II OZ 1404/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1763/14 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić M. K. termin do uiszczenia wpisu od skargi Postanowieniem z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1763/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2014r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu Sąd podał, że M. K. wnioskiem z dnia 7 października 2014 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2014 r. (nr [...]) o jej wymeldowaniu z pobytu stałego. We wniosku podała, że w terminie do uiszczenia wpisu od skargi, który upływał w dniu 15 września 2014 r. nie miała środków finansowych na opłacenie wpisu oraz że wpis sądowy uiściła w dniu 29 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi jest nieuzasadniony. Sąd przytoczył treść przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Sąd podniósł, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu tego terminu. O braku winy można mówić wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody przezwyciężyć nawet przy użyciu największego wysiłku. Ponadto podkreślił, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. M. K. odpis wezwania do uiszczenia wpisu od skargi otrzymała w dniu 8 września 2014 r., a więc termin do jego uiszczenia upłynął w dniu 15 września 2014 r. Ponieważ skarżąca w tym terminie wpisu nie uiściła, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1763/14 odrzucił skargę. Z wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi z dnia 7 października 2014 r. wynika, że skarżąca w terminie do uiszczenia wpisu nie dysponowała środkami finansowymi, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu od skargi. Sąd stwierdził, że trudna sytuacja majątkowa strony nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Strona, która nie ma środków na uiszczenie wymagalnych kosztów sądowych, ma możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Brak środków finansowych wskazany we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, będący przyczyną uchybienia terminu przewidzianego do wykonania obowiązku uiszczenia stosownej opłaty, może stanowić jedynie podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych Sąd podkreślił, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zawierało pouczenie o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże z tego uprawnienia strona skarżąca nie skorzystała. W ocenie Sądu takie zachowanie strony nie świadczy o tym, że zachowała ona szczególną staranność w prowadzeniu swoich spraw. M. K. można zatem przypisać co najmniej brak dostatecznej dbałości o zabezpieczenie swych interesów. Posiadając wiedzę o konieczności uiszczenia wpisu od skargi (od dnia 8 września 2014 r. – zwrotne potwierdzenie odbioru zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 2 września 2014 r. – karta 11 akt sądowych), skarżąca w terminie na uiszczenie wpisu powinna złożyć wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. K. podniosła, że jako osoba utrzymująca się z renty socjalnej w wysokości 619,50 zł nie dysponuje wystarczającymi środkami na wszystkie opłaty. Skarżąca podkreśliła, że wpisu od skargi nie mogła opłacić w terminie, gdyż był to okres tuż przed otrzymanie świdczenia socjalnego. Dołożyła starań, aby pożyczyć kwotę potrzebną na uiszczenie wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Wprawdzie rację ma Sąd pierwszej instancji, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, to jednak nie można zgodzić się z oceną zachowania skarżącej dokonaną przez Sąd. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Okoliczności przedstawione przez stronę skarżącą uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi i zachowanie należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zauważyć należy, że skarżąca działała bez pełnomocnika, jest osobą schorowaną o znacznym stopniu niepełnosprawności. Trudności finansowe w chwili konieczności uiszczenia wpisu i staranie się o pożyczenie wymaganej kwoty, na które powołuje się w zażaleniu, są okolicznościami, które w konkretnej sytuacji winny zostać rozważone celem oceny, czy opóźnienie może być potraktowane jako usprawiedliwione. Z treści zażalenia wynika, że skarżąca miała świadomość, w jakim terminie winna dokonać wpłaty wpisu od skargi, jednak takiej kwoty nie posiadała i podjęła starania o uzyskanie pożyczki. We wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi skarżąca wyraźnie podkreśliła, że gdy tylko uzyskała możliwość, aby pożyczyć wymaganą kwotę dokonała niezwłocznie wpłaty. Tak jak skarżąca podniosła we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i w zażaleniu wpłaty dokonała w dniu 29 września 2014 r. Wprawdzie rację ma Sąd pierwszej instancji, iż M. K. mogła złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy, to jednak należy dostrzec okoliczności dotyczące nie tylko stanu finansowego skarżącej, ale i jej stanu zdrowia. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy należało dojść do wniosku, iż M. K. uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu ustawowego terminu. Tym samym w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu. Zaznaczyć należy, iż M. K. uiściła należny wpis od skargi, a pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła z zachowaniem terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.