II SA/Gl 750/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2014 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania podłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy S. nakazał L. P. przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej w ulicy [...]. Rozpatrując złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zwracając uwagę na brak zbadania w niniejszym postępowaniu czy przedmiotowa nieruchomość wyposażona jest z przydomową oczyszczalnię, a także czy istnieje techniczna możliwość dokonania przyłączenia. Rozstrzygając ponownie Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] r., przywołując w podstawie prawnej art. 5 ust. 7 w związku z ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.) oraz art. 104, art. 107 i art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazał L. P., właścicielce nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] nr 117, przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej w ulicy [...]. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż podłączenie do gminnej kanalizacji jest obowiązkowe dla wszystkich mieszkańców, a w przypadku budynku zobowiązanej podłączenie to miało być już wykonane w 2008 r., gdyż posesja przy ulicy [...] nr 117 nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. W odwołaniu od powyższej decyzji L. P. podniosła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 10, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, zarzucając organowi tak szybkie załatwienie sprawy, że uniemożliwiło jej to wniesienie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a w niniejszym postępowaniu nie miała możliwości wglądu do akt sprawy by przedstawić swoje stanowisko. Zarzuciła też naruszenie art. 107 § 3 Kodeksu, gdyż decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera wymaganego uzasadnienia. Podkreśliła też, że nie wskazano i nie określono w decyzji technicznych warunków wykonania tego podłączenia. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż obowiązek podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej ma swoje źródło w art. 5 ust. 1 ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Na tle tej regulacji posiadanie zbiornika bezodpływowego, nawet spełniającego wszystkie wymagania, nie zwalnia z obowiązku podłączenia się do sieci kanalizacyjnej, a w przypadku stwierdzenia jego braku, prezydent miasta (burmistrz lub wójt) w drodze decyzji nakazują takie podłączenie. W zakresie orzekania o powyższym obowiązku nie pozostawiono organowi żadnego luzu decyzyjnego. Jeżeli istnieje sieć kanalizacji sanitarnej, a właściciel nieruchomości, niezwłocznie po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do tej sieci, nie dokonał tego, organ jest zobligowany do decyzyjnego nakazania wykonania tego obowiązku, a w przypadku dalszej opieszałości, wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Ustawodawca przewidział zwolnienie z tego obowiązku, gdy nieruchomość wyposażona jest w przydomową oczyszczalnię ścieków lub budowa przyłącza jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. W niniejszej sprawie przesłanki powyższe nie mają miejsca. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, ze decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. była decyzją ostateczną, zatem organ pierwszej instancji mógł przez upływem terminu do wniesienia skargi wydać kolejną decyzję. Nie wstrzymywało to, ani nie skracało czasu do wniesienia skargi. Wyjaśnił, że zaskarżenie decyzji kasacyjnej nie powoduje zawieszenia postępowania administracyjnego. Dodał także, że zainteresowana zapoznała się z aktami sprawy, a organ pierwszej instancji wystosował do niej pismo w sprawie warunków technicznych jakim odpowiadać powinno przyłącze kanalizacyjne do budynku mieszkalnego w P. przy ulicy [...] 117. Niezadowolona z powyższego rozstrzygnięcia L. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze działający w jej imieniu pełnomocnik – S. P. powtórzył co do zasady zarzuty przedstawione już w odwołaniu, tj. naruszenie art. 6, art. 10, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślił, iż nie są znane warunki przyłączenie do kanalizacji gminnej. W jej ocenie warunki te powinny być ujednolicone i podane wszystkim do wiadomości. Zarzucił, że Gmina S. nie posiada żadnych przepisów prawa miejscowego dotyczących przyłączy kanalizacyjnych, w tym przepisów określających jakość ścieków odprowadzanych do sieci kanalizacyjnej, a posiadając sieć kanalizacyjną gmina powinna mieć takie przepisy zgodnie z art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Podkreślił, że Wójt Gminy S. przed wydaniem decyzji nie zawiadomił skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i uniemożliwił jej wgląd w dokumentację techniczną sieci, którą posiada Urząd Gminy w S.. Podniósł też, że pomimo zgłaszanych argumentów organy nie zajęły w stosunku nich żadnego stanowiska, nie wyjaśniły też tego w uzasadnieniu decyzji. Wskazał w końcu, że finansowanie inwestycji gminnej w postaci budowy kanalizacji sanitarnej zakwestionowana została w wystąpieniu pokontrolnym przez Regionalną Izbę Obrachunkową w K., przytaczając obszerne fragmenty tego wystąpienia wraz z wnioskami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całej rozciągłości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia 13 września 2014 r. pełnomocnik skarżącej uzupełniła złożoną osobiście przez skarżącą skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Powtórzyła, że organ pierwszej instancji wydał rozstrzygniecie bez uprzedniego umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Gdyby strona skarżąca miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, miałaby również możliwość zgłoszenia dalszych dowodów i podważenia stawianych jej wymogów. Podkreśliła, że możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest dla strony ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swego stanowiska. Pełnomocnik wskazała także na inne naruszenia, a mianowicie brak konsekwencji w stanowisku organu drugiej instancji, który uchylając decyzję pierwszej instancji, uzasadniał to brakiem zbadania istnienia technicznej możliwości dokonania takiego podłączenia, a w obecnym postępowaniu, mimo dalszego niewyjaśnienia tego problemu utrzymał taką decyzję w mocy. Podniesiono, że pomimo wyraźnego zarzutu braku w gminie regulaminu, wydanego na podstawie art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków organ odwoławczy nie rozpatrzył w ogóle tego zarzutu, a przyłączenie następuje przecież na warunkach zapisanych w regulaminie dostarczenia wody i odprowadzenia ścieków. W ocenie pełnomocnika skarżącej regulamin taki odkreśla warunki przyłączenia do istniejącej sieci, które winny równo traktować każdą stronę. W dalszej części tego pisma pełnomocnik, odwołując się do wyroku tut. Sądu, odniosła się do wymogów stawianym regulaminom uchwalanym przez gminy na podstawie art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. Na rozprawie w dniu 19 września 2014 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała skargę oraz zawarte w niej i w piśmie procesowym z dnia 13 września 2014 r. wnioski i argumenty. Podkreśliła, że zdaniem skarżącej winien obowiązywać generalny regulamin, który będzie podawać warunki przyłączania tak, aby były one identyczne dla wszystkich nieruchomości. W chwili obecnej takiego aktu prawa miejscowego zdaniem skarżącej brak. Dodała też, że skarżąca nie jest w stanie sama ocenić możliwości technicznych dokonania przyłączenia bez znajomości szczegółowych warunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1290 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa, skutkuje uwzględnieniem skargi. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.). określa m.in. obowiązki właścicieli nieruchomości, dotyczące utrzymania czystości i porządku. Art. 5 ustawy wymienia różne formy i działania, poprzez które właściciele zapewniają utrzymanie czystości swoich posesji. Sprawą podlegająca reglamentacji w ustawie jest w szczególności gromadzenie i odprowadzanie nieczystości ciekłych. W tym zakresie ustawa różnicuje obowiązki w zależności od stanu infrastruktury w gminie. Gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje, właściciele realizują swój obowiązek zapewnienia czystości i porządku poprzez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub w przydomową oczyszczalnię ścieków. Jeśli natomiast istnieje sieć kanalizacji sanitarnej, wówczas właściciele są zobowiązani dokonać podłączenia swoich posesji do tej sieci. Od tego obowiązku zwalnia tylko posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych, spełniającej wymagania określone w przepisach odrębnych. Regulację taką przewiduje przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nieruchomość skarżącej nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię. Pomimo, iż już od 2008 r. podłączenie do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej w przypadku nieruchomości skarżącej mogło być wykonane, do chwili obecnej skarżąca nie wykonała podłączenia do tej sieci. Jak wynika z załączonej do akt sprawy mapy – Kopia mapy zasadniczej z pomiaru inwentaryzacyjnego kanalizacji sanitarnej – istnieje techniczna możliwość podłączenia do tej sieci. W tej sytuacji skarżąca jest zobowiązana przyłączyć swoją nieruchomość do istniejącej i funkcjonującej sieci kanalizacyjnej. Gromadzenie nieczystości w zbiorniku bezodpływowym było dopuszczalną formą utrzymania czystości, gdy nie istniała kanalizacja sanitarna. Jej wykonanie stanowi podstawę do zaniechania użytkowania zbiorników bezodpływowych (legalnie zbudowanych i użytkowanych) i podłączenia nieruchomości do kanalizacji. Obowiązek taki wynika dla właścicieli nieruchomości z ustawy. W razie jego niewykonania, na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazująca wykonanie obowiązku, czyli podłączenie posesji do kanalizacji. Podłączenie to winno być faktyczne i skuteczne, czyli pozwalające na legalne odprowadzanie ścieków do sieci. Skarżąca bezspornie nie przyłączyła dobrowolnie swojej posesji do sieci. W piśmie z dnia 26 listopada 2013 r. zobowiązała się jedynie do przyłączenie do istniejącej kanalizacji, wnosząc jedynie o wyznaczenie ostatecznego terminu na czerwiec 2014 r. i tłumacząc ten fakt względami ekonomicznymi (brak środków) oraz okresem zimowym uniemożliwiającym wykonanie tych prac. W tej sytuacji podjęcie przez organ działań i wydanie decyzji nakazującej podłączenie było zasadne i konieczne. Wydanie takiej decyzji jest obowiązkiem organu i nie może on odstąpić od orzeczenia nakazu ze względu na warunki finansowe i koszy takiego przyłączenia. Dodać tez trzeba, że decyzja wydawana w trybie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie określa szczegółowych warunków przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Techniczny sposób przyłączenia ustalany jest w warunkach technicznych ustalanych przez przedsiębiorstwo komunalne. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy uznać je za niezasadne. Prawidłowo organ odwoławczy wskazał, iż po wydania w postępowaniu decyzji kasacyjnej, przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji nie ma przeszkód by organ ten dalej procedował w celu wydania decyzji merytorycznej załatwiającej sprawę. Wprawdzie decyzja kasacyjna organu odwoławczego może być przez stronę tego postępowania skutecznie zaskarżona do sądu administracyjnego, ale nie powoduje to "zawieszenia" czy "wstrzymania" postępowania przed organem pierwszej instancji. Zatem w niniejszej sprawie skarżąca skutecznie mogła złożyć skargę od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Z kolei Wójt Gminy S. mógł wydać kolejną decyzję merytoryczną w sprawie, co też uczynił wydając decyzję z dnia [...] r. Wprawdzie należy przyznać stronie, że przed wydaniem decyzji strona powinna być zapoznana z materiałem dowodowym sprawy i powinna mieć możliwość wypowiedzenie się w sprawie, czego niewątpliwie organ pierwszej instancji nie uczynił i co należy potraktować jako naruszenie prawa. Trzeba jednak podkreślić, że strona miała możliwość zapoznania się z tymi aktami w postępowaniu przed organem odwoławczym i nie zgłosiła wówczas żadnych uwag, wniosków, zastrzeżeń czy zarzutów. Podkreślenia wymaga też fakt, że w myśl art. 145 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi nie każde naruszenie prawa procesowego daje podstawę do uwzględnienia skargi, a tylko takie które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie składu orzekającego skarżąca nie wykazała, że naruszenie to miało właśnie taki charakter, a pozbawienie jej możliwości zapoznania się z zebranymi w prawie materiałami dowodowymi uniemożliwiło działania skutkującego istotnym wpływem na rozstrzygnięcie. Wreszcie odnosząc się do zarzutu braku w gminie regulaminu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, trzeba podkreślić, iż jest to kwestia odrębna nie mieszcząca się w ramach niniejszej sprawy. Regulamin powyższy rada gminy wydaje na podstawie art. 19 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, podczas gdy kwestia przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej następuje na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Dodać zatem trzeba, że regulamin uchwalany na podstawie art. 19 powołanej powyżej ustawy nie reguluje kwestii związanych z przyłączeniem do istniejącej sieci kanalizacji, nie określa zatem ani warunków technicznych przyłączenia, ani kwestii opłaty za przyłączenie do tej sieci. . Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez orzekające w sprawie organy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.