II SA/Bk 449/14
WyrokWSA w Białymstoku2014-09-25
Skład orzekający: Danuta Tryniszewska-Bytys, Grażyna Gryglaszewska, Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zobowiązać do zwrotu wydatków poniesionych zastępczo na poczet opłat za pobyt w domu pomocy społecznej bez wcześniejszego wydania decyzji administracyjnej ustalającej wysokość opłaty i krąg osób zobowiązanych do jej ponoszenia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może zobowiązać do zwrotu wydatków poniesionych zastępczo na poczet opłat za pobyt w domu pomocy społecznej bez wcześniejszego wydania decyzji administracyjnej ustalającej wysokość opłaty oraz krąg osób zobowiązanych do jej ponoszenia. Obowiązek zwrotu wydatków zastępczych może być dochodzony jedynie po uprzednim ustaleniu pierwotnego obowiązku opłat w drodze decyzji administracyjnej, która stanowi tytuł egzekucyjny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zobowiązania J. K. do zwrotu wydatków poniesionych przez Miasto B. na poczet opłat za pobyt jej babci L. P. w domu pomocy społecznej. Wcześniejsze decyzje w tej sprawie były uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ostateczna decyzja organu pierwszej instancji, utrzymana w mocy przez SKO, zobowiązała J. K. do zapłaty kwoty 7 499, 29 zł. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej i k.p.a., wskazując m.in. na brak wcześniejszego ustalenia jej obowiązku ponoszenia opłat w drodze decyzji administracyjnej.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2014 r. oraz stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty tytułem zwrotu wydatków poniesionych zastępczo na poczet opłat za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
II SA/Bk 449/14
UZASADNIENIE
W związku z pobytem L. P. w Domu Pomocy Społecznej w B. (dalej DPS) były wydane decyzje o zwrocie wydatków poniesionych zastępczo za nią przez Miasto B. Między innymi decyzje takie były kierowane do wnuczki J. K. I tak:
- decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. zobowiązano wyżej wymienioną do zapłaty kwoty 5 789, 96 zł tytułem zwrotu wydatków za okres od 30 lipca do 31 października 2012 r., przy czym decyzja ta została przez SKO w B. uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania;
- decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. zobowiązano wyżej wymienioną do zapłaty kwoty 4 279, 93 zł za ten sam okres, która to decyzja została przez SKO w B. uchylona i organ odwoławczy zobowiązał wymienioną do zapłaty kwoty 1 538, 40 zł za okres od 8 października do 31 października 2012 r. oraz umorzył postępowanie dotyczące okresu od 30 lipca do 7 października 2012 r. Ta decyzja (II instancji) została wyrokiem tutejszego sądu z dnia 14 marca 2014 r. w sprawie II SA/Bk 950/13 uchylona;
- w międzyczasie (przed orzeczeniem w sprawie II SA/Bk 950/13) decyzją z dnia 23 września 2013 r. zobowiązano J. K. do zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Miasto B. na poczet opłat za pobyt L. P. w DPS w kwocie 19 312, 16 zł za okres od 1 listopada 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r., która to decyzja została utrzymana w mocy przez SKO w B. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r.;
W dniu 23 grudnia 2013 r. zostało wszczęte kolejne postępowanie odnoszące się do zwrotu przez J. K. wydatków za okres od dnia 1 września 2013 r. do dnia 20 grudnia 2013 r.
Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Zastępca Dyrektora MOPR w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] zobowiązał J. K. do zapłaty kwoty 7 499, 29 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Miasto B. na poczet kosztów pobytu L. P. w DPS w B. za wskazany powyżej okres. Organ powołał jako podstawę prawną art. 17 ust. 1 pkt 16 oraz art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm., dalej u.p.s.). W uzasadnieniu wskazał, że w razie braku możliwości pokrycia kosztów pobytu w DPS przez osobę w nim przebywającą do zwrotu tych kosztów zobowiązani są m.in. jej zstępni. L. P. pokrywała koszty pobytu w kwocie 879,77 zł miesięcznie, przy średnim miesięcznym koszcie utrzymania w kwocie 3 309 zł. Wyżej wymieniona posiada troje dzieci, trzynaścioro pełnoletnich wnuków i prawnuków i to na zstępnych spoczywa obowiązek ponoszenia pozostałych opłat, nieponiesionych przez pensjonariusza DPS. Dzieci i część wnuków nie przekraczają dochodu umożlwiającego zobowiązanie do ponoszenia opłat. Wnuczka E. M. ponosiła opłatę w wysokości 373 zł miesięcznie, zgodnie z zawartą umową o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. W pozostałym zakresie opłatę powinny ponosić osoby, które przekraczają 300% kryterium dochodowego rodziny. Zdaniem organu, to kryterium spełnia J. K. i to na niej spoczywa obowiązek zwrotu różnicy poniesionych przez miasto kosztów pobytu babci L. P. w DPS. Wskazano na kolejność ustawową osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty i przeanalizowano dochody zobowiązanej.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. K. zarzucając organowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 3 u.p.s. oraz art. 77 w zw. z art. 7. i art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. Podnosiła, że przepis art. 61 u.p.s. wskazuje jedynie kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia opłat, ale nie indywidualizuje tego obowiązku, stąd nie może być podstawą zobowiązania strony do zwrotu wydatków kosztów utrzymania pensjonariusza. Nadto organ nie dopełnił obowiązku należytego zbadania przesłanek obciążenia opłatami wszystkich zobowiązanych, a w jej przypadku nie uwzględnił obciążających budżet rodzinny zobowiązań (kredyty).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że materialnoprawną podstawę do orzekania o zwrocie opłaty za pobyt osoby w DPS przewiduje u.p.s. Stosownie do art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Koszt ten ustalany jest przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa, w zależności od zasięgu domu pomocy społecznej i ogłaszany w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 u.p.s.). Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w następującej kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W myśl art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: małżonek, zstępni przed wstępnymi zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 oraz art. 103 ust. 2 u.p.s., gdy koszty pobytu osoby w domu pomocy społecznej ponoszone są przez małżonka, zstępnych lub wstępnych, ich wysokość jest ustalana w umowie, którą zawierają te osoby z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej.
Z analizy treści wyżej wymienionych przepisów organ wywiódł, że gmina ma prawo do dochodzenia udzielonego w ramach pomocy społecznej świadczenia, poprzez skierowanie decyzji do osób wymienionych w ustawie. Kolegium podkreśliło także, że obowiązek uiszczania opłat wynika z ustawy (art. 61 ust. 1), a nie z umowy, a dopiero sytuacja uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane, powoduje że organ kieruje do tych osób decyzję administracyjną ustalającą wysokość opłaty, którą winni zwrócić do budżetu gminy. Organ II instancji stwierdził, że w sprawie zostały spełnione warunki do obciążenia J. K. opłatami za pobyt jej babci w DPS za określony w decyzji czasokres. Miasto B. poniosło opłaty, a wyżej wymieniona spełnia kryteria ustawowe obciążenia. Kolegium zaznaczyło, że organ I instancji zbadał sytuację dochodową wszystkich osób z kręgu zobowiązanych. Ustalono, że L. P. posiada dwóch synów, córkę i trzynaścioro pełnoletnich wnuków i prawnuków. Z akt sprawy wynika, że synowie i córka A. J. nie przekraczają progu dochodowego umożliwiającego obciążenie opłatami.
Ponadto dwie wnuczki nie przekraczają progu dochodowego, cztery wnuczki pozostają za granicą, jedna wnuczka E. M. - córka A. P. ponosi opłatę zgodnie z umową w wysokości 342 zł miesięcznie, pięć wnuczek/prawnuczek odmówiło udzielenia wywiadu środowiskowego, ale ustalono z urzędu, że ich sytuacja dochodowa uniemożliwia udział w opłatach. Dwie wnuczki: M. M. - córka A. J. i J. K. - córka A. P. posiadały dochód powyżej kryterium dochodowego i odmówiły podpisania umów. Odnośnie dochodów J. K. ustalono, że prowadzi gospodarstwo z mężem i dwójką dzieci, uzyskują dochody z działalności gospodarczej, posiadają nieruchomość rolną o pow. 0,7315 ha przeliczeniowych, mieszkanie własnościowe i dom mieszkalny. W dacie umieszczenia babci w DPS w 2012 r. uzyskiwali miesięczne dochody w wysokości 18 178 zł, co przekracza 300% kryterium dochodowego, które dla czteroosobowej rodziny wynosi 5 472 zł. Okoliczności podnoszone w toku postępowania dotyczące wielkości kredytów zaciągniętych i innych ponoszonych wydatków nie mają znaczenia dla sprawy dotyczącej obowiązków ponoszenia opłaty, gdyż warunki obciążenia z tytułu zwrotu opłat poniesionych przez gminę związane są jedynie z uzyskiwanym dochodem przez osobę zobowiązaną. Jak wskazano powołane okoliczności mogą natomiast stanowić podstawę do ubiegania się o zwolnienie w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. Fakt poniesienia opłat przez Miasto B. został potwierdzony pismem z dnia [...] marca 2014 r. przez Dyrektora DPS.
