenia strony, a jedynie z braku doświadczenia w stosowaniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, zaś w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, jak w punkcie drugim. O kosztach orzeczono na podstawie art. 201 § 1, art. 205 § 1 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zasądził od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] I.G.G. na rzecz skarżącego M. N. kwotę 100 zł, poniesioną tytułem uiszczenia wpisu od skargi.