II FZ 969/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2109/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2108/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca złożyła stosowny wniosek, w którym wyjaśniła, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, tj. wpisu od skargi w kwocie 100.000,00 zł. W uzasadnieniu wniosku oraz w pismach uzupełniających podała, że nie zdołała sporządzić bilansu, ani rachunku zysków i strat z uwagi na brak swobodnego dostępu do dokumentacji finansowej. Dokumenty te są bowiem zabezpieczone przez Prokuraturę Okręgową w P. Skarżąca przedstawiła zarządzenie o odmowie wyrażenia zgody na udostępnienie akt sprawy. Podniosła, że od września 2012 r. nie prowadzi faktycznie działalności gospodarczej, w związku z tym w latach 2013-2015 nie osiągnęła przychodów i nie poniosła kosztów. Na dowód tego przedłożyła zaświadczenie o zaliczkach i obrotach, wyciąg bankowy, deklaracje VAT. Wskazała, iż nie posiada wierzytelności. Podała wysokość ciążących na niej zobowiązań podatkowych, podkreślając, iż postępowania egzekucyjne ich dotyczące zostały umorzone. Nadto na członków zarządu została przeniesiona odpowiedzialność za te zaległości. Skarżąca wyjaśniła, że nie ma możliwości pozyskania środków w drodze dopłat, gdyż obecni udziałowcy pozostają ze sobą w konflikcie, a nadto spłacili zobowiązania wynikające z decyzji wymiarowych dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca złożyła oświadczenie, iż reprezentujący ją pełnomocnik nie pobrał wynagrodzenia. Podała powody, dla których nie sporządziła zeznania za 2014 r., o czym poinformowała naczelnika urzędu skarbowego. Wskazała, iż nie uzyskała w 2015 r. żadnych przychodów, ani też nie poniosła żadnych kosztów. Wyjaśniła, że rachunek bankowy w R. Bank został zamknięty w 2011 r. Skarżąca przedstawiła pismo w sprawie rachunków, pismo dotyczące braku możliwości złożenia zeznania za 2014 r., postanowienia w sprawie wydania rzeczy. Referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Od powyższego rozstrzygnięcia Spółka wywiodła sprzeciw. W uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że Spółka będąc wezwana do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację majątkową, nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów. W szczególności nie przedłożyła, bilansu i rachunku zysków i strat za 2013 i 2014 r. tłumacząc to brakiem dostępu do dokumentów, które zostały zabezpieczone przez organy ścigania i w związku z tym brakiem możliwości sporządzenia powyższych dokumentów. Ponadto w aktach sprawy brak jest również zeznania podatkowego za 2012 r. W ocenie WSA w Warszawie trudno oceniać w jakiej kondycji finansowej znajduje się Spółka tylko na podstawie oświadczenia, że Skarżąca nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych. Sąd I instancji nie mógł dokonać analizy sytuacji majątkowej Spółki, skoro ta nie przedstawiła dokumentów, z których wynikałoby w jakiej kondycji finansowej się znajduje. W konsekwencji Spółka nie wykazała, iż spełnia przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej żądania. Pismem z dnia 27 października 2015 r., Skarżąca wywiodła zażalenie w którym wniosła o uchylenie postanowienia w całości i jego zmianę poprzez przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono m.in., iż sytuacja finansowa Spółki została szczegółowo udokumentowana. Skarżąca wskazała na kopię zeznania podatkowego za 2013 r., wykazującego brak dochodów, wydruk z rachunku bankowego spółki, wskazujący na brak środków na pokrycie wpisu sądowego, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 23 grudnia 2013r. oraz 27 czerwca 2014 r. Ponadto, Skarżąca powtórzyła argumenty podnoszone na wcześniejszych etapach postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że stosując prawo pomocy, nie można chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom i podmiotom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Jest to o tyle istotne, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi formę dofinansowania strony postępowania ze środków budżetu państwa. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, iż spór sprowadza się do tego czy Sąd I instancji mógł dokonać analizy sytuacji majątkowej spółki, w sytuacji przedstawienia przez Skarżącą niepełnej dokumentacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawienie przez podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy, części z żądanych dokumentów, nie przesądza automatycznie o braku możliwości dokonania oceny merytorycznej wniosku. Dokonanie takiej oceny uzależnione jest od tego, czy na podstawie złożonych dokumentów Sąd I instancji jest w stanie zobrazować sytuację majątkową Spółki. Biorąc pod uwagę powyższe, przeanalizować należy złożoną przez Spółkę dokumentację. Otóż w aktach sprawy znajdują się: - zaświadczenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z 3 lutego 2015 r., którym stwierdzono, że Spółka w deklaracji CIT – 8 za 2013 r. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych obejmującą okres rozliczeniowy od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. wykazał wysokość dochodu przyjętego do podstawy opodatkowania w kwocie 0 zł i kwotę podatku należnego w kwocie 0 zł, - zaświadczenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z 3 lutego 2015 r., iż Spółka nie dokonała w 2014 r. wpłat zaliczek na podatek dochodowy, - zaświadczenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia 3 lutego 2015 r., iż Spółka w deklaracjach VAT – 7 za okres od stycznia do grudnia 2014 r. osiągnęła obrót w kwocie 0 zł, - zaświadczenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia 21 lipca 2015 r., iż Spółka nie dokonała w 2015 r. wpłat zaliczek na podatek dochodowy, - zaświadczenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia 17 lipca 2015 r., iż Spółka w deklaracjach VAT – 7 za okres od stycznia do maja 2015 r. osiągnęła obrót w kwocie 0 zł. - zaświadczenie wydane przez Raiffeisen Bank o zamknięciu rachunków na dniu 24 lutego 2011 r. - postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia 23 kwietnia 2013 r. o zabezpieczeniu majątkowym, - postanowienie Sądu Rejonowego dla W. – M. o nadania klauzuli wykonalności postanowieniu prokuratora, - zawiadomienie przez komornika sądowego banku o zajęciu rachunku bankowego Spółki, - decyzja Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego z dnia 21 kwietnia 2015 r. zabezpieczeniu na majątku podatnika należności budżetowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. w kwocie 18.255.991,00 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analizując dokumenty, można wyciągnąć wniosek, iż spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, niemniej okoliczność ta, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, nie może mieć wpływu na zasadność przyznania prawa pomocy. Przedstawione dokumenty nie pozwalają na rzeczywiste zobrazowanie sytuacji majątkowej Skarżącej. Podnoszona okoliczność nieprowadzenia działalności gospodarczej nie przesądza przecież o braku majątku, którego upłynnienie pozwalałoby na uiszczenie wpisu. Tym samym za słuszne należało uznać stanowisko Sądu I instancji, że spółka nie wykazała, iż spełnia przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej żądania. Słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu, że ocena sytuacji finansowej spółki, wobec nieprzedstawienia wymaganych w toku postępowania dokumentów, musiałaby nastąpić tylko na podstawie oświadczenia spółki, że nie ma środków na pokrycie. Tymczasem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny ma świadomość subiektywnego poglądu Skarżącej o jej trudnej sytuacji finansowej, jednakże twierdzenie to nie znajduje pokrycia w złożonych do akt sprawy materiałach źródłowych. Nie negując stanowiska spółki o braku możliwości przedstawienia niektórych dokumentów, trudno jednak uznać, by spółka przedłożyła w toku postępowania inne dokumenty wskazujące w sposób niebudzący wątpliwości w jakiej sytuacji majatkowej i finansowej się znajduje. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.