VI SA/Wa 454/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2014 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego W. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], na podstawie art. 312 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 36 ze zm.; dalej jako "urp."), sprzeciwił się wpisowi W. K. – skarżącego w niniejszej sprawie, na listę aplikantów radcowskich prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (dalej Rada OIRP), dokonanego uchwałą tej Rady z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, że w toku badania zgodności z prawem dokonanego wpisu ustalono, że przeciwko skarżącemu przed Sądem Rejonowym dla [...] Wydział [...] Karny toczy się postępowanie karne, sygn. akt [...], w sprawie o popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, w odniesieniu do skarżącego, brak jest przymiotu posiadania nieskazitelnego charakteru, jak również nie można przyjąć, że swym dotychczasowym zachowaniem daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Jak wskazał Minister, w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, podstawą do uznania, że kandydat nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego jest fakt popełnienia przez niego czynu przestępczego (vide: wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1988 r., IV S.A. 372/88, Radca Prawny 1994/6/15). Minister Sprawiedliwości podał, że prowadzone wobec skarżącego postępowanie karne ma związek z tym, że w dniu [...] stycznia 2010 r. w W. naruszył on zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, określone w art. 45 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w ten sposób, że będąc pod wpływem [...] (wynik badania jakościowego moczu w kierunku środków działających podobnie do alkoholu) kierował samochodem osobowym. Jak wyjaśnił Minister, wprawdzie postępowanie karne w tej sprawie nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone, jednak toczy się ono na skutek wniesionego przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia, zostało zatem uprawdopodobnione popełnienie przez skarżącego umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. W związku z powyższym, w opinii Ministra Sprawiedliwości, dotychczasowa postawa skarżącego, w tym osiągnięcie dobrych wyników w nauce, pozostaje bez wpływu na spełnienie przez niego przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 oraz art. 33 ust. 3 urp. Minister podkreślił, że zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego a jego wykonywanie określane jest dodatkowo normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej, czy szczególnym charakterem wykształcenia wyższego i uzyskanej specjalizacji (aplikacji). Dodał, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (obowiązków aplikanta radcowskiego) daje ta osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Powyższe cechy należy odnieść również do aplikanta radcowskiego. W ocenie Ministra Sprawiedliwości ujawnione okoliczności, to jest fakt prowadzenia postępowania karnego, w którym skarżący jest oskarżony o przestępstwo popełnione z winy umyślnej, dyskwalifikuje go jako kandydata na aplikanta radcowskiego w sferze etyczno-moralnej, ponieważ podważa jego odpowiedzialność i wiarygodność, w konsekwencji czego, nie posiada on nieskazitelnego charakteru, a tym samym nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. Na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia. Podniósł zarzuty naruszenia: - zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 i art. 80 Kpa., przejawiające się w zaniechaniu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, w nieuzasadnionym ograniczeniu indywidualnych uprawnień skarżącego w nieskrępowanym rozwijaniu działalności zawodowej (w tym przypadku w praktycznej nauce zawodu), w zaniechaniu wszechstronnej analizy materiału dowodowego i nierozpatrzeniu go w całości, w niewskazaniu w uzasadnieniu decyzji faktów, które zostały uznane za udowodnione i dowodów, na których oparto się przy wydawaniu decyzji, w nieinformowaniu skarżącego o przebiegu postępowania, w uniemożliwieniu mu udziału w stadiach postępowania, a także w uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów; - art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie wolności wyboru i wykonywania zawodu radcy prawnego (obecnie podjęcia praktycznej nauki zawodu w charakterze aplikanta radcowskiego); - prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 pkt 5 urp., przez błędną wykładnię i uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru i że swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (w tym przypadku obowiązków aplikanta radcowskiego). W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że Rada OIRP dokonując wpisu jego osoby na listę aplikantów radcowskich wzięła pod uwagę treść oświadczenia skarżącego o toczącym się postępowaniu karnym, a także informację o niekaralności z KRK, z której wynika, jak wskazał, że nie figuruje on w KRK. W ocenie skarżącego, ustalenia w zakresie tego, że nie posiada on nieskazitelnego charakteru, są chybione, gdyż w decyzji nie wykazano, aby skarżący był nieuczciwy w życiu zawodowym i prywatnym, nieodpowiedzialny za własne słowa i czyny, cechujący się brakiem odwagi cywilnej, niewiarygodny, pozbawiony samokrytycyzmu, nieuczynny, leniwy, niestanowczy, nieumiejący zgodnie współżyć z otoczeniem, a kategoryczne stwierdzenie Ministra dokonane zostało jedynie przez pryzmat jednego zdarzenia sprzed niemalże czterech lat. Skarżący podkreślił, że poza incydentalnym zdarzeniem z dnia [...] stycznia 2010 r. (zarzut [...]), brak jakichkolwiek dowodów na to, że nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Nadto skarżący wskazał, że z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby Minister Sprawiedliwości zapoznał się z całym jego zachowaniem w czasie studiów, w czasie wykonywania pracy zawodowej i w życiu prywatnym, co dobitnie, w opinii skarżącego, świadczy o błędnej wykładni tej części przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 urp. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. skarżący przesłał do Sądu uwierzytelnioną kopię wyroku Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] maja 2014 r., sygn. akt [...]. Wskazał, że przesyła wyrok uniewinniający go od popełnienia przypisanego mu czynu, na dowód nieprawidłowości decyzji Ministra Sprawiedliwości. Dodał, że wyrok ten potwierdza zasadność złożonej skargi oraz zbyt pochopne wydanie decyzji, naruszające zasady postępowania administracyjnego, skutkujące oparciem tej decyzji na przedwczesnych i niepotwierdzonych w toku prowadzonego postępowania sądowego założeniach. W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. pełnomocnik organu wskazał, odnosząc się do przedłożonego przez skarżącego wyroku uniewinniającego, że fakt uniewinnienia w kontekście uzasadnienia tego wyroku nie wpływa na legalność i prawidłowość decyzji Ministra Sprawiedliwości. W ocenie Ministra, stwierdzenie prowadzenia przez skarżącego pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu [...], pomimo wyroku uniewinniającego, nie może zostać pominięte przy ocenie spełnienia przez kandydata przesłanek wpisu na listę aplikantów radcowskich, w tym przewidzianych w art. 24 ust. 1 pkt 5 urp. Minister nie przyznał racji skarżącemu, że zaskarżona decyzja została oparta na przedwczesnych i błędnych założeniach. Minister stwierdził, że wykonując swoje kompetencje nadzorcze wobec uchwał o wpisie na listę aplikantów radcowskich, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności składających się na wizerunek kandydata, w tym faktu prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu środka odurzającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Nie przesądzając wyniku postępowania toczącego się w niniejszej sprawie Sąd wskazuje, że bezspornym jest, iż w czasie wydania zaskarżonej decyzji toczyło się wobec skarżącego postępowanie karne o popełnienie czynu z art. 178a § 1 kk przestępstwa umyślnego. W ocenie Ministra Sprawiedliwości powyższa okoliczność to jest fakt prowadzenia postępowania karnego, w którym skarżący W. K. jest oskarżony o przestępstwo popełnione z winy umyślnej, dyskwalifikuje go jako kandydata na aplikanta radcowskiego w sferze etyczno-moralnej, ponieważ podważa jego odpowiedzialność i wiarygodność, w konsekwencji czego, W. K. nie posiada nieskazitelnego charakteru, a tym samym nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta. Powyższe rozważania Ministra nie korespondują jednak ze złożonym do akt sądowych wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] maja 2014 r. sygn. akt [...], którym to wyrokiem Sąd uniewinnił skarżącego W. K. od popełnienia przypisanego mu czynu. Tak więc okoliczność doniosła z punktu prawa materialnego to jest fakt prowadzenia wobec skarżącego postępowania karnego o przestępstwo umyślne, co w ocenie organu powodowało niespełnienie przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 oraz art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, nie spowodował skazania skarżącego za wyżej wskazane przestępstwo, a wprost przeciwnie skarżący został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu czynu. Wobec powyższego z uwagi na nieskuteczność postępowania karnego pozostawienie powyższej decyzji w obrocie prawnym byłoby błędne. Sąd wskazuje jednak na fakt, który w niniejszej sprawie ustalił organ, jak też potwierdził skarżący, że skarżący 4 dni przed zdarzeniem [...]. Zdarzenie to nie było przedmiotem oceny ze strony organu. Minister w żaden sposób nie rozważył charakteru i ciężaru gatunkowego tego faktu w kontekście wpisu na listę aplikantów radcowskich. W niniejszej sprawie jak wyżej wskazano Minister oparł się w tej kwestii jedynie na prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu karnym o popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 kk uznając, że prowadzenie postępowania przesądza o braku przesłanki rękojmi koniecznej do uzyskania wpisu na listę. Tym samym Minister mimo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego błędnie ustalił stan faktyczny sprawy (czemu naruszył art. 7, 77 i 107 kpa), choć pozwalał on na ocenę charakteru czynu skarżącego – [...], a także na udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy ten fakt może uzasadniać konkluzję, że skarżący nie spełnia przesłanki rękojmi koniecznej do wpisania go na listę aplikantów radcowskich. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie kierował się wyżej wskazanymi uwagami. Biorąc powyższe pod rozwagę i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, o niewykonalności orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. a o kosztach w oparciu o art. 200 p.p.s.a.