I OZ 981/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 547/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie ochrony danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 547/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił S.N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi S.N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie ochrony danych osobowych. Sąd I instancji wskazał, iż S.N. wraz z ww. skargą wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i dodatkowych wyjaśnieniach z dnia 1 września 2014 r. wnioskodawca wskazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód miesięczny wynosi 3000 zł brutto. Ponadto jego wynagrodzenie jest obciążone zajęciem komorniczym w wysokości ok 1000 zł miesięcznie. Zatem jego miesięczne wynagrodzenie netto wynosi 1188 zł. Oświadczył, że mieszka w mieszkaniu siostry i z tego tytułu ponosi miesięcznie koszty związane z opłatami za: wodę - 30 zł, prąd - 80 zł, opał - 40 zł, gaz – 60 zł (łącznie 210 zł). Skarżący podał też że ponosi koszty związane z dojazdem do pracy 250 zł, środkami czystości - 50 zł i zakupem leków - 45 zł. Dodatkowo spłaca kredyty, których raty wynoszą ok 260 zł. Skarżący dołączył listy płac z miejsca pracy, wyciągi z konta bankowego oraz oświadczenie właścicielki domu, w którym mieszka. Sąd I instancji rozpoznając ww. wniosek wskazując na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") wskazał, iż koszty strony, związane z jej udziałem w sprawie, mogą zostać pokryte z budżetu państwa jedynie w przypadku, gdy jej dochody oraz stan majątkowy są istotnie niższe od przeciętnych i często nie wystarczają nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb (opłacenie kosztów utrzymania mieszkania oraz wyżywienie). Natomiast skarżący posiada stałe dochody, korzysta z kart kredytowych, które regularnie spłaca. Co prawda jego dochód obciążony jest zajęciem komorniczym w wysokości ok 1000 zł miesięcznie, jednak pomimo tego otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 1188 zł, które przeznacza na własne utrzymanie. Zatem nie pozostaje on w niedostatku. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył S.N. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu błędną ocenę jego stanu majątkowego i rodzinnego, a tym samym błędne przyjęcie, że ma możliwość uiszczenia opłaty od skargi w wysokości 100 złotych. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i udzielenie prawa pomocy w formie zwolnienia go z kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i wrócenie wniosku do Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Na wstępie podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu wynika obowiązek wykazania przez stronę, że w jej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a., następuje w sytuacji wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynymi przesłankami warunkującymi udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem przesłanki materialne. Instytucja ta została wprowadzona w celu umożliwienia dochodzenia swoich praw przed sądami osobom znajdującym się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej, które w żadem sposób nie są w stanie uzyskać środków niezbędnych dla pokrycia kosztów postępowania sądowego. W świetle zgromadzonych w sprawie materiałów stwierdzić należy, iż skarżący nie może być uznany za osobę znajdującą się w takich właśnie skrajnie ciężkich warunkach materialnych. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji źródłami utrzymania skarżącego są stałe dochody w wysokości 3000 zł brutto miesięcznie. Co prawda jego dochód obciążony jest zajęciem komorniczym w wysokości około 1000 zł miesięcznie, jednak pomimo tego otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 1188 zł, które przeznacza na własne utrzymanie. Jak wynika z wyciągów bankowych skarżący regularnie spłaca zadłużenie kart kredytowych, na koncie nie posiada ujemnego salda, a zatem nie pozostaje on w niedostatku. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.