II SA/Po 430/14

Dnia 19 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2014 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2014 roku Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wójt Gminy P. decyzją z dnia ... 2013 r. nr ..., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1, 2c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627) oraz art. 105 § 1, art. 104 § 1, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie wycinki drzew, dokonanej na nieruchomości nr ... położonej w m. B. gm. P. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że drzewa na nieruchomości gruntowej nr ... w m. B. zostały usunięte na podstawie zezwolenia Wójta Gminy P. znak ..., wydanego w dniu ... 2012 r. na wniosek A. J. Dodał, że na przedmiotowej nieruchomości nie dokonano żadnej innej wycinki drzew, oprócz objętej wspomnianym zezwoleniem. W związku z tym należało wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K. Podniósł, iż wycięte drzewa rosły pomiędzy działkami ... i ... i w związku z tym postępowanie powinno być prowadzone co do obu działek. Odwołujący dołączył fotografię granicy obu działek, zaznaczając miejsca po usuniętych drzewach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K... decyzją z dnia ... 2014 r. nr ... uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W motywach rozstrzygnięcia powołało przepis art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (dalej: u.o.p.) i wskazano, że w sytuacji, gdy nieruchomość, na której rosną drzewa i krzewy objęte wnioskiem o zezwolenie na wycinkę stanowi przedmiot współwłasności to stronami postępowania powinni być współwłaściciele nieruchomości, gdyż każdy z nich z racji przysługującego prawa własności będzie miał swój własny interes prawny w takim postępowaniu. Domniemywa się, że między innymi drzewa i krzewy rosnące na granicy służą do wspólnego użytku sąsiadów. Oznacza to, że wszyscy sąsiedzi, pomiędzy których nieruchomościami rośnie drzewo będą stronami postępowania. Kolegium wskazało, że organ I instancji przyjął, iż odwołujący nie jest stroną postępowania w sprawie wycinki drzew na działce nr ..., stanowiącej własność A. J. Zaznaczyło, że wniosek M. K. dotyczy wycięcia rosnących w granicy działek nr ... a nr ... stanowiącej własność M. K. W trakcie oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji właściciele tychże działek nie wskazali przebiegu granicy. A. J. podał, że w chwili zakupu działki sprzedający nie pokazał znaków granicznych, a jedynie wskazał na przebieg granicy. Stwierdzono, że pozostały ślady, doły i resztki korzeni po usuniętych drzewach na spornym gruncie. Zdaniem organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom organu I instancji, zeznania świadków nie są spójne, zwłaszcza w zakresie zainstalowania "pastucha elektrycznego". Wątpliwości budzą również zeznania świadka H. Ś. odnośnie sposobu oddzielenia działek. Organ I instancji powinien ustalić, czy podmiot który usunął drzewa mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie. Kwestia ustalenia właściciela tej części nieruchomości, z której usunięto drzewa jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji zaś, gdy istnieje spór co do własności gruntu, na którym usunięto drzewa, kwestia przebiegu granic między nieruchomościami stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem Kolegium skoro na obecnym etapie nie ma możliwości ustalenia właściciela drzew, to nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania. M. K. wniósł do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 83 ust. 1 u.o.p. poprzez nierozstrzygnięcie sprawy nielegalnej wycinki drzew na jego działce o nr .... Dodał, że przedmiotowe drzewa rosły w granicy działek nr ... i... tj. częścią obwodu rosły w obrębie działki nr ..., a częścią w obrębie działki nr .... Zdaniem skarżącego przebieg granicy pomiędzy działkami nie budził sporu i jest jednoznaczny. W załączeniu skarżący przedłożył fotografię obrazującą przebieg granicy pomiędzy opisanymi działkami w miejscu wycinki drzew, a także zawiadomienie Wójta Gminy P. o wszczęciu postępowania w sprawie zawieszenia niniejszego postępowania w sprawie wycinki drzew. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: SKO lub Kolegium) wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym i w załącznikach do niego skarżący raz jeszcze przedstawił przebieg granicy pomiędzy działkami nr... i ... w m. B. Na rozprawie przed Sądem w dniu 19 września 2014 r. skarżący podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, choć nie z przyczyn podniesionych w niej przez skarżącego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w K. z dnia ... 2014 r., uchylająca na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję Wójta Gminy P. z dnia ... 2013 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Przypomnieć należy, że decyzją z dnia ... 2013 r. Wójt Gminy P. umorzył postępowanie w sprawie wycinki drzew na działce nr ... w m. B., uznając, że skoro wycinka przedmiotowych drzew została poprzedzona uzyskaniem przez A. J. - właściciela działki nr ... decyzji z dnia ... 2012 r. zezwalającej na wycinkę to niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Tymczasem Kolegium uchylając decyzje organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia nakazał organowi I instancji ustalić, czy drzewa zostały wycięte z działki nr ..., czy może w części zlokalizowane były one na działce nr ..., jaki jest przebieg granicy pomiędzy tymi działkami i czy A. J. mógł uzyskać zezwolenie na ich usunięcie. Sąd w pierwszej kolejności pragnie wyjaśnić w jakim zakresie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.), dalej: u.o.p. reguluje kwestię wycinki drzew. Stosownie do przepisu art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Organ właściwy do wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w obrębie zadrzewień gatunków chronionych (ust. 2c). Wyjątek od zasady uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów ustanawia przepis art. 83 ust. 6 u.o.p., zgodnie z którym przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów: 1) w lasach; 2) owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową; 3) na plantacjach drzew i krzewów; 4) których wiek nie przekracza 10 lat; 5) usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych; 6) (uchylony); 7) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału; 8) które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 9) stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 10) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Zgodnie z przepisem art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 (art. 89 ust. 1 u.o.p.). Z powyższych przepisów wynika zatem, że usunięcie drzew co do zasady (wyjątek określa powołany przepis art. 83 ust. 6 u.o.p.) może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia. W przypadku zaś usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia wymierza się karę pieniężną. W rezultacie przyjąć należy, że postępowanie administracyjne w zakresie usunięcia drzew może być dwojakiego rodzaju. Albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta prowadzi je na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości, ewentualnie właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń w sprawie uzyskania zezwolenie na usunięcia drzew (art. 83 ust. 1 i n. u.o.p.), albo – w przypadku m.in. usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia – w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 88 i 89 u.o.p.). Tymczasem w niniejszej sprawie organy I i II instancji prowadziły postępowanie w sprawie "wycinki drzew dokonanej na nieruchomości nr ... położonej w m. B.", powołując się przy tym na przepis art. 83 ust. 1 u.o.p. będący podstawą uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Organy nie określiły przy tym, czy przedmiotem tego postępowania jest uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzew (art. 83 u.o.p.), czy może kwestia wymierzenia kary pieniężnej za nielegalną ich wycinkę (art. 88 i 89 u.o.p.). Istotnym jest, co jest bezsporne, że przedmiotowe drzewa zostały usunięte na podstawie decyzji – zezwolenia Wójta Gminy P. z dnia ... 2012 r. nr ... wydanego na wniosek A. J. – właściciela działki nr .... Okoliczność tę przedstawił Wójt Gminy P. w decyzjach z dnia ... 2012 r. i z dnia ... 2013r. (k. 9 i 60 akt adm.). Organ I instancji wspomniał, że w decyzji z ... 2012 r. określił termin usunięcia drzew do dnia 31 października 2012 r., po wstępnym przeprowadzeniu oględzin drzew i sporządzeniu na tę okoliczność protokołu. Skarżący M. K., właściciel sąsiedniej działki nr ..., potwierdził w piśmie z dnia 13 września 2012 r., że w dniu 12 września 2012 r. drzewa te zostały wycięte przez wnioskodawcę A. J.. Skarżący zakwestionował jedynie okoliczność, iż drzewa te – przynajmniej w części rosły również w obrębie jego nieruchomości oznaczonej nr .... W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, w zakończonym postępowaniu dotyczącym "wycinki drzew" okoliczność ustalenia lokalizacji tychże drzew (czy to na działce nr ..., czy na działce nr ...) w świetle treści art. 83 ust. 1 oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. nie mogła mieć znaczenia, zważywszy na wydane uprzednio na rzecz A. J. zezwolenie na ich usunięcie. Skoro bowiem organ I instancji zezwolił na usunięcie tychże drzew właścicielowi działki nr..., bezprzedmiotowym było prowadzenie postępowania zarówno w sprawie zezwolenia na ich usunięcia, jak i wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Stosownie zaś do przepisu art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W niniejszej sprawie, organ I instancji po wszczęciu postępowania z urzędu, na skutek pisma M. K. z dnia 13 września 2012 r., ustalił, że usunięcie drzew nastąpiło zgodnie z wydanym w dniu 30 lipca 2012 r. zezwoleniem i dlatego trafnie uznał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Błędnie zatem, z naruszeniem art. 83 ust. 1 oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. oraz art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, nakazując Wójtowi Gminy P. ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr ... i ... i ocenę, czy przedmiotowe drzewa nie były zlokalizowane zarówno na działce nr..., jak i na działce nr ..., a podmiot, który je usunął mógł uzyskać zezwolenie na ich usunięcie. Sąd pragnie wyjaśnić, że argumenty podnoszone przez stronę skarżącą, co do uzyskania przez A. J. zezwolenia na usunięcie drzew w rzeczywistości na działkach ... i ... mogą być istotne ewentualnie w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy P. z dnia ... 2012 r. o zezwoleniu na usunięcie drzew. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przy czy, zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony. Tym samym, jeżeli zdaniem skarżącego został on bez własnej winy pozbawiony możności udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy P. z dnia ... 2012 r. może on wystąpić z wnioskiem do tegoż organu o wznowienie postępowania zakończonego wspomnianą decyzją. Reasumując, uznawszy, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 83 ust. 1 oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p.), które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium kierując się normą zawartą w art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II. wyroku), zaś o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a. (pkt III. wyroku).