I OSK 2734/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-03-23

Skład orzekający: Wiesław Morys, Joanna Runge – Lissowska, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa dotycząca odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, zawarta przez osobę z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, która nie jest ubezwłasnowolniona, może być uznana za nieważną z powodu choroby psychicznej lub wprowadzenia w błąd, co skutkowałoby brakiem obowiązku zwrotu kosztów zastępczo poniesionych przez gminę?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że choroba psychiczna lub stopień niepełnosprawności nie stanowią podstawy do zakwestionowania ważności umowy zawartej przez osobę nieubezwłasnowolnioną. Skoro umowa dotycząca odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie została skutecznie wypowiedziana ani unieważniona, a gmina poniosła koszty zastępczo, przysługuje jej prawo do dochodzenia zwrotu tych wydatków od osoby zobowiązanej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu kosztów zastępczo poniesionych przez gminę za pobyt syna skarżącej w domu pomocy społecznej. Skarżąca kwestionowała ważność umowy zawartej z dyrektorem DPS, powołując się na swój stan zdrowia psychicznego i rzekome wprowadzenie w błąd. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały umowę za wiążącą i zasadne dochodzenie zwrotu kosztów przez gminę. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 938/14 w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 938/14, po rozpatrzeniu skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr OPS [...] zobowiązał I. M. do zwrotu kosztów zastępczo ponoszonych przez gminę, dotyczących odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej w R. za okres od 1 listopada 2012 r. do 3 grudnia 2013 r. w łącznej kwocie 25.671,85 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że syn skarżącej przebywał w Domu Pomocy Społecznej od 12 listopada 2010 r. do 3 grudnia 2013 r. na podstawie umowy zawartej w dniu [...] grudnia 2010 r. z Dyrektorem Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżąca wnosiła opłatę za pobyt syna w okresie od grudnia 2010 r. (w wyroku błędnie podano 2012 r.) do listopada 2012 r., a w okresie do 3 grudnia 2013 r. powyższą opłatę wnosiła zastępczo Gmina, zgodnie z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Organ podkreślił, że I. M. jako matka osoby, która została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej, odpowiada za wnoszenie opłat za pobyt syna w tej placówce. Organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1172/12, podkreślając, że treść normy prawnej zbudowanej w oparciu o przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej nie pozostawia wątpliwości, że ponoszenie opłat przez ową grupę zobowiązanych winno następować "zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2". Oznacza to przede wszystkim konieczność istnienia umowy, w której ustalone zostały parametry płatności owych osób za pobyt w domu pomocy społecznej członka ich rodziny. Istnienie owej umowy jest niezbędnym elementem do tego, aby po stronie gminy powstało uprawnienie do domagania się zwrotu poniesionych przez gminę wydatków w trybie przepisu art. 61 ust. 3 in fine. Bez zawarcia owej umowy nie istnieje bowiem możliwość postawienia komukolwiek z owych osób zarzutu niewywiązania się z obowiązku ponoszenia opłat z tytułu pobytu w Domu Pomocy Społecznej członka rodziny. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, I. M. wniosła odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podkreśliła, że umowa w przedmiocie odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i zawarta pod wpływem błędu. Zaakcentowała, że była dwukrotnie leczona szpitalnie, co potwierdza, iż cierpi na zaburzenia psychiczne o dużym natężeniu i jest mało prawdopodobne, by w dacie podpisania ugody rozumiała znaczenie i skutki tej czynności. Decyzja, o której mowa w art. 59 ust 1 powołanej ustawy, która miałaby zobowiązywać I.M. do ponoszenia opłaty za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej, nigdy nie została wydana. W tym stanie rzeczy umowa w sprawie wysokości ponoszonej opłaty nigdy nie powinna być zawarta. Zatem obowiązek skarżącej do ponoszenia opłaty za pobyt jej syna w Domu Pomocy Społecznej nie został ustalony jakąkolwiek decyzją jakiegokolwiek organu, w związku z czym taki obowiązek na niej nie spoczywa i nigdy nie spoczywał. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 i art. 61 oraz art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca pismem z dnia 24 marca 2014 r. została powiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu kosztów zastępczo ponoszonych przez Gminę dotyczących odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej. W aktach sprawy znajduje się umowa zawarta w dniu [...] grudnia 2010 r. pomiędzy skarżącą a Dyrektorem Domu Pomocy Społecznej dotycząca przedmiotowych opłat. Natomiast z protokołu sporządzonego w dniu 8 grudnia 2010 r. wynika, że skarżącej przedstawiono projekt umowy, jak również sposób wyliczenia odpłatności, które to okoliczności nie budziły zastrzeżeń skarżącej. W związku z tym, ze I. M. zawarła umowę dotyczącą odpłatności za pobyt jej syna w domu pomocy społecznej, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, po stronie Gminy powstało uprawnienie do domagania się zwrotu poniesionych przez nią wydatków w trybie przepisu art. 61 ust. 3 tej ustawy. Skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła I. M. Strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 77 § 1 kpa, ponieważ organ nie zgromadził i nie rozważył całokształtu materiału dowodowego w sprawie; art. 82 k.c., gdyż organ przyjął, że umowa w przedmiocie odpłatności za pobyt domu pomocy społecznej jest wiążąca dla stron, mimo że jest ona z mocy prawa nieważna; art. 84 k.c. gdyż organ przyjął, że sama umowa jest wiążąca, mimo że skarżąca od umowy skutecznie odstąpiła i art. 3651 k.c., gdyż organ przyjął, że wspomniana umowa, która jest umową o charakterze bezterminowym, nadal wiąże strony, pomimo że skarżąca ją skutecznie wypowiedziała. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że organ nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących skuteczności umowy zawartej w dniu [...] grudnia 2010 r. Powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu, podkreślając, że ze względu na choroby psychiczne była w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji. Stwierdziła, że pomoc drugiej osoby przy podpisaniu umowy świadczy o jej nieporadności. Zauważyła, że obowiązana do ponoszenia opłaty była również babka uprawnionego, która wówczas żyła (zmarła później niż jej wnuk). Ponownie stwierdziła, że została wprowadzona w błąd. Zauważyła, że pismo z dnia 30 grudnia 2012 r. bez względu na okoliczności należy traktować jako wypowiedzenie, a Ośrodek Pomocy Społecznej powinien był wszcząć postępowanie w sprawie ustalenia wysokości odpłatności, w którym ustalony zostałby też krąg osób zobowiązanych, czego mimo pisma skarżącej nie uczynił. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 938/14 uznał skargę za niezasadną. Sąd I instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej było ustalenie odpłatności za pobyt w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej. Sąd przywołał treść art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przypomniał również, że zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 powołanej ustawy kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej. Z treści tego ostatniego przepisu wynika zatem w sposób niebudzący wątpliwości, że obowiązku ponoszenia przez wymienione osoby opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie konkretyzuje się w decyzji administracyjnej, lecz w umowie. Potwierdza to również treść powołanego wyżej art. 61 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy. Ponadto z treści tego ostatniego przepisu wynika, że obowiązki małżonka oraz krewnych są zależne od ich sytuacji dochodowej. Sąd przypomniał dotychczasowy stan faktyczny sprawy, który w przedmiotowej sprawie pozostaje poza sporem. Sporna jest natomiast kwestią ważności umowy zawartej przez I. M. w dniu [...] grudnia 2010 r. z Dyrektorem Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie opłat za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej oraz skuteczność odstąpienia od tejże umowy przez skarżącą. Sąd podkreślił, że Gmina w okresie od listopada 2012 r. do grudnia 2013 r. wnosiła zastępczo opłaty za pobyt syna skarżącej w domu pomocy społecznej, ponieważ skarżąca mimo umowy zawartej w dniu [...] października 2010 r. zaprzestała uiszczania opłat, twierdząc, że umowa ta jest nieważna. Wskazywała przy tym na swój stan zdrowia - chorobę psychiczną, która wyłączyła możliwość świadomego podjęcia przez nią decyzji, oraz zarzucała, że pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej wprowadzili ją w błąd. W ocenie Sądu okoliczności zawarcia umowy oraz ocena skuteczności odstąpienia od umowy przez skarżącą winny być rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu. Należy jednocześnie zauważyć, że skarżąca nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, a więc mogła zawierać prawnie skuteczne umowy. Choroba psychiczna nie stanowi podstawy do zakwestionowania ważności umowy zawartej przez skarżącą. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącej wydane w dniu [...] października 2013 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Z orzeczenia o niepełnosprawności wynika jednoznacznie, że skarżąca została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 września 2013 r. Skarżąca nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustalono, że osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt syna skarżącej w domu pomocy społecznej była jego matka, czyli skarżąca, z którą zawarto w tym przedmiocie odpowiednią umowę. Sąd uznał, że w wyniku dokonanej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznać należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ I instancji. Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia zostały dokonane na podstawie trafnej oceny dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu. Zadania te jako własne pokrywane są ze środków publicznych znajdujących się w budżecie gminy. Jest oczywistym, że realizacja zadań gminy wymagających wydatków z budżetu gminnego wymaga działania w sposób zgodny z prawem, efektywny, ale i oszczędny. Nie jest więc dopuszczalne ponoszenie wydatków z budżetu gminy na opłatę za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, która to opłata może i powinna zostać poniesiona przez jego rodzinę. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające prowadzone było z uwzględnieniem reguł zawartych w art. 7, art. 77 § 1 kpa, a zrzuty naruszenia art. 82 k.c., art. 84 k.c. oraz art. 365 1 k.c. są chybione. Sąd zatem nie miał podstaw do zakwestionowania legalności stanowiska organów administracji publicznej. Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 938/14 wniosła I. M. W złożonej skardze skarżąca zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, czyli: - art. 3651 k.c. poprzez niezastosowanie tego przepisu, w warunkach gdy na skutek wypowiedzenia przez skarżącą bezterminowej umowy o charakterze ciągłym, jaką jest umowa w przedmiocie odpłatności za pobyt syna skarżącej w domu pomocy społecznej, umowa ta wygasła, - poprzez zastosowanie art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w warunkach, gdy przepis ten nie ma zastosowania, jako że umowa w przedmiocie odpłatności za pobyt syna skarżącej w domu pomocy społecznej na skutek wypowiedzenia nie wiązała stron od daty doręczenia oświadczenia z dnia 30 października 2012 r., - art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej we wzajemnym powiązaniu, jako że w związku z faktem, iż nigdy nie została wydana decyzja, o której mowa w art. 59 ust. 1, nie jest dopuszczalne wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu opłaty zastępczo poniesionej na podstawie art. 61 ust. 3 powołanej ustawy. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a w tym zakresie uchylenie decyzji organów administracji obydwu instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 ppsa i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz w obu wypadkach zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów. W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną jedynie na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego, w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym przyjętym przez Sąd I instancji, który nie został przez skarżącą zakwestionowany. W skardze kasacyjnej zawarto zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 3651 Kodeksu cywilnego poprzez niezastosowanie tego przepisu. Zarzut ten uznać należy za całkowicie błędny. Kognicję sądów administracyjnych określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z 2014 r. Dz. U. poz. 1647, ze zm.). Z treści art. 1 tej ustawy wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne. Natomiast do rozpoznawania spraw cywilