II SA/Ol 752/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2014r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia 10 lutego 2014 r. Starosta G. cofnął D.M. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B i C na okres 2 lat licząc od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w O. II Wydział Kamy z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt. "[...]" , to jest od dnia 28 grudnia 2013 r. do dnia 28 grudnia 2015 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu Starosta podał, że do organu wpłynął opisany wyżej wyrok Sądu Rejonowego, co stanowiło podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że w aktach kierowcy znajdowało się złożone w 2008 r., oświadczenie o zagubieniu dokumentu prawa jazdy w dniu 29 kwietnia 2004 r. W ocenie Starosty, na podstawie art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego, zobowiązany był on cofnąć kierowcy uprawnienia do prowadzenia pojazdów w orzeczonym przez Sąd zakresie. Dodał, że stosownie do art. 184 Kodeksu karnego wykonawczego Sąd przesyłając wyrok wskazał, że data początkowa, od której należy liczyć okres wykonywania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, biegnie od dnia 28 grudnia 2013 r. W złożonym odwołaniu D.M. podał, że złożył organowi pierwszej instancji oświadczenie o zgubieniu w 2004 r. prawa jazdy. Stwierdził, że w dacie dokonania czynu, za który został skazany powyższym wyrokiem Sądu Rejonowego w Olecku nie dysponował prawem jazdy, mimo że miał uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. Zdaniem odwołującego się, podana przez Sąd data początkowa, od której należało liczyć okres wykonywania orzeczonego zakazu, winna więc nasunąć wątpliwości co do jej prawidłowości. Odwołujący się podkreślił, że sytuacja skazanego, wobec którego orzeczono środek kamy w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, który w dacie dokonania czynu miał uprawnienia do kierowania tymi pojazdami, a jedynie nie dysponował prawem jazdy, nie może być gorsza od sytuacji kierującego, któremu zatrzymano dokument potwierdzający te uprawnienia. Stwierdził, że organ pierwszej instancji winien był wystąpić do sądu, na podstawie art. 13 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, o rozstrzygnięcie wątpliwości w powyższym zakresie. Zaniechanie Starosty w tym zakresie naruszało więc art. 7 K.p.a. w zw. art. art. 13 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 6 maja 2014 r. utrzymało w mocy decyzję będąca przedmiotem odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy poddał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w "[...]"II Wydział Karny z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt "[...]", odwołujący się został uznany winnym popełnienia zarzucanego mu czynu, za który w punkcie III orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Jak wynika z treści tego wyroku, odwołujący się już wcześniej był skazany prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 10 sierpnia 2005 r., sygn. akt "[...]", za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości i orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat. Kolegium stwierdziło, że art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.) ma charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem w przypadku wystąpienia opisanych w nim przesłanek organ zobowiązany był do cofnięcia kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w orzeczonym przez sąd zakresie oraz nie ma możliwości wydania tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania dotyczących kwestii zagubienia prawa jazdy i wątpliwości co do daty początkowej, od której biegł okres orzeczonego wobec strony zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych Kolegium wyjaśniło, że Sąd Rejonowy w "[...]" przesyłając wraz z pismem z 20 stycznia 2014 r. prawomocny wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., orzekający wobec odwołującego się zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat, wskazał wyraźnie, że zgodnie z art. 184 Kodeksu karnego wykonawczego data początkowa, od której należy liczyć okres wykonywania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych biegnie od dnia 28 grudnia 2013 r. Podkreśliło, że tylko w sytuacji gdy wbrew treści tego przepisu sąd nie wskazał daty początkowej biegu okresu wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów lub organ powziął jakiekolwiek wątpliwości, od jakiej daty rozpoczyna się okres wykonania orzeczonego zakazu, organ zobowiązany byłby do wystąpienia do sądu na podstawie art. 13 § 1 Kodeksu karnego. Skoro zaś w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w "[...]" wskazał dokładnie datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania orzeczonego wobec odwołującego się środka karnego, to nie było potrzeby występowania przez organ pierwszej instancji do tego sądu. W złożonej skardze D.M. podniósł, że Sąd Rejonowy w O. nie zobligował go do zwrotu prawa jazdy, gdyż wiedział, że nie posiada tego dokumentu. Sąd ten dysponował bowiem informacjami na temat daty utraty przez niego prawa jazdy, gdyż przeprowadził dowód z akt sprawy karnej tego Sądu o sygn. "[...]", zakończonej wyrokiem łącznym, którym m.in. orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat i jednocześnie nie zobowiązano go do zwrotu prawa jazdy. Te okoliczności - w kontekście daty wskazanej przez Sąd, od której miał rozpocząć się okres wykonywania orzeczonego zakazu - nakazywały, zdaniem skarżącego, wystąpienie do Sądu Rejonowego w O., w trybie art. 13 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia, czego jednak organy obu instancji nie uczyniły. Skarżący wywiódł, że skoro prawo jazdy utracił w dniu 29 kwietnia 2004 r., a wyrokiem łącznym z dnia 10 sierpnia 2005 r. orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat i nie zobowiązano go jednocześnie do zwrotu prawa jazdy (w tym czasie nie dysponował tym dokumentem, gdyż je utracił), zakaz ten rozpoczął bieg co najmniej od uprawomocnienia się wyroku łącznego, tj. od 18 sierpnia 2005 r. i zakończył się z dniem 18 sierpnia 2009 r. Dnia 27 maja 2012 r. skarżący dopuścił się kolejnego czynu, za który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych i w tej dacie mogło zostać zatrzymane skarżącemu prawo jazdy. Okoliczność ta zdaniem skarżącego powinna zostać uwzględniona, gdyż sytuacja skarżącego - nie dysponującego prawem jazdy - nie może być gorsza od sytuacji kierującego pojazdem, który taki dokument posiadał i któremu taki dokument by zatrzymano w dacie dokonania czynu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, jako niezasadnej. Kolegium podkreśliło ponadto, że przepisy mające zastosowanie w sprawie mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w przypadku wystąpienia opisanych w nich przesłanek organ zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień. Taki tok postępowania ma na celu zapewnianie bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom drogi. Ponadto, skoro Sąd Rejonowy w O. przesyłając prawomocny wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., wskazał wyraźnie, że zgodnie z art. 184 Kodeksu karnego wykonawczego data początkowa, od której należy liczyć okres wykonywania środka karnego w postaci zakazu powadzenia pojazdów mechanicznych biegnie od 28 grudnia 2013 r., to wyrokiem tym organy orzekające w sprawie związane. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, brak było podstaw prawnych uzasadniających wystąpienie do Sądu w trybie art. 13 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego o wyjaśnienie wątpliwości co do daty początkowej, od której należy liczyć okres wykonywania orzeczonego wobec skarżącego środka karnego, gdyż w rozpatrywanej sprawie takich wątpliwości nie było. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. "[...]" na okres 2 lat licząc od dnia uprawomocnienia się wyroku, to jest od dnia 28 grudnia 2013 r. do dnia 28 grudnia 2015 r. W sprawie jest bezsporne, że skarżący wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt "[...]", został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, to jest tego, że w dniu 27 maja 2012 r., w miejscowości "[...]", prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy, będąc w stanie nietrzeźwości, za co w punkcie III wyroku orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju - mechanicznych na okres 2 lat. Stosownie do art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.), starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Wobec powyższego zasadnie zaskarżoną decyzją cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, w orzeczonym przez sąd karny zakresie. W sprawie sporne jest czy prawidłowo organy obu instancji przyjęły, za pismem Sądu Rejonowego w O. z dnia 20 stycznia 2014 r., jako datę początkową cofnięcia skarżącemu uprawnień dzień uprawomocnienia się powyższego wyroku, to jest 28 grudnia 2013 r. Skarżący podniósł, że w dniu 29 kwietnia 2004 r. zgubił prawo jazdy. Następnie wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w O. z dnia 10 sierpnia 2005 r., sygn. akt "[...]", orzeczono wobec niego m.in. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, nie zobowiązując go jednocześnie do zwrotu zgubionego dokumentu prawa jazdy. Zdaniem skarżącego wykonywanie tego zakazu trwało przez okres od 18 sierpnia 2005 r. (uprawomocnienie się wyroku łącznego) do 18 sierpnia 2009 r. W dniu 27 maja 2012 r. skarżący dopuścił się kolejnego czynu, za który wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt "[...]", ponownie orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, również nie zobowiązując go do zwrotu zagubionego dokumentu prawa jazdy. Zdaniem skarżącego, nie może on być w gorszej sytuacji, niż skazany, któremu w dacie popełnienia czynu zatrzymano prawo jazdy, gdyż gdyby nie zgubił prawa jazdy, dokument ten zostałby mu zatrzymany w dniu 27 maja 2012 r., kiedy to prowadził samochód będąc w stanie nietrzeźwości. Problem rozpoczęcia biegu okresów, na jaki orzeka się środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, uregulowany został w art. 43 § 2 Kodeksu karnego. Zgodnie z tym przepisem pozbawienie praw publicznych, obowiązek lub zakaz obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia; okres, na który środek orzeczono, nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązuje więc, co do zasady, od uprawomocnienia się orzeczenia, co oznacza, że od tego momentu biegnie okres, na jaki go orzeczono. Stosownie natomiast do § 3 art. 43, orzekając zakaz określony w art. 42 (m.in. zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju) sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu; do chwili wykonania tego obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. Z powyższego wynika, że okres faktycznego obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju może różnić się od okresu orzeczonego w wyroku. Okres, na który orzeczono środki karne (a więc także zakaz prowadzenia pojazdów) nie biegnie bowiem w czasie odbywania przez skazanego kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo. Ponadto, stosownie do art. 63 § 2 Kodeksu karnego, na poczet orzeczonego środka karnego, o którym mowa w art. 39 pkt 3 Kodeksu karnego, zalicza się skazanemu okres rzeczywistego stosowania odpowiadającego mu rodzajowo środka zapobiegawczego, o którym mowa w art. 276 Kodeksu postępowania karnego (nakaz powstrzymania się od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów), w konsekwencji czego okres obowiązywania zakazu będzie krótszy. W przypadku zaś gdy osoba, wobec której orzeczono zakaz nie odda dokumentu prawa jazdy, wydłuża się w stosunku do niej faktyczny okres niemożności prowadzenia pojazdów, gdyż biegu okresu takiego zakazu zostaje wstrzymany, dopóki nie zdeponuje ona dokumentu, co nie zmienia faktu, żen zakaz obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt III KK 416/13). Zaznaczyć należy, że powołane przepisy nie przewidują możliwości zaliczenia na poczet orzeczonego zakazu okresu, w którym skazany nie posiadał prawa jazdy, z uwagi na zgubienie tego dokumentu lub zniszczenie w stopniu powodującym nieczytelność i nie uzyskał wtórnika tego dokumentu, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. W stanie faktycznym sprawy nie zaistniała żadna z okoliczności, która powodowałaby modyfikację okresu obowiązywania przedmiotowego zakazu. Skarżący nie odbywał bowiem kary pozbawienia wolności ani też nie został zobligowany do zwrotu dokumentu prawa jazdy i nie został mu ten dokument zatrzymany przez uprawnione organy. Wobec tego organy obu instancji zasadnie uznały, że nie było podstaw do kwestionowania daty początkowej wykonywania orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych (28 grudnia 2013 r.) w trybie art. 13 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego. W postępowaniu administracyjnym nie można skutecznie kwestionować prawidłowości orzeczonego prawomocnym wyrokiem środka karnego i żądać jego modyfikacji przez zaliczenie na poczet zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych okresu, w którym skazany nie posiadał - z uwagi na zgubienie - dokumentu prawa jazdy, od dnia popełnienia czynu, na zasadzie analogii do zaliczania na podstawie art. 63 § 3 Kodeksu karnego okresu rzeczywistego zatrzymania prawa jazdy. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w kontrolowanym postępowaniu zgromadzono wyczerpująco materiał dowodowy i dokonano jego prawidłowej oceny. Bezzasadny był zatem zarzut naruszenia art. 7 i art. 136 K.p.a. Poczynione ustalenia stanowiły podstawę do zastosowania art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami i wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami w zakresie orzeczonym przez Sąd Rejonowy w O. w wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r., od dnia wskazanego przez ten Sąd, stosownie do art. 184 Kodeksu karnego wykonawczego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić.