II OZ 1169/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 października 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 769/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew postanawia: oddalić zażalenie A. D. w dniu 31 lipca 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2014 r., zezwalającej Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w S. na usunięcie pięciu drzew z terenu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i nr [...] z obrębu ewidencyjnego nr [...]. Następnie Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że nie ma żadnego majątku, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w kwocie 2.130 zł miesięcznie i posiada 20.000 zł oszczędności. Postanowieniem z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 769/14 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 25 września 2014 r. A. D. złożyła sprzeciw od wyżej wymienionego postanowienia. Uzasadniając sprzeciw wskazała, że sprawa dotyczy drzew, które stanowią dobro wspólne miejscowej społeczności i są dobrem wspólnym wszystkich i dlatego, jej zdaniem, całe społeczeństwo powinno dołożyć starań o zachowanie, jak i obronę tego dobra. A. D. wyjaśniła, że właścicielem mieszkania jest jej córka, którą ona reprezentuje podczas głosowania uchwał Wspólnoty Mieszkaniowej. Podała, że emerytura po opłaceniu niezbędnej rehabilitacji, leków oraz pomocy i stałych opłat nie pozwala na ponoszenie kolejnych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 6 października 2014 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że z treści wniosku wynika, iż skarżąca uzyskuje stały dochód w kwocie 2.130 zł miesięcznie i posiada 20.000 zł oszczędności. Nie jest więc osobą pozbawioną źródła dochodu, a ponadto dysponuje wolnymi środkami finansowymi. Mając zatem na uwadze sytuację finansową skarżącej, Sąd uznał, że jest ona w stanie uiścić zarówno wpis od skargi w wysokości 200 zł, jak i ponieść ewentualne koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru z własnych środków finansowych. Zażalenie na postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 6 października 2014 r. złożyła A. D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje go do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak zasadnie zauważył Sąd I instancji, ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć jej do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Dodatkowo skarżąca nie wskazała w jakiej wysokości ponosi koszty utrzymania, podnosząc jedynie że emerytura wystarcza jej na rehabilitację, leki i stałe opłaty. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie uznał, że skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.