I OZ 64/15

Dnia 4 lutego 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1979/14, o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2014 r. sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1979/14, odmówił M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uwagi jednak na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a oprócz mieszkania o powierzchni 32 m ² nie posiada innych nieruchomości, domu, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, że nie osiąga żadnego dochodu, nie przysługuje mu renta ani emerytura. Dodał, że nie posiada żadnych oszczędności ani nie pobiera jakiegokolwiek zasiłku. Sąd podkreślił dalej, że wnioskodawca uprawniony jest do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przy czym renta nie jest przez ubezpieczonego pobierana. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia za okres od 1 października 1998 r. do 31 stycznia 2014 r. wynosi 111 694,40 zł brutto (1 strona decyzji SKO z dnia 26 marca 2014 r.). Z zaskarżonej decyzji wynika, że kwota przysługującego wnioskodawcy świadczenia z tytułu renty wynosi 831,15 zł brutto miesięcznie, co netto stanowi kwotę w wysokości 717,35 zł. Wskazano, że wnioskodawca w dniu 15 czerwca 2012 r. osiągnął wiek emerytalny, jednak nie złożył wniosku o przyznanie emerytury. O przysługującym prawie do emerytury wnioskodawca został powiadomiony przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy pismami z dnia 1.08.2012 r., 15.05.2013 r. i 24.06.2013 r. Z akt sprawy wynika także, że wnioskodawcy został przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od 1.07.2013 r. do 31.12.2013 r. w wysokości 240,30 złotych miesięcznie. Z informacji udzielonej w dniu 5.12.2013 r. przez Spółdzielnię Mieszkaniowo-Budowlaną Imielin wynika, że wysokość czynszu za zajmowany przez wnioskodawcę lokal wynosi 368,82 zł oraz że wnoszone są regularnie wpłaty na poczet czynszu w wysokości 150,00 zł miesięcznie. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wnioskodawca z własnej woli nie odbiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługującego mu świadczenia rentowego, jak również nie złożył stosownego wniosku o przyznanie mu emerytury, pomimo kilkukrotnego poinformowania go o osiągnięciu wieku emerytalnego i możliwości złożenia takiego wniosku. Zdaniem Sądu nie można przyjąć, że skarżący znajduje się w obecnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie należnego mu świadczenia z tytułu renty. Nie istnieją także żadne przeszkody uniemożliwiające wnioskodawcy złożenie stosownego wniosku o przyznanie emerytury, co niewątpliwie wpłynęłoby także korzystnie na jego sytuację finansową. Skarżący w zażaleniu zakwestionował twierdzenia dotyczące wysokości przyznanych świadczeń i wniósł o zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do przedstawienia informacji, na jakiej podstawie renta została mu przyznana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej zwana "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przyczyną odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w rozpoznawanej sprawie było ustalenie dokonane przez Sąd Wojewódzki na podstawie dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy (k. 2063), że przysługuje mu zaległe świadczenie rentowe z Zakłady Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 111 694,40 zł brutto. Jak stanowi art. 244 § 1 ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296, z późn. zm.), dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast samo wyrażenie przypuszczenia, że dokument urzędowy może być niezgodny z prawdą, nie stanowi zaprzeczenia jego prawdziwości i nie podważa jego mocy dowodowej. Powinno się bowiem udowodnić, że dokument ten nie pochodzi od organu, który go wystawił lub że zawarte w nim oświadczenie jest niezgodne z prawdą (por. T. Demenecki [w:] A. Jakubecki (red.), J. Bodio, T. Demendecki, O. Marcewicz, P. Telenga, M. P. Wójcik, Komentarz aktualizowany Kodeksu postępowania cywilnego, LEX/el. 2013, komentarz do art. 244 i cyt. tam postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2003 r., sygn. akt II CKN 247/01). W tej sytuacji Sąd Wojewódzki obowiązany był wziąć pod uwagę znajdujący się w aktach dokument urzędowy, przedstawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stanowił on dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Sąd Wojewódzki trafnie przyjął więc, że M. S. przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, która nie jest przez niego pobierana. W świetle powyższego zasadnie Sąd Wojewódzki uznał, w świetle możliwości uzyskania przez skarżącego środków finansowych (przede wszystkim wynikających z przysługującego mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy), że jego sytuacja materialna pozwala na ponoszenie przez niego kosztów zastępstwa adwokackiego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niepobieranie przez M. S. przysługującego mu świadczenia rentowego i niekorzystanie ze znacznej kwoty zgromadzonej z tego tytułu na rachunku ZUS bezpośrednio rzutuje na jego sytuację finansową, co musiało być uwzględnione przy rozpoznawaniu wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w zażaleniu nie podważył ustaleń i oceny przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu, a tym samym nie zaistniały warunki dla odmiennej, niż uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceny sytuacji materialnej skarżącego. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.