V SA/Wa 285/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2014 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) listopada 2013 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P. W. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotów kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: "Prezesem ARiMR") umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte na wniosek P. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tegoż organu z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. o numerze [...] Prezes ARiMR ustalił podmiotowi "W." S. C. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Decyzja ta została przesłana do W. S. C. P. W., I. W., na adres wskazany w ewidencji producentów rolnych, będący adresem zamieszkania byłych małżonków P. i I. W., a jednocześnie aktualnym adresem I. W. i została doręczona przez awizo z dniem 13 czerwca 2012 r. Wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. P. W. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy, zwracając się jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. o numerze [...] Prezes ARiMR umorzył postępowanie z wniosku P. W. z dnia [...] października 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267; zwanej dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 z 2008 r., poz. 634 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o ARiMR"). W uzasadnieniu podniesiono, iż z dniem 1 sierpnia 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 243; zwana dalej: "ustawą zmieniającą"), która zmieniła art. 29 ustawy o ARiMR. W myśl znowelizowanego art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 tejże ustawy. Zatem, w odniesieniu do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, organem właściwym do ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w pierwszej instancji jest właściwy miejscowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, natomiast strona niezadowolona z decyzji może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, tj. Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Organ wskazał także w końcowej części uzasadnienia, iż niezależnie od podjętego rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania odwoławczego, stosując przepis art. 65 k.p.a. przekaże wniosek strony organowi właściwemu od dnia 1 sierpnia 2012 r., który powinien rozpoznać podanie w ramach posiadanej kompetencji rzeczowej jako odwołanie. Zawiadomieniem wydanym w tym samym dniu, tj. [...] listopada 2013 r. o numerze [...], Prezes ARiMR – działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267; zwanej dalej: "k.p.a.") – przekazał według właściwości Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwanemu dalej: "Dyrektorem Oddziału") wniosek P. W. z dnia 23 października 2013 r. W uzasadnieniu zawiadomienia przedstawiono stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. W. wystąpił o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2013 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 29 ustawy o ARiMR w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy zmieniającej oraz art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy nie stało się ono bezprzedmiotowe, a nadto, gdy do postępowania w przedmiocie odwołań od decyzji wydanych przed nowelizacją stosuje się przepisy dotychczasowe. Rozwijając zarzuty skargi podniesiono, iż przepis przejściowy – art. 10 ust. 1 ustawy zmieniającej wskazuje, że do spraw wszczętych a niezakończonych przed wejściem w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec tego, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy winien zostać rozpoznany przez Prezesa ARiMR. Natomiast, jeśli organ ten uznaje się za niewłaściwy w sprawie, to winien zawiadomić stronę o przekazaniu sprawy według właściwości, jednak nie może jednocześnie umorzyć postępowania odwoławczego w całości, bowiem powoduje to pozostawienie w obiegu prawnym decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W toku postępowania sądowego, zarządzeniem z dnia 12 marca 2014 r. zwrócono się do organu o udzielenie informacji na jakim etapie rozpatrywania znajduje się obecnie wniosek P. W. z dnia 23 października 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, przekazany do Dyrektora Oddziału zawiadomieniem z dnia 12 listopada 2013r. W odpowiedzi Prezes ARiMR poinformował, iż Dyrektor Oddziału wydał w dniu [...] grudnia 2013 r. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz w dniu [...] grudnia 2013 r. postanowienie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Na obydwa postanowienia strona złożyła skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zarządzeniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. zwrócono się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. o informację na jakim etapie znajdują się obecnie sprawy ze skarg P. W. na postanowienia Dyrektora Oddziału z dnia [...] grudnia 2013 r. o numerze [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz z dnia [...] grudnia 2013 r. o numerze [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2012 r. o numerze [...]. Pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. poinformował, iż sprawa o sygn. akt [...] dotycząca skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału z dnia [...] grudnia 2013 r., oczekuje na nadesłanie przez organ odwoławczy brakujących dokumentów. Wyrokiem z dnia [...] września 2014 r. o sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału z dnia [...] grudnia 2013 r. o numerze [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia przez P.W. odwołania, zaś wyrokiem z dnia [...] września 2014 r. o sygn. akt [...] uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału z dnia [...] grudnia 2013 r. o numerze [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 p.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, iż decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Prezes ARiMR ustalił "W." S. C., P. W., I. W.kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, uzyskanych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] października 2004 r., w łącznej wysokości 3.378,74 zł. Decyzja ta została wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu w dniu [...] kwietnia 2012 r. Na powyższą decyzję z dnia [...] maja 2012 r. P. W. wystąpił do Prezesa ARiMR z wnioskiem sporządzonym w dniu [...] października 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes ARiMR wydał w dniu [...] listopada 2013 r. zaskarżoną decyzję, mocą której umorzył postępowanie odwoławcze, a jednocześnie wydał zawiadomienie, którym przekazał według właściwości Dyrektorowi Oddziału wniosek P. W. z dnia [...] października 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając obydwa powyższe akty administracyjne, zapadłe zresztą w tym samym dniu, Prezesa ARiMR powołał się na tą samą argumentację dotyczącą zmiany przepisów określających organ właściwy do załatwienia sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w zawiadomieniu organ wskazał na nowe brzmienie art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, znowelizowanego mocą art. 5 ustawy zmieniającej, które to brzmienie obowiązywało od dnia 1 sierpnia 2012 r. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, że rozstrzygnięcia Prezesa ARiMR są wewnętrznie sprzeczne. Z jednej bowiem strony organ umarza postępowanie odwoławcze, a jednocześnie – z drugiej – przekazuje sprawę w celu jego kontynuowania, tyle, że przed innym organem. Wskazać należy, iż brak właściwości organu administracji publicznej do którego podanie wniesiono i który to organ aktualnie pozostaje niewłaściwy w sprawie, powoduje, że wówczas właściwym trybem jest tryb z art. 65 § 1 k.p.a., a więc nakazujący niezwłoczne przekazanie podania do organu właściwego zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać stosowne uzasadnienie takiego stanowiska. Tym samym, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, trybem właściwym było przekazanie przez Prezesa ARiMR – na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. – sprawy z wniosku P. W. właściwemu organowi. Natomiast zbędne i nieuprawnione zarazem było wydanie w tym samym dniu decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze. Podnieść należy, iż jest to to samo postępowanie, wszczęte z urzędu w dniu w dniu [...] kwietnia 2012 r., zakończone w pierwszej instancji decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] maja 2012 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Zatem w tej samej sprawie nie jest dopuszczalne jednoczesne umorzenie postępowania i przekazanie sprawy innemu organowi, właściwemu do jej zakończenia. W tym miejscu odnieść należy się do kwestii przepisów intertemporalnych, które muszą być zawsze brane pod uwagę w sytuacji zmiany dotychczasowego stanu prawnego. Zdaniem autora skargi, organ naruszył art. 10 ust. 1 ustawy zmieniającej, bowiem w przedmiocie odwołań od decyzji wydanych przed nowelizacją stosuje się przepisy dotychczasowe. Stanowisko to nie jest prawidłowe. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego, w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie sądu przepis ten nie dotyczy postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie, którego przedmiotem było ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków publicznych, zakończonego decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] maja 2012 r., doręczoną z dniem 13 czerwca 2012 r. Do tego rodzaju postępowań stosować należy przepis art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, w brzmieniu nadanym przez art. 5 pkt 1 ustawy zmieniającej, który wszedł w życie – stosownie do art. 13 pkt 2 ustawy zmieniającej – z dniem [...] sierpnia 2012 r. Zatem w zakresie uznania się przez Prezesa ARiMR za organ niewłaściwy w sprawie, Sąd nie dostrzega naruszenia prawa. Mając zatem na uwadze podniesione wyżej kwestie oraz to, że organ do którego przekazano podanie P. W. z dnia [...] października 2013 r. (Dyrektor Oddziału) jest właściwy do prowadzenia postępowania odwoławczego w sprawie, należało usunąć z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję jako zbędną i wydaną z naruszeniem przepisów postępowania. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.