II SA/Gl 911/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2014 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. B. S., zam. ul. [...] 13/2 w B. wystąpiła do Prezydenta Miasta B. o wymeldowanie z pobytu stałego swojego byłego męża F. S. (w dalszej części uzasadnienia nazywanego również "skarżącym") z mieszkania pod adresem jak wyżej. Wskazała, iż jest jedyną właścicielką ww. lokalu a były mąż opuścił mieszkanie [...] r. dobrowolnie. Podniosła również, że w mieszkaniu nie znajdują się żadne rzeczy byłego męża. Od [...] r. były mąż wynajmuje mieszkanie w B. przy ul. [...]. [...] r. Prezydent Miasta B. wszczął postępowanie w sprawie. W jego ramach dokonano oględzin lokalu położonego przy ul. [...]w B., w ramach których ustalono, iż brak tam rzeczy osobistych skarżącego, za wyjątkiem aparatów fotograficznych i albumów ze zdjęciami. Przesłuchano również świadków H. N., A. P. i J. K., którzy oświadczyli, iż skarżący nie przebywa w spornym lokalu. W aktach sprawy znajduje się również pisemne oświadczenie F. S., który nie zgadza się na wymeldowanie, wyjaśnia okoliczności opuszczenia mieszkania (konieczność opieki nad chorą matka). Kwestionuje wreszcie wartość dowodową zeznań świadków, których przesłuchania domagała się B. S.. Organ I instancji zwrócił się również do Policji o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawie. Komendant Komisariatu Policji I w B. poinformował organ, iż F. S. nie przebywa w mieszkaniu od około 2 lat. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z mieszkania położonego przy ul. [...]w B.. W uzasadnieniu stwierdził, iż zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). W ocenie organu skarżący dobrowolnie opuścił sporny lokal oraz nie znajduje się tam centrum jego spraw życiowych. Od decyzji organu I instancji odwołanie do Wojewody [...] złożył skarżący domagając się jej uchylenia. Podniósł, iż organ I instancji nie ustalił, że jego opuszczenie spornego lokalu ma charakter trwały. Wojewoda [...] decyzja z dnia [...] r. nr [...] uchylił skarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uznał, że ten ostatni nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości charakteru opuszczenia spornego lokalu przez skarżącego oraz gdzie obecnie mieści się centrum jego spraw życiowych. Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta B., zgodnie z zaleceniami organu II instancji podjął dalsze postępowanie dowodowe. Przede wszystkim pismem z dnia [...] r. wystąpił do Komisariatu Policji [...] w B. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, czy skarżący zamieszkuje w mieszkaniu przy ul [...]. W ramach tego wywiadu ustalono, iż skarżący jest sporadycznie widywany w ww. lokalu. W ramach postępowania przesłuchano również kolejnych świadków (w ramach pomocy prawnej dokonał tego po części Wójt B.), Z.A., A.G., R.P. i M.M.. Wynika z nich, że skarżący przebywa w B., gdzie opiekuje się chorą matką. W dniu [...] r. została w sprawie przeprowadzona rozprawa administracyjna. W jej ramach została przesłuchana I.P., pracownica skarżącego. Oświadczyła ona, że F. S. nie przebywa w mieszkaniu przy ul. [...]jednakże z rozmów z nim wynika, iż nosi się on z zamiarem powrotu do tego mieszkania. Do protokołu rozprawy dołączone są protokoły przesłuchań F. S. i B. S.. Skarżący podtrzymuje swoje dotychczasowe twierdzenia, iż nie przebywa w spornym lokalu. Twierdzi jednak, iż nosi się z zamiarem powrotu, gdy wyjaśni się sprawa choroby jego matki. Podnosi ponownie, że w mieszkaniu przy ul. [...] nie koncentrują się jego sprawy życiowe. B. S. podtrzymała swoje dotychczasowe twierdzenia jednak kategorycznie oświadczyła, że nie zgadza się na powrót skarżącego do spornego lokalu. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji przeanalizował również akta sprawy rozwodowej F. i B. S.. Zwracał się również do Wójta B. o ustalenie charakteru pobytu prawnego F. S. w B.. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. orzekł o wymeldowaniu F. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż spełnione zostały przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uznał, iż twierdzenia skarżącego dotyczące chęci powrotu do spornego lokalu ma jedynie charakter deklaratoryjny. Nie podjął żadnych kroków prawnych w celu powrotu do spornego lokalu. Od decyzji organu I instancji odwołał się F. S.. Wniósł o uchylenie decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił Prezydentowi Miasta B.: - błędne ustalenie, że mieszkanie opuścił na stałe, - niedotrzymanie terminów załatwienia sprawy. Wskazał również, iż mieszkanie przy ul. [...] nie stanowi centrum jego spraw życiowych. Podkreślił, że gdy rozwiąże się sprawa choroby jego matki zamierza wrócić do mieszkania gdzie jest stale zameldowany. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał skarżoną decyzję w mocy. Uznał, iż ustalenia organu I instancji są wystarczające i zaistniały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący opuścił sporne mieszkanie dobrowolnie i trwale. Nie znajduje się tam centrum spraw życiowych. Przyczyną opuszczenia lokalu nie była choroba matki (gdyż stan jej zdrowia pogorszył się dopiero w [...] r.) tylko nieporozumienia osobiste z B. S.. Skargę na decyzję Wojewody do tutejszego Sądu złożył F. S. reprezentowany przez adwokata G.O.. Domagając się uchylenia decyzji jako naruszającej prawo i zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przepisanych zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie skarżącego brak jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, iż opuścił on mieszkanie przy ul. [...]trwale i dobrowolnie. Skarżący cały czas deklaruje chęć powrotu o spornego lokalu. Organy obu instancji nie uwzględniły jego specyficznej sytuacji jaką jest rozwód i choroba matki. Skarżący przyczynia się do utrzymania spornego mieszkania, gdyż płaci byłej żonie alimenty a te zapewne przeznaczone są na utrzymanie mieszkania. Wojewoda [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na początku należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle § 2 wspomnianego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia jako "P.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jednocześnie zgodnie z ust. 2 tego artykułu, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na początku należy stwierdzić, zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest związane z potwierdzeniem faktu zamieszkiwania pod danym adresem. Nie służy dokumentowaniu istniejących stosunków prawnorzeczowych dotyczących konkretnej nieruchomości. Okoliczność opuszczenia miejsca pobytu stałego lub tymczasowego, na okres dłuższy niż trzy miesiące, rodzi po stronie osoby dotychczas tam zameldowanej obowiązek wymeldowania się. Brak realizacji tego obowiązku skutkuje zastosowaniem dyspozycji art. 15 ust. 2 ustawy, czyli wydania, na wniosek właściwego podmiotu, decyzji o wymeldowaniu. W ramach postępowania w sprawie wymeldowania organ bada, czy osoba fizyczna faktycznie opuściła miejsce stałego pobytu na okres wskazany w art. 15 ust. 1 ustawy. Co do zasady bez znaczenia są tutaj przyczyny opuszczenia miejsca pobytu. Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 13 lutego 2013 r. (III SA/Kr 631/12 - wyrok dostępny na www. orzeczenia.nsa.gov.pl) uznał, że decyzja o wymeldowaniu ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Opuszczenie miejsca pobytu, skutkujące obowiązkiem wymeldowania z pobytu stałego lub tymczasowego nie zawsze musi mieć charakter dobrowolny. Przykładem może być tu eksmisja z lokalu. Tak też stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lutego 2013 r. (II OSK 1976/1112 - wyrok dostępny na www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stwierdził, że brak cechy dobrowolności nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. Przykładem tego jest eksmisja osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkujące powstanie obowiązku wymeldowania. Przesłanką zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych może być wreszcie odbywanie przez osobę kary pozbawienia wolności. Można tu przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2013 r. (II OSK 2407/11 - wyrok dostępny na www. orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z tezą którego "sam fakt odbywania kary pozbawienia wolności, co wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu, potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych". Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozstrzyganej sprawy należy stwierdzić, iż postępowanie organów administracji było zgodne z prawem. O wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego z mieszkania położonego przy ul. [...]w B. wystąpiła jego właścicielka B. S.. Z akt administracyjnych wynika, iż opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter dobrowolny i jego pierwotną przyczyną nie była bynajmniej choroba matki tylko nieporozumienia osobiste z B. S. (karty akt [...]). Problem opieki nad chorą matką pojawił się dopiero w [...] r. kiedy B. S. złożyła wniosek o wymeldowanie. Przez cały okres od [...] r. skarżący nie podejmował żadnych prawnych, ale również faktycznych kroków w celu powrotu do spornego mieszkania, które przestało być centrum jego spraw życiowych. Ta ostatnia konkluzja nie wynika z ustaleń organów administracji, ale takie oświadczenie F. S. znajduje się w protokole jego zeznań w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej dnia [...] r. (karta [...] akt administracyjnych). Oświadczył tam, że "Od [...] r. w lokalu przy ul. [...] nie koncentrują się moje sprawy życiowe". Trudno w tym zakresie dać wiarę twierdzeniom skarżącego, iż zamierza powrócić do spornego lokalu (który nie jest jego własnością). Nie podjął bowiem w tym zakresie żadnych starań poza składaniem deklaracji. Biorąc pod uwagę skład orzekający uznaje, że w rozstrzyganej sprawie wystąpiły przesłanki przewidziane w art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych a ustalenia organów administracji obu instancji były w tym zakresie prawidłowe. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.