II OW 95/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant asystent sędziego Iwona Rzucidło - Grochowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody [...] z dnia [...].05.2014 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą [...] a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. w sprawie wniosku C. K. z dnia [...] lutego 2014 r. o zmianę decyzji w przedmiocie przyznania własności nieruchomości postanawia: wskazać Wojewodę [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o zmianę decyzji. Wojewoda [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. w sprawie wniosku C. K. w przedmiocie zmiany decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 1997 r., nr [...]. Przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy Wojewoda wskazał, że w dniu [...] kwietnia 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w P. wydał decyzję na podstawie art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w której orzekł w punkcie pierwszym o nieodpłatnym przyznaniu na własność C. K. udziału stanowiącego własność Miasta P., wynoszącego 1/2 części działek położonych w P. przy ul. [...], oznaczonych według ewidencji gruntów jako dz. nr [...], o łącznej powierzchni [...]m2 obręb N[...], ark. mapy [...], zapisanej w KW nr [...], której właścicielami byli Miasto P. w 1/2 części oraz J. K. w 3/8 części i C. K. w 1/8 części. W punkcie drugim decyzji organ orzekł o nieodpłatnym przyznaniu na własność C. K. udziału stanowiącego własność Miasta P., wynoszącego 1/2 części działki wraz z zabudowaniami, położonymi w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. nr [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w KW nr [...], której właścicielami byli Miasto P. w 1/2 części oraz J. K. w 3/8 części i C.K. w 1/8 części. Od przedmiotowej decyzji odwołanie do Wojewody [...] wniosła C. K., żądając zwrotu całości przejętego gospodarstwa. Decyzją z dnia [...] czerwca 1997 r. Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na wyżej wskazaną decyzję C. K. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 1997r. Sąd odrzucił skargę ze względu na nie uiszczenie przez skarżącą opłaty od skargi. Wnioskiem z dnia 26 lutego 2014 r. C.K. wystąpił do Prezydenta Miasta P. o "weryfikację w trybie wzruszenia decyzji z dnia [...] kwietnia 1997r., nr [...]". Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ przekazał przedmiotowy wniosek Wojewodzie [...] pismem z dnia 6 marca 2014 r. wskazując, iż zgodnie z ustaloną wykładnią obowiązujących przepisów prawa, w niniejszej sprawie właściwy jest Wojewoda, jako organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Wojewoda [...] zwrócił się do wnioskodawcy z prośbą o sprecyzowanie, w jakim trybie żąda wzruszenia przedmiotowej decyzji. Pismem z dnia 2 kwietnia 2014 r. C. K. wskazał, iż żąda "weryfikacji i uzupełnienia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 1997r. nr [...] w trybie art. 155 k.p.a. z uwagi na błędne ustalenia faktyczne". Zawiadomieniem z dnia 14 kwietnia 2014 r. Wojewoda [...] przekazał według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P. wniosek C. K., wskazując, iż w aktualnym stanie prawnym organem drugiej instancji właściwym w przedmiotowej sprawie jest Kolegium. Pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przekazało według właściwości Wojewodzie [...] przedmiotowy wniosek wskazując, iż Wojewoda jako organ, który ostatni wydał merytoryczną decyzję w niniejszej sprawie, jest właściwy do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 155 k.p.a. Uzasadniając brak swojej właściwości, Wojewoda [...] podniósł, że organem który wydał decyzję w drugiej instancji w przedmiotowej sprawie był Wojewoda [...] - organ obecnie nieistniejący, którego likwidacja nastąpiła w związku z reformą administracji publicznej wprowadzoną w dniu 1 stycznia 1999 r. Zdaniem Wojewody w sytuacji, gdy nie istnieje już organ, wydający decyzję, co do której strona żąda zmiany w trybie art. 155 k.p.a., konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy w aktualnym stanie prawnym, któryś z organów posiada kompetencje w sprawie będącej przedmiotem takiej decyzji. Dopiero wtedy możliwe jest ustalenie organu, który właściwy jest do przeprowadzenia postępowania określonego w art. 155 k.p.a. W świetle aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2013 r., poz. 1403), organem właściwym do wydania decyzji w trybie art. 118 jest starosta. Natomiast organem wyższego stopnia jest właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. W związku z powyższym Wojewoda [...] wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., jako właściwego w niniejszej sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o wskazanie Wojewody [...] jako organu właściwego. Kolegium podniosło, że wojewoda jako organ administracji rządowej w terenie trwa nieprzerwanie jako trwały element aparatu władzy i administracji publicznej. Po 1 stycznia 1999 r. zmieniła się wprawdzie właściwość miejscowa poszczególnych wojewodów, a część kompetencji przekazano do samorządu województwa, jednak nie można zaprzeczyć ciągłości istnienia organu, którym jest wojewoda. Nie ma zatem powodu, aby przyjmować fikcję, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. ma być traktowana tak, jakby wydało ją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej, jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne pomiędzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji rządowej i samorządowej uważają się za właściwe (spór pozytywny) lub każdy z tych organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W przedmiotowej sprawie negatywny spór kompetencyjny dotyczy wniosku strony o zmianę decyzji podjętej na podstawie art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zacząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Zatem organem właściwym do wydania decyzji w trybie art.155 k.p.a. jest organ, który ją wydał. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] prezentuje stanowisko, że nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku o zmianę - w trybie art.155 k.p.a.- decyzji z dnia [...] czerwca 1997 r. wydanej przez Wojewodę [...], gdyż organ który ją wydał obecnie nie istnieje, a jego likwidacja nastąpiła w związku z reformą administracji publicznej wprowadzoną w dniu 1 stycznia 1999 r. Trzeba zatem przypomnieć, że ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ( Dz.U. Nr 86, poz. 603 ze zm.) z dniem 1 stycznia 1999 r. wprowadziła trójstopniowy podział terytorialny państwa na gminy, powiaty i województwa. Z tym dniem w miejsce dotychczasowych 49 województw utworzono 16 województw, w tym województwo [...], obejmujące swym zasięgiem m.in. dotychczasowe województwo [...]. Zmiany te nie oznaczają jednak, jak twierdzi Wojewoda [...], że w związku z likwidacją województwa [...] uległ likwidacji organ – wojewoda. Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że wojewoda, jako organ administracji rządowej w terenie trwa, mimo wskazanych zmian, nieprzerwanie jako trwały element aparatu władzy i administracji publicznej. Wymaga podkreślenia, że bez znaczenia jest okoliczność likwidacji niektórych województw, albowiem zmiana ta dotyczyła jedynie terytorialnego zakresu działania wojewodów. Skoro decyzję kwestionowaną wydał wojewoda, to organ ten powinien także orzec w przedmiocie wniosku opartego na art.155 k.p.a. Obecnie tym organem jest Wojewoda [...]. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15§1 pkt 4 i § 2 oraz art.4 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.