Skargę do sądu administracyjnego odnośnie powyższej decyzji wniosła J. K. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 61 ust. 3 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie na jego podstawie decyzji zobowiązującej do zwrotu wydatków poniesionych przez Miasto B. za pobyt L. P. w DPS od dnia 1 września do dnia 20 grudnia 2013 r., podczas gdy przepis ten wskazuje jedynie katalog osób obowiązanych w kolejności do ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu opieki społecznej, jednakże nie indywidualizuje on tego obowiązku i nie może być podstawą do zobowiązania strony do zwrotu wydatków z tego tytułu, gdyż obowiązek ten może zostać nałożony jedynie w drodze decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, która nie została w przedmiotowym postępowaniu wydana wobec skarżącej;
2) art. 61 ust. 1 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na obciążeniu w wydanej decyzji tylko części osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu L. P. w DPS, podczas gdy treść decyzji winna wskazywać wszystkich zobowiązanych do zwrotu wydatków, których poziom dochodów przekracza wskazane w ustawie kryterium dochodowe;
3) art. 107 § 3 w zw. z art. 11 i art. 8 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób niewyjaśniający stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydający decyzję oraz w sposób niebudzący zaufania, poprzez niewzięcie pod uwagę aktualnego poziomu jej dochodów oraz obciążenie strony negatywnymi konsekwencjami nieustalenia przez organ poziomu dochodów osiąganych przez wszystkich zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu L. P. w DPS;
4) art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na: a). niewyczerpującym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nierozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego, przejawiające się m.in. nieustaleniem poziomu dochodów i możliwości partycypacji w kosztach wszystkich osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu L. P. w DPS, a w szczególności osób zobowiązanych w pierwszej kolejności, mianowicie synów mieszkanki – A. G. oraz A. P., polegającym na uznaniu, iż ich dochody nie przekraczają ustawowego progu 300 % kryterium dochodowego; b). nieuwzględnieniu przy wyliczeniu dochodów skarżącej zobowiązań obciążających bezpośrednio jej rodzinę; c). nieuwzględnieniu przy obliczaniu kwoty, do której zwrotu zobowiązana zostanie J. K., aktualnego poziomu dochodów jej i męża, który znacząco odbiega od łącznej kwoty dochodów, które stanowiły podstawę wydania decyzji, mimo iż organ wydając decyzję winien uwzględnić stan faktyczny istniejący w dacie jej wydania.
Ze względu na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Powołała się na stanowisko i ocenę prawną sądu w sprawie II SA/Bk 950/13 dotyczące wcześniejszej decyzji adresowanej do niej.
W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zarzuty skargi są w istocie powtórzeniem zarzutów z odwołania, dodano dwa zarzuty w zakresie naruszenia przepisów postępowania. Odnośnie nowych zarzutów organ zaznaczył, że są nieuzasadnione ze względu na fakt, iż w sprawie dokładnie wyjaśniono zagadnienia istotne dla stanu faktycznego sprawy, zdolności dochodowej wszystkich zobowiązanych oraz podstawy zwolnień z obowiązku ponoszenia kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1a i c p.p.s.a.) lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 par. 1 pkt 1b p.p.s.a.).
W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania doszło do naruszenia przepisów prawa dyskwalifikującego zaskarżoną decyzję.
