II FZ 2136/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. i D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 278/14 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. i D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 15 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 17 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. i D. S. (Skarżących) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 15 kwietnia 2014 r., wydaną w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. W piśmie z dnia 14 października 2014 r. Skarżący zwrócili się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku. Wskazali, że na początku października 2014 r. złożyli do akt postępowania pismo procesowe i następnie w dniu 9 października 2014 r. otrzymali zawiadomienie, w którym Sąd poinformował, że w sprawie tej zapadł 17 września 2014 r. wyrok oddalający skargę. Skarżący podnieśli, że nie otrzymali zawiadomienia o terminie rozprawy, zaś w skrzynce pocztowej nie było zawiadomień wystawionych 6 i 14 sierpnia 2014 r. o złożeniu przesyłki poleconej na poczcie. Wedle twierdzeń zawartych we wniosku, strona ustaliła w placówce pocztowej, że listonosz stale zajmujący się doręczaniem przesyłek listowych, przebywał na urlopie w okresie od 1 do 17 sierpnia. W tym czasie zdaniem strony, za doręczanie korespondencji odpowiadały inne osoby, które nie dopełniły swoich obowiązków w zakresie prawidłowego zawiadomienia o złożeniu przesyłek poleconych na poczcie. W okresie, w którym wystawiono zawiadomienia Skarżący przebywał ponadto na zwolnieniu lekarskim, a jego stan zdrowia uniemożliwiał w tym czasie bezpośrednie kontaktowanie się z listonoszem. Strona wskazała także, że powiadomiła Prokuraturę Rejonową w Białymstoku o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez pracownika urzędu pocztowego. Dodatkowo Skarżący podniósł, że w dniu 17 września 2014 r. był badany przez lekarza orzecznika ZUS, celem ustalenia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Z kolei Skarżąca w sierpniu i we wrześniu 2014 r. przebywała pod adresem zameldowania na pobyt czasowy w I., gdzie opiekowała się wnukiem. Do wniosku dołączono: zwolnienie lekarskie Skarżącego z dnia 1 sierpnia 2014 r. i 19 sierpnia 2014 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 17 września 2014 r., potwierdzenie zameldowania Skarżącej na pobyt czasowy z dnia 6 grudnia 2012 r., zawiadomienie z dnia 13 października 2014 r. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu. Sąd powołał treść art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), i wyjaśnił, że z okoliczności przedstawionych we wniosku wynika, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Skarżący dokonali również czynności w postaci złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 września 2014 r. Sąd podkreślił, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona uprawdopodobni brak swojej winy. Brak winy w uchybieniu terminowi podlega natomiast ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Skarżący nie uprawdopodobnili istnienia okoliczności wskazujących na brak ich winy w uchybieniu przedmiotowego terminu. Sąd wyjaśnił, że brak swojej winy w uchybieniu terminu Skarżący upatrują głównie w tym, że nie otrzymali zawiadomienia o terminie rozprawy. Twierdzą, że w skrzynce pocztowej nie było zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Obalenie domniemania doręczenia przesyłki w trybie awizo nie może jednak nastąpić jedynie poprzez oświadczenie, że takowe zawiadomienie nie znajdowało się w skrzynce pocztowej. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W rozpatrywanym przypadku zaś argumentacja strony sprowadza się do kwestionowania doręczenia zastępczego poprzez oświadczenie nie poparte żadnymi okolicznościami, które mogłyby uprawdopodobnić brak awizo w skrzynce pocztowej. Skarżący złożyli wprawdzie do Prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez pracownika urzędu pocztowego, jednak to dopiero wynik tego postępowania mógłby wykazać brak ich winy w uchybieniu terminu. Zawiadomienie to, podobnie jak informacje zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, stanowi oświadczenie wiedzy i woli Skarżących, nie zweryfikowane jak dotychczas i nawet nie uprawdopodobnione. Sąd wskazał, że w sytuacji zainicjowania postępowania sądowego Skarżący należycie dbający o swoje interesy powinni spodziewać się przesyłek związanych z tym postępowaniem, mających wpływ na dalszy jego bieg. Jeżeli strona twierdzi, że w jej skrzynce pocztowej nie pozostawiono awizo, to powinna podjąć próbę wyjaśnienia przyczyny takiego stanu rzeczy w urzędzie pocztowym. Śladu takiej próby w tej sprawie jednak nie widać, a za takową nie można uznać, nie popartych żadną dokumentacją, twierdzeń o ustaleniu placówce pocztowej, że listonosz stale zajmujący się doręczaniem przesyłek listowych, przebywał na urlopie w okresie od 1 do 17 sierpnia. Twierdzenie, że inne osoby odpowiadające za doręczanie korespondencji w tym czasie nie dopełniły swoich obowiązków w zakresie prawidłowego zawiadomienia o złożeniu przesyłek poleconych na poczcie pozostaje w sferze domniemań, których nawet nie uprawdopodobniono. Jako pozostającą bez wpływu na odmienną ocenę zawinienia w uchybieniu terminu Sądu ocenił okoliczność, że w okresie, w którym wystawiono zawiadomienia Skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim. Skarżący wskazał, że jego stan zdrowia uniemożliwiał w tym czasie bezpośrednie kontaktowanie się z listonoszem. Tymczasem w przedłożonych zwolnieniach lekarskich, wystawiający je lekarz zaznaczył w rubryce "Wskazania lekarskie", że chory może chodzić. Kolejnym argumentem świadczącym zdaniem Skarżących o braku winy w uchybieniu terminu było to, że Skarżąca w sierpniu i we wrześniu 2014 r. przebywała pod adresem zameldowania na pobyt czasowy w I., gdzie opiekowała się wnukiem. Z potwierdzenia zameldowania na pobyt czasowy wynika, że Skarżąca przebywała we wskazanym miejscu już od grudnia 2012 r. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, niezrozumiałe było wskazanie w skardze innego adresu do doręczeń. Sąd podkreślił, że stosownie do art. 70 § 1 i 2 p.p.s.a., strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku Skarżący zostali prawidłowo pouczeni przy doręczeniu przesyłki zawierającej m.in. odpis odpowiedzi na skargę (k. 17 i 18). Sąd nie kwestionował, że w dniu rozprawy Skarżący był badany przez lekarza orzecznika ZUS, celem ustalenia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Za niewiarygodne uznać jednak twierdzenia Skarżących o braku w skrzynce awizo zawierającego zawiadomienia o terminie rozprawy. Argumenty przedstawione we wniosku stanowiły, zdaniem Sądu, próbę usprawiedliwienia swoich zaniedbań i nie mogą prowadzić do przywrócenia terminu w tej sprawie. W tym stanie rzeczy, wobec braku przesłanek do przywrócenia terminu, Sąd pierwszej instancji, w oparciu o art. 86 § 1 i 87 § 1 i 2 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu. Skarżący wnieśli zażalenie, zaskarżonemu postanowieniu zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art.197 § 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia wnioskowanego terminu w sytuacji, gdy Skarżący nie ponosili winy w jego uchybieniu. Wskazując na powyższe, wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd przy tym powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można zatem mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V S.A. 793/02). Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu ciąży na stronie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podzielić ocenę dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, że strona skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu nie wykazała braku zawinienia w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 września 2014 r. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie mogą w żadnym wypadku świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu. Za taką okoliczność nie można uznać wskazanego przez Skarżących braku doręczenia przez pocztę, w szczególności, zawiadomienia o terminie rozprawy. Stwierdzenie Skarżących, że przesyłka listowa nie została doręczona w wyniku wadliwego działania poczty może być uznana jedynie za przypuszczenie. Natomiast, aby przyznać jej charakter faktu, adresat przesyłki musi uprawdopodobnić, że tak było rzeczywiście, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Samo twierdzenie Skarżących, że "ustalili, że listonosz stale zajmujący się doręczaniem przesyłek listowych, przebywał na urlopie w okresie od 1 do 17 sierpnia, kiedy to zastępowały go inne osoby oraz że złożyli w Prokuraturze Rejonowej w Białymstoku zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez pracownika Urzędu Pocztowego w L." nie może stanowić podstawy przywrócenia terminu. Jak słusznie przyznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, dopiero wynik postępowania zainicjowanego zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa, mógłby wskazywać na brak winy Skarżących w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że przesyłki nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z adnotacji znajdujących się na zwróconej do Sądu przesyłce była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Skarżący nawet nie podjęli starań o wszczęcie procedury reklamacyjnej związanej z wyjaśnieniem niedoręczenia przesyłki. Skoro Skarżący nie dostali przesyłki, to powinni zainicjować postępowanie reklamacyjne stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529). Skoro tego nie uczynili, to uznać należy, że ich twierdzenia nie zostały poparte żadnymi dowodami skutecznie podważającymi skutki dołączonego do akt sprawy potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej, stanowiącego dokument urzędowy. Na aprobatę zasługuje także stanowisko Sądu pierwszej instancji odnoszące się do zameldowania Skarżącej na pobyt czasowy w I. Obowiązki związane z zawiadomieniem Sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania reguluje przepis art. 70 § 1 i 2 p.p.s.a., który skutkami zaniedbania tego obowiązku obciąża strony postępowania. Zgodnie z tym przepisem, podstawowym obowiązkiem stron i ich przedstawicieli jest zawiadamianie sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. O tym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu. O obowiązku tym Skarżący zostali prawidłowo pouczeni przy doręczeniu przesyłki zawierającej m.in. odpis odpowiedzi na skargę. W związku z powyższym powołanie się Skarżącej na czasowe zameldowanie pod innym adresem, niż widniejącym w aktach nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Końcowo, odnosząc się do argumentacji strony odnośnie przebywania Skarżącego na zwolnieniu lekarskim i braku możliwości kontaktowania się z listonoszem, Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze spostrzeżeniem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że w przedłożonych zwolnieniach lekarskich wystawiający je lekarz w rubryce "wskazania lekarskie" zaznaczył, że chory może chodzić. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji