I OW 94/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków W. J. – Pomoc Drogowa [...] w sprawie zwrotu poniesionych wydatków i wynagrodzeń za dozór pojazdów postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosków. Wnioskiem z dnia 14 maja 2014 r. Prezydent Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy organem wnioskującym, a Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego w [...], w przedmiocie rozpatrzenia wniosków W. J. – Pomoc Drogowa [...] w sprawie zwrotu poniesionych wydatków i wynagrodzeń za dozór pojazdów. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioski o przyznanie na podstawie art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz.1137, ze zm.) w zw. z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynagrodzenia za przechowywanie 78 pojazdów usuniętych na zlecenie Komendy Miejskiej Policji w [...], skierowane zostały do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]. Pojazdy objęte wnioskiem zostały usunięte z drogi przez Komendę Miejską Policji w [...] i zgodnie z decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego przeszły na własność Skarbu Państwa. Firmie [...] przyznano wynagrodzenie za okres od dnia otrzymania dokumentów z Komendy Miejskiej Policji w [...], zgodne z otrzymanymi od tej firmy fakturami. Pełnomocnik wnioskodawcy wystąpił o wypłacenie pozostałych kwot za okres od dnia usunięcia każdego pojazdu objętego wnioskiem do dnia poprzedzającego dzień, od którego wypłacono wynagrodzenie. Urząd Skarbowy odmówił przyznania tego wynagrodzenia. Od tego rozstrzygnięcia pełnomocnik przedsiębiorcy odwołał się do Dyrektora Izby Skarbowej i odwołania te zostały uwzględnione, uchylając tym samym zaskarżone postanowienia i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego. Kolejną czynnością było pozostawienie bez rozpoznania wniosków pełnomocnika, na które złożył zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w [...], który utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego. Następnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego ponownie odmówił przyznania zwrotu wydatków. Kolejnymi czynnościami były ponownie składane zażalenia przez pełnomocnika wnioskodawcy i utrzymywanie w mocy decyzji przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego. Następnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego postanowieniem przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie za dozór i holowanie, jednak nie przyznał zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem. Po kolejnych zażaleniach sprawa została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...] właściwym organem będzie tu starosta. Z powyższym rozumowaniem nie zgadza się Prezydent Miasta [...]. Powyższe pojazdy przeszły na własność Skarbu Państwa decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], a następnie zostały zniszczone. Prezydent Miasta [...] nie może wystąpić do sądu o przejęcie nieistniejących pojazdów, a tylko za przechowywanie przejętych pojazdów należałoby się ewentualne wynagrodzenie. W art.130a ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym uregulowano przypadki obligatoryjnego usuwania pojazdów z drogi na koszt ich właścicieli, natomiast art.130a ust. 2 reguluje przypadki fakultatywnego usuwania pojazdów z drogi na koszt właścicieli, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu w inny sposób. Przepis art.130a ust. 10 powołanej ustawy przed zmianą stanowił, że pojazd usunięty i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, gdyż uznaje się go za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak o niezgodności art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (w zakresie, w jakim przepis ten dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu) z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. W następstwie powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uchwalona została ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, na mocy której dokonano nowelizacji przepisów m. in. art. 130a. Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu, w razie usunięcia pojazdu z drogi w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 lub 2 Prawa o ruchu drogowym starosta występuje z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odbierze pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. W kwestii kosztów przechowywania pojazdów ma zaś obecnie zastosowanie art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W przepisach przejściowych ustawy nowelizującej uregulowano kwestię ponoszenia kosztów związanych z przechowywaniem niektórych pojazdów, w stosunku do których termin 6 miesięcy od dnia ich usunięcia z drogi upłynął przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Przepis art. 13 ustawy nowelizującej stanowi bowiem, że koszty przechowywania pojazdów, jakie powstały po upływie terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi aż do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, wobec wszystkich tych pojazdów, których sześciomiesięczny termin od dnia ich usunięcia z drogi upłynął w okresie pomiędzy 11 czerwca 2009 r., a dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, ponosi Skarb Państwa. Przepis art. 13 ustawy nowelizującej nie wskazuje jednak podmiotu (organu), który w imieniu Skarbu Państwa obowiązany byłby do ponoszenia wymienionych w tym przepisie kosztów przechowywania pojazdów, nie wskazuje także trybu dokonywania zwrotu tych kosztów jednostkom usuwającym pojazdy oraz prowadzącym parkingi strzeżone. Brak jest zarazem podstaw do wywodzenia kompetencji w tym zakresie także z innych przepisów ustawy nowelizującej oraz z przepisów Prawa o ruchu drogowym. W związku z powyższym podmiot właściwy w zakresie zwrotu jednostkom prowadzącym parkingi strzeżone wydatków związanych z przechowywaniem takich pojazdów oraz przyznania wynagrodzenia należnego z tego tytułu winien działać w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa nie zaś w imieniu i na rzecz powiatu. W odpowiedzi na powyższy wniosek, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] w piśmie z dnia 28 maja 2014 r. stwierdził, że na wniosek W. J., właściciela Pomocy Drogowej [...], zostało przyznane mu wynagrodzenie za przechowywanie pojazdów za okres od dnia otrzymania przez organ egzekucyjny dokumentów z Komendy Miejskiej Policji w [...] do dnia odebrania pojazdu z parkingu - zgodnie z fakturami wystawionymi przez dozorcę. Wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2012 r. pełnomocnik W. J., wniosła o wypłacenie pozostałych kwot za okres usunięcia każdego pojazdu objętego wnioskiem do dnia poprzedzającego dzień, od którego wypłacono wynagrodzenie. Swoje roszczenie dozorca oparł o aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle którego jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów lub jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego należy się wynagrodzenie za cały czas wykonywania dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi na podstawie obowiązujących przepisów. W sprawie rozpoznania wniosków wydawane były przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] rozstrzygnięcia w kolejności przedstawionej we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W szczególności postanowieniami z dnia [...] września 2012 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] odmówił wnioskodawcy żądanych wydatków związanych z kosztami dozoru, na co pełnomocnik strony wniosła zażalenia do organu drugiej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniami z dnia [...] listopada 2012 r. uchylił zaskarżone postanowienia i przekazał sprawy do ponownego rozpoznania Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w [...]