II OZ 362/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1005/14 w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r. oddalił skargę T. Sp. z o.o. w W. (dalej skarżąca) na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Jak wynika z protokołu rozprawy pełnomocnik skarżącej spółki radca prawny K. K. był obecny w tym dniu na rozprawie. W dniu [...] grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku jednocześnie wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie. Uzasadniając swój wniosek wskazał, że ogłoszenie wyroku (oddalającego skargę) nastąpiło w dniu 17 grudnia 2014 r. (środa), dlatego siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał w dniu 24 grudnia 2014 r. (Wigilia). Z uwagi na inne obowiązki służbowe, w tym rozprawę przed sądem cywilnym w innym mieście w dniu 23 grudnia 2014 r., pełnomocnik podkreślił, że planował złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku w dniu 24 grudnia 2014 r., lecz skrócony czas pracy placówek Poczty Polskiej w tym dniu, uniemożliwił mu złożenie i nadanie pisma tego dnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1005/14 przywołując ustawowe przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") oraz w art. 87 P.p.s.a., a także orzecznictwo, z którego wynika co należy uznać za brak winy w uchybieniu terminu i jaki skutek dla strony mają uchybienia terminu dokonane przez jej pełnomocnika, uznał, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przywrócenia tego terminu. Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Sąd zwrócił uwagę, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał w dniu 24 grudnia 2014 r. (Wigilia), natomiast pełnomocnik skarżącej wniósł o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie w dniu 27 grudnia 2014 r. Pełnomocnik skarżącej nie dokonał złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przewidzianym w art. 141 § 2 P.p.s.a terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, co wynikać miało z jego błędnego przekonania, iż w Wigilię 24.12.2014 r. będzie mógł dokonać czynności – nadania przesyłki pocztowej. Sąd podkreślił, że aby w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu (brak winy) pełnomocnik strony musiałaby uprawdopodobnić, że w dniu 24.12.2014 r. nie było możliwości nadania przesyłki w urzędzie pocztowym. Sąd stwierdził, że wbrew temu co sugerował pełnomocnik skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu, dzień 24.12.2014 r. nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z dnia 19 stycznia 1951 r. nr 4 poz. 28 ze zm.) Twierdzenia pełnomocnika, że dzień 24 grudnia jest zwyczajowo wolny (w całości bądź częściowo) od pracy w wielu sądach, urzędach i firmach Sąd uznał za całkowicie bezzasadną. Ponadto zwrócił uwagę, że na terenie siedziby kancelarii pełnomocnika funkcjonowały w tym dniu całodobowe urzędy pocztowe, choćby Urząd Pocztowy Warszawa 1. Sąd uznał, że prowadząc profesjonalną działalność, pełnomocnik należycie wykonujący swe obowiązki powinien wziąć pod uwagę okoliczność choroby, urlopu, czy też innych nagłych nawet zdarzeń, powodujących niemożliwość wykonywania powierzonych mu zadań, których wykonanie z własnej woli postanowił wykonać w ostatnim dniu przewidzianego dla danej czynności terminie. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie znalazł podstaw, by uczynić zadość żądaniom pełnomocnika skarżącego. Powołana we wniosku przyczyna uchybienia terminu, przy uwzględnieniu wymaganych od profesjonalnego pełnomocnika standardów staranności w wykonywaniu czynności zawodowych, w ocenie Sądu, nie miała charakteru niezawinionej przeszkody, której usunięcie nie było możliwe nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Spółka reprezentowana przez r. pr. K. K. Zaskarżając postanowienie pełnomocnik nie określił wprost o co wnosi, jednak z uzasadnienia zażalenia można wywieść, że domaga się uchylenia postanowienia i przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Zarzucił, że postanowieniem tym Sąd naruszył przepisy prawa procesowego tj. art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a. Pełnomocnik przywołując stan faktyczny sprawy stwierdził, że składając pismo w urzędzie pocztowym w dniu 27 grudnia 2014 r. uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem przypadającemu na dzień 24 grudnia 2014 r., lecz wynikało to z przyczyn losowych od niego niezależnych. Podniósł, że inne obowiązki służbowe, w tym zaabsorbowanie rozprawą w sądzie cywilnym w dniu poprzedzającym złożenie wniosku (23 grudnia), spowodowały, że zaplanował wysyłkę wniosku na dzień 24 grudnia 2014 r., jednakże z uwagi na skrócony czas pracy placówek Poczty Polskiej w tym dniu, złożenie i nadanie pisma okazało się niemożliwe. Wbrew temu co stwierdził Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, zdaniem pełnomocnika skarżącej, powyższe okoliczności jak najbardziej przemawiają za przywróceniem terminu. Wyraził pogląd, że jakkolwiek 24 grudnia (wigilia) nie jest wymieniony w ustawie jako dzień ustawowo wolny od pracy, to praktyka obrotu wskazuje, że ten dzień coraz częściej nabiera charakteru de facto wolnego od pracy, co zaistniałym w sprawie splocie okoliczności, może prowadzić do trudności z wysyłką pisma. To, że w mieście wojewódzkim siedziby kancelarii jest czynny jeden urząd pocztowy nie przesądza, że możliwe jest wysłanie w nim pisma w godzinach popołudniowych w dzień taki jak wigilia. Podkreślono, że pełnomocnik dochował należytej staranności w sprawie bowiem w dniu 27 grudnia (sobota), dzień wolny od pracy, nadał pismo przesyłką priorytetową. Pełnomocnik przeprowadził analizę terminu dostarczenia przesyłki priorytetowej i zwykłej przez pocztę polską, z której wynika, że podjęte przez niego czynności, sprawiły, iż przesyłka dotarła do adresata szybciej niż miałoby to miejsce nadając przesyłkę zwykłą w dniu 24 grudnia 2014 r. tj. w przewidzianym do tego ustawowym terminie. Pełnomocnik argumentował, że wysłany przez niego w dniu 27 grudnia 2014 r. wniosek nie miał wpływu na ekonomikę procesową i nie wpłynął negatywnie na termin sporządzenia uzasadnienia przez sąd. Za przywróceniem terminu według pełnomocnika, przemawia także okoliczność wskazana w art. 86 § 2 P.p.s.a. bowiem niedopuszczalne jest przywrócenie terminu gdy strona wskutek uchybienia terminu nie ponosi ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. W niniejszej sprawie Sąd powinien spojrzeć przychylnie na sytuację skarżącej i przywrócić termin do złożenia wniosku, bowiem uchybiając terminowi skarżąca nie otrzyma uzasadnienia wyroku i nie będzie mogła wnieść skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wskazał, że zaplanowanie dokonania czynności na ostatni dzień terminu do jej dokonania nie było celowe. To nagromadzenie obowiązków służbowych, a także problemy w komunikacji w okresie przedświątecznym sprawiły, ze uchybiono terminowi. Pełnomocnik stwierdził, że zbytni formalizm Sądu w rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu sprawił, że mimo uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi oraz powstania ujemnych skutków tego uchybienia dla toczącego się postępowania sądowego, odmówiono przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia co najmniej zwykłej w danych okolicznościach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminowi mówi się jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Sąd I instancji właściwie uznał w zaskarżonym postanowieniu, iż brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku nie został wykazany. Należało oddalić wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, ponieważ uchybienie spowodowane było uchybieniem pełnomocnika, który reprezentował skarżącą. Nie ma wątpliwości co do tego, że działanie pełnomocnika ustanowionego w sprawie skutkuje tym, że działania te są uznawane za działania samej strony. Słusznie uznał Sąd I instancji, że twierdzenia o zwyczajowo wolnym dniu od pracy w wigilię, mogą uzasadniać brak winy w uchybieniu terminowi. Fakt, że w tym dniu urzędy i firmy pracują inaczej niż zwykle jest okolicznością powszechnie znaną. Jeśli okoliczności sprawiły (natłok zadań), że należało tego dnia złożyć wniosek by czynność ta mogła być uznana za skuteczną i nie powodować negatywnych skutków dla strony w postaci uniemożliwienia złożenia skargi kasacyjnej, to profesjonalny i przewidujący pełnomocnik powinien uczynić wszystko by dokonać stosownej czynności w tym dniu, przy użyciu wszelkich dostępnych mu środków i sił. Okoliczności, że poczta pracowała krócej niż zwykle, czy komunikacja kursowała według innego rozkładu jazdy nie uzasadnia twierdzenia, że złożenie pisma w urzędzie pocztowym na terenie całego kraju było niemożliwe. Z relacji pełnomocnika wynika, że w dniu wigilii nie był on w Bydgoszczy zatem nie mógł dokonać czynności w siedzibie sądu (wzmianki o czasie dojazdu). Jeśli nie był też w Warszawie gdzie ma siedzibę jego kancelaria i gdzie na pewno była czynna poczta główna, to należało nadać pismo w miejscu gdzie aktualnie przebywał. Fakt, że urzędy pocztowe miały skrócony czas pracy nie uzasadnia twierdzenia, że w ogóle nie pracowały tego dnia lub nie pracowały w godzinach porannych. Sam pełnomocnik wskazuje, że nie mógł dopełnić czynności w godzinach popołudniowych. Żalący się wskazuje, że Sąd postąpił zbyt formalnie i nie dostrzegł tego, że skutkiem nie przywrócenia terminu będzie brak możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem NSA Sąd miałby wzgląd na tą okoliczność, gdyby pełnomocnik uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Tymczasem z argumentacji przez niego przedstawionej nie wynika, w żaden sposób, że dołożył wszelkich starań by czynności dokonać w terminie, a mimo to z przyczyn od niego niezależnych nie był w stanie tego uczynić. Na brak winy pełnomocnika nie wskazuje też okoliczność, że pismo nadane po terminie tj. 27 grudnia 2014 r. priorytetem, dotarło do Sądu w tym samym a może nawet krótszym czasie niż pismo wysłane listem poleconym zwykłym w terminie do tego przewidzianym tj. 24 grudnia. Termin dostarczenia przesyłki nie wpływa na skuteczność wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. O skuteczności tej nie przesądza też brak wpływu takiego wniosku na termin sporządzenia uzasadnienia przez Sąd. Czynność by wywołać określony skutek ma być dokonana w przewidzianym do tego terminie. Jeśli tego nie uczyniono, a strona nie uzasadniła właściwie, nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, to Sąd powinien wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia oddalić. W związku z powyższym należało uznać, że pełnomocnik nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r. a zatem Sad I instancji postąpił prawidłowo oddalając taki wniosek w oparciu o art. 86 § 1 P.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.