Istota niniejszej sprawy tkwi w ustaleniu prawidłowej wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w DPS. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm., dalej u.p.s.). pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do tej placówki (art. 59 ust. 1). W art. 61 ust. 1 u.p.s. wskazano osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w następującej kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej (a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana. Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1, ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 u.p.s., w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w tym celu kwot (vide wyrok z dnia 13 września 2013 r., I OSK 2726/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Tryb postępowania mający zastosowanie w takim przypadku określają przepisy art. 103 ust. 2 i art. 104 u.p.s. Zgodnie z brzmieniem art. 103 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy wysokość wnoszonej przez zobowiązanych opłaty za pobyt uprawnionego. Należności podlegające zwrotowi oraz termin ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3 u.p.s.). Ściągnięcie tych świadczeń następuje w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji (art. 104 ust. 1 u.p.s.). Jak zauważył tutejszy sąd w wyroku z dnia 14 marca 2014 r. w sprawie II SA/Bk 950/13 dotyczącym skarżącej, w przedmiotowym stanie prawnym nie ma sporu, że w sytuacji zastępczo poniesionych przez gminę opłat, o obowiązku zwrotu orzeka właściwy organ w drodze decyzji administracyjnej. Należy zatem uznać, że stanowisko organu w sprawie należności podlegającej zwrotowi powinno być wyrażone w decyzji, która ze swego charakteru jest decyzją uznaniową i może być, zgodnie z art. 104 ust. 3 u.p.s., wydana w celu przeprowadzenia egzekucji obowiązku niezrealizowanego przez osobę zobowiązaną i jednocześnie stanowi tytuł egzekucyjny w sprawie. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela to stanowisko, jak i powołać się należy na wyrok z dnia 9 września 2010 r. w sprawie I OSK 204/10 (CBOSA), w którym NSA stwierdził: "stosunek prawny polegający na udzieleniu świadczenia z pomocy społecznej, w tym także polegającego na skierowaniu do domu pomocy społecznej ma charakter publicznoprawny (administracyjny). Skierowanie do domu pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzją również właściwy organ ustala opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1). Decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej indywidualizuje więc przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 i 2 obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby (podmioty). Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej może być osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3, tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina. To w decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1 u.p.s. doznają konkretyzacji powołane przepisy ustawy poprzez: określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w ww. przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64, w całości lub w części z ustalonej opłaty. O takim zakresie decyzji ustalającej opłaty za pobyt w DPS świadczy także treść § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. poz. 964), w którym zawarto wymóg, by do wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej dołączyć oświadczenia o wysokości dochodów nie tylko osoby ubiegającej się o skierowanie, lecz także małżonka, zstępnych oraz wstępnych zobowiązanych do ponoszenia opłat. Nie ulega wątpliwości, że dane takie są niezbędne i stanowią podstawę do wydania decyzji nie tylko w zakresie obowiązku ponoszenia opłat przez osobę ubiegającą się, ale także przez pozostałe osoby zobowiązane". Powyższe stanowisko wynika z linii orzeczniczej sądów administracyjnych (vide wyroki w sprawach I OSK 653/12, I OSK 1171/09, II SA/Go 395/12, II SA/Sz 901/12, CBOSA). Stanowisko, zgodnie z którym art. 59 ust. 1 u.p.s. należy rozumieć w ten sposób, że ustalenie opłaty w drodze decyzji obejmuje obowiązek organu nie tylko określenia kwoty opłaty, ale także zobowiązanych (lub osoby zobowiązanej) do jej uiszczenia prezentowane jest także w literaturze (A. Prekurat, Ustawa o pomocy społecznej z komentarzem, cyt. za W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2008, s. 299 i n.).
Z powyższego wynika, że aby można było mówić o opłacie poniesionej zastępczo i obowiązku jej zwrotu, wcześniej musi być ustalona opłata pierwotna oraz krąg osób zobligowanych do ewentualnego jej ponoszenia.
W przedmiotowej sprawie przesłanka ta nie została spełniona. W decyzji o umieszczeniu L. P. w DPS oraz w decyzji ustalającej wysokość odpłatności za pobyt nie został ustalony i zawarty krąg osób odpowiedzialnych z tytułu ponoszenia określonych opłat. Dopiero pismem z dnia 4 października 2012 r. skarżąca dowiedziała się o spoczywającym na niej obowiązku. Rację ma zatem skarżąca, że organy błędnie uznały możliwość nałożenia na nią obowiązku zwrotu wydatków poniesionych zastępczo za pobyt jej babci w DPS bez uprzedniego określenia decyzją administracyjną obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości przez skarżącą.
Reasumując należy wskazać, że stwierdzone w sprawie naruszenia przepisów skutkowały uchyleniem decyzji stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien wziąć pod uwagę przedstawione uzasadnienie prawne w zakresie prawidłowej interpretacji właściwych przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło