II GZ 204/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "C." Spółki z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2015 r. sygn. akt V SAB/Wa 24/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "C." Spółki z o.o. z siedzibą we W. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności informacji w przedmiocie rozpatrzenia protestu postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r. sygn.akt V SAB/Wa 24/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Spółce z o.o. "C." we W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 16 [...] 2014 r. Spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła [...] zł. W uzasadnieniu zawartym w piśmie z dnia 15 [...] 2014 r. wyjaśniono, iż [...] zł kapitału zakładowego zostało wniesionych aportem w postaci mebli biurowych. Suma bilansowa na dzień [...] r. wynosi [...] zł, a w skład majątku wchodzą przede wszystkim meble biurowe oraz wyposażenie. Na fundusz specjalny w kwocie [...] zł, który powstał w roku [...]w związku z koniecznością zachowania wymaganych przez kodeks spółek handlowych proporcji pomiędzy wynikiem Spółki a jej kapitałami, składają się tylko i wyłącznie elementy wyposażenia wniesione w aport. Spółka nie dysponuje aktywami pozwalającymi na poniesienie opłaty. Wskazano również, iż w chwili obecnej nie ma przeszkód "kapitałowych" do kontynuowania działalności gospodarczej, ale brak jest nadwyżek pozwalających na próbę poprawienia bieżącej płynności finansowej w drodze różnych form spieniężenia aktywów, którymi dysponuje spółka. Natomiast bieżąca sytuacja Spółki nie jest negatywna z uwagi na brak zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego a strata wynika tylko z amortyzacji środków trwałych. Spółka nie zatrudnia pracowników, nie zaciągnęła i nie poręczyła kredytów. Aktualnie Spółka nie posiada rachunku bankowego, a stan kasy wynosi 0 zł. Do pisma załączony został bilans spółki (na dzień [...] r.), rachunek zysków i strat za okres [...] oraz datowane na dzień 28 [...] 2014 r. wezwanie do uregulowania kwoty [...] zł stanowiącej opłatę za usługi telekomunikacyjne. W uzasadnieniu odmowy uwzględnienia wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca pomimo wskazanej straty, podnoszonego braku kont bankowych i "pustej kasy" opłaca należności wobec ZUS i Urzędu Skarbowego, co z kolei wskazuje na istnienie innego źródła zasilającego fundusze spółki. Podkreślił, że porównanie stanu majątkowego Spółki z wysokością ciążących na niej kosztów sądowych nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd zwrócił również uwagę na niekonsekwencję, rodzącą wątpliwości co do wiarygodności, oświadczeń spółki, gdzie twierdzi ona, iż nie posiada konta bankowego i nie prowadziła takowych w ostatnich latach, a w przedostatnim akapicie sprzeciwu wskazuje, że nie ma środków pieniężnych ani w kasie ani na rachunku bankowym. Zażalenie na postanowienie Sądu I instancji złożyła "C." Spółka z o.o. Wniosła o uchylenie tego orzeczenia w całości i przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem spółki, WSA nieprawidłowo ocenił stan faktyczny, naruszając w sposób rażący zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Przedstawione w sprawie dokumenty i oświadczenia dowodzą bowiem, że spółka nie jest w stanie ponieść wymaganych opłat i kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia spółka powtórzyła argumenty prezentowane już wcześniej, w szczególności we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uznając przede wszystkim, że zestawienie jej sytuacji majątkowej z wysokością koniecznych do poniesienia kosztów sądowych nie prowadzi do wniosku o niemożliwości ich poniesienia. Ponad to zwrócił uwagę na brak wiarygodności oświadczeń Spółki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że "C." Spółka z o.o. nie wykazała w sposób należyty, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wprawdzie skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie prawa pomocy szereg oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, jednakże uniemożliwiła Sądowi dokonanie weryfikacji wiarygodności tychże oświadczeń. Dołączone do wniosku o prawo pomocy dokumenty w postaci: Bilansu na dzień [...] r., rachunek zysków i strat za rok [...] i wezwanie do zapłaty [...] nie stanowią dokumentów obrazujących w pełni sytuację majątkową i finansową spółki, a tak jak zostało to wskazane powyżej, to obowiązkiem strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne i pełne przedstawienie jej sytuacji majątkowej i finansowej. Na aprobatę nie zasługuje również twierdzenie skarżącej, że obecnie nie ma konta bankowego. Trudno bowiem przyjąć, iż to oświadczenie jest wiarygodne, skoro w zakresie rozliczeń z urzędem skarbowym (np. do otrzymania zwrotu podatku VAT) i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych jest wymagany obrót bezgotówkowy. Analiza wskazanych okoliczności musiała skutkować odmową przyznania skarżącej spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.