I SA/Wa 313/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. sprawy ze skargi M. S. i H. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. W dniu [...] grudnia 2008r. (data stempla pocztowego) R. K. i J. S. złożyli do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez ich poprzedników nieruchomości położonych: w J., powiat [...], województwo [...] oraz we L. przy ul. [...] i przy ul. [...]. Następnie spadkobiercy ww wnioskodawców w dniu 21 grudnia 2012 r. (data stempla [...] Urzędu Wojewódzkiego) tj. M. S. w imieniu własnym oraz H. C. złożyły wniosek o wydanie decyzji w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich poprzedników (B. A. i E. A.) poza obecnymi granicami (siedmiu) nieruchomości położonych m.in. w L. i J., w części przypadającej spadkobierczyni O. E. Wniosek ten obejmował również nieruchomość położoną w L. przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] października 2013 r., znak: [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia posiadania przez M. S. i H. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza granicami przez B. A. i E. A. nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] a Minister Skarbu Państwa (dalej jako "organ") zaskarżoną do tut. Sądu decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. [...] ([...]) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 – dalej jako kpa) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. zwanej dalej ustawą) utrzymał ww decyzję w mocy. Ww opisana decyzja odmowna dotyczy wyłącznie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], i zapadła na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy oraz art. 104 § 2 kpa ze wskazaniem, że wniosek co do tej nieruchomości został złożony z przekroczeniem określonego w art. 5 ust. 1 ustawy terminu. Organ powołał się w tym zakresie na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 594/12, w którym wskazano, że warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia żądania w sprawie rekompensaty jest złożenie stosownego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. Zdaniem organu w 2012r. strony postępowania złożyły dodatkowy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość przy ul. [...] w L., a więc po upływie terminu wyznaczonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły skarżące zarzucając kwestionowanej decyzji mające wpływ na wynik sprawy naruszenie: I. art. 5 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 i ust. 6 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż pismo skarżących z dnia 21.12.2012 r., w którym została wskazana m.in. nieruchomość w L. przy ul. [...], stanowiące uzupełnienie wniosku z dnia [...].12.2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty to nowy wniosek złożony po upływie terminu w nim wskazanego; II. naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 7, 8 i 80 kpa poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego; 2.art. 7 i 8 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa i 78 § 1 kpa, art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i jego niewłaściwą ocenę; w tym przyjęcie, że skarżące wnoszą o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B. A. i E. A. nieruchomości w L. przy ul. [...], podczas gdy skarżące wnoszą o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. S. (wcześniej A. A.), O. E. oraz J. K. (panieńskie A.) m. in. nieruchomości w L. przy ul. [...] bowiem to oni byli ostatnimi właścicielami tej nieruchomości; 3. art. 7 i 8 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa i 78 § 1 kpa, art. 80 kpa poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, iż we wniosku z dnia 31.12.2008r. spadkodawcy skarżących domagali się potwierdzenia prawa do rekompensaty za trzy nieruchomości, podczas gdy we wniosku z dnia [...].12.2008 r. zostały wskazane cztery nieruchomości tj. pierwsza w J., druga w L. przy ul. [...], trzecia przy ul. P. [...] oraz czwarta przy ul. P. [...], bowiem użycie we wniosku sformułowania "[...]" miało na celu oznaczenie dwóch nieruchomości. W ocenie skarżących ustawa nie wymaga na etapie składania wniosku od danego wnioskodawcy wymienienia w ogóle nieruchomości, za które domaga się on rekompensaty. Ich zdaniem nieruchomości mogą być wskazane w późniejszym czasie na etapie postępowania administracyjnego, a pismo z grudnia 2012r. zostało złożone w uzupełnieniu wniosku i nie może prowadzić do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. Wskazały, że pierwotni wnioskodawcy tj. R. K. i J. S. podali wszystkie nieruchomości, o których istnieniu mieli wiedzę na dzień [...].12.2008 r. a ich intencją było uzyskanie pełnej rekompensaty za wszystkie pozostawione nieruchomości poza granicami RP przez ich przodków. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c w zw. z art. 135 ppsa skarżące wniosły o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...].10.2103 r. sygn. [...] i zasądzenie od organu kosztów procesu. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. (tzw. ustawa zabużańska) w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" z 1944 r. i umów enumeratywnie w nim wymienionych. Jak wynika z treści art. 1 ust. 2, przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone po 1 września 1939 r. opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy). Określony w ustawie termin na składanie ww wniosków ma charakter materialny, co oznacza, że po jego upływie uprawnienia do skutecznego domagania się rekompensaty wygasają. W tym terminie osoby uprawnione muszą uzewnętrznić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. zobowiązani są wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty. Trzeba przy tym podkreślić, tak jak wskazał na to Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym przez organ wyroku, że celem ustawy było przyznanie określonej grupie uprawnionych do rekompensaty za konkretne nieruchomości pozostawione przez Zabużan na Kresach Wschodnich, nie zaś zniwelowanie wszelkich strat materialnych poniesionych przez obywateli polskich w związku ze zmianą granic Polski. Jednocześnie wolą ustawodawcy (po upływie kilkudziesięciu lat nieskutecznych działań) było ostateczne rozwiązanie problemów związanych z mieniem zabużańskim. Wnioski należało złożyć w nieprzekraczalnym, ściśle określonym terminie, a z przepisów ustawy nie wynika aby mogły one być uzupełniane czy rozszerzane w dowolnym czasie, a zwłaszcza po dniu 31 grudnia 2008r. Wskazał na to NSA w ww wyroku I OSK 594/2012 podnosząc, że prawo do rekompensaty, tak jak każde prawo majątkowe o charakterze publicznym, nie ma charakteru absolutnego. Może być ono zatem zrealizowane tylko w granicach wyznaczonych przepisami prawa pozytywnego. Realizacja tego uprawnienia zależy nie tylko od pozostawienia mienia nieruchomego poza obecnymi granicami Polski, lecz także od zaistnienia pozostałych warunków określonych w tym akcie prawnym. Postępowanie w tej kategorii spraw może być wszczęte wyłącznie na wniosek osoby ubiegającej się potwierdzenia prawa do rekompensaty a wniosek ten winien być złożony w określonym ustawą terminie. Zarzuty skargi wskazujące na brak sprecyzowania w ustawie strony formalnej wniosku nie są zasadne. Ustawa w istocie nie precyzuje jak miał być sformułowany wniosek i jakie elementy winien zawierać, ale art. 6 ustawy wskazuje co należy do wniosku dołączyć, w tym m.in. "dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (...) oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy)". Wbrew twierdzeniom skarżących powyższe świadczy, że wniosek nie mógł być sformułowany abstrakcyjnie, lecz winien określać nieruchomość choćby przez określenie jej rodzaju i powierzchni. Zasadnie zatem organ przyjął, że wniosek złożony po 31 grudnia 2008r. co do nieruchomości nie wymienionej w pierwotnym wniosku z dnia 30 grudnia 2008r. – był spóźniony, a w konsekwencji nie mógł skutkować podjęciem jego merytorycznej oceny. Podniesione w skardze kwestie dotyczące ustalenia ostatnich właścicieli nieruchomości objętej kontrolowaną decyzją pozostają bez znaczenia w sprawie, skoro wniosek co do tej nieruchomości został złożony po upływie określonego ustawą terminu. Abstrahujące od istoty sprawy są też zarzuty skargi wskazujące na wadliwą interpretację wniosku z dnia 30 grudnia 2008r. co do liczby nieruchomości nim objętych – skoro zaskarżona decyzja nie rozstrzyga sprawy zainicjowanej wnioskiem z 2008r. Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.