. Kolejnymi postanowieniami z dnia [...] grudnia 2012 r. organ egzekucyjny pozostawił wniosek strony bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych, co zostało zaskarżone zażaleniem pełnomocnika dozorcy. W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia wskazując w wytycznych, że wniosek strony na takim etapie postępowania należy rozpoznać merytorycznie. Postanowieniami z dnia [...] marca 2013 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] odmówił dozorcy przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór przedmiotowych pojazdów, co zostało zaskarżone zażaleniami pełnomocnika dozorcy. W wyniku rozpoznania zażaleń przez organ nadrzędny uchylono zaskarżone postanowienia i przekazano sprawy do ponownego rozpoznania Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w [...]. Kolejnymi postanowieniami z dnia [...] lipca 2013 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] przyznał dozorcy wynagrodzenie za dozór, w tym holowanie, bez przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem. Od tych postanowień wniesiono zażalenia, w wyniku których utrzymano zaskarżone postanowienia w mocy. Na te ostateczne postanowienia pełnomocnik dozorcy wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w wyniku złożenia której Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniami z dnia [...] marca 2014 r. uchylił w całości postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] i przekazał sprawy do ponownego rozpoznania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] uznał się na tym etapie niewłaściwym do rozpoznania wniosku dozorcy i przekazał go w części dotyczącej 56 pojazdów, zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową, Prezydentowi Miasta [...] do merytorycznego rozpoznania. W wyniku tego przekazania powstał negatywny spór kompetencyjny zawisły w niniejszej sprawie. Zdaniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018) obejmuje swoim zakresem działania tylko takie koszty, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, do dnia wejścia w życie noweli, ale tylko do pojazdów, których 6 miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 3 września 2010 r. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przepis przejściowy było uzyskanie przez dozorcę zapłaty za przechowywanie pojazdów w okresie, w którym nie istniała podstawa prawna, bo dotychczasowe przepisy w tej materii zostały wyeliminowane przez Trybunał Konstytucyjny, do czasu uchwalenia nowych. W niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania wskazanego przepisu ustawy nowelizującej, ponieważ upływ 6 miesięcznego terminu od usunięcia poszczególnych pojazdów z drogi nie przypadał w tym okresie. W obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i powołanej ustawy. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy nowelizującej, zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę - Prawo o ruchy drogowym. W ustawie tej zawarto również przepisy przejściowe, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Jednocześnie w tych przepisach nie rozstrzygnięto w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach. Zgodnie z tą regulacją decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia za dozór został złożony 6 sierpnia 2012 r., co oznacza, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte po nowelizacji art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym i dodania do niego ust. 10h w obowiązującym nadal brzmieniu. Ten zaś przepis wskazuje wprost starostę jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosków. Twierdzenia więc Prezydenta Miasta [...], jakoby fakt przejścia na własność Skarbu Państwa przedmiotowych samochodów a następnie ich likwidacja przez zniszczenie przez organ Skarbu Państwa stał na przeszkodzie wypłacie wynagrodzenia i zwrotu poniesionych wydatków za dozór przedmiotowych pojazdów przez starostę nie znajdują uzasadnienia prawnego. Argument natomiast jakoby starosta nie mógł wystąpić do sądu o przejęcie zlikwidowanych już pojazdów, a tylko w takim wypadku zobligowany byłby do wypłaty wynagrodzenia nie znajduje również oparcia w obowiązujących przepisach. Przepisy te nie zawężają obowiązku wypłaty wynagrodzenia za przechowanie pojazdów tylko do tych przejętych przez starostę, a wyznaczają jako organ właściwy do wypłaty należnego wynagrodzenia starostę, jeżeli wniosek o wypłatę takich roszczeń wpłynął po nowelizacji art. 130a ustawą nowelizującą, jak w niniejszej sprawie. Żądanie więc dozorcy ma podstawę w obowiązujących przepisach, a te wyznaczają starostę do załatwienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. W przepisie tym wskazano również, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Cytowany przepis został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 152, poz.1018, ze zm.), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę - Prawo o ruchu drogowym. Ponadto w art. 13 powołanej ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw rozstrzygnięto o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Ustawodawca - rozstrzygając o kosztach - wskazał ogólnie na Skarb Państwa, ale bez określenia właściwego statio fisci. Z drugiej jednak strony, nie rozstrzygnięto o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach, w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy -Prawo o ruchu drogowym. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należało uznać, że organem właściwym do rozpoznania sprawy wywołanej wnioskami W. J. – Pomoc Drogowa [...] jest Prezydent Miasta [...], jako wykonujący zadania starosty i z tego względu reprezentujący Skarb Państwa. Za takim poglądem przemawia okoliczność, że wnioski te wpłynęły do organu – jak wynika z akt sprawy - w dniu 6 sierpnia 2012 r., a zatem już w dacie obowiązywania art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu ustalonym w art. 1 ust. 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym, jak wyżej to wskazano, decyzję o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdów wydaje starosta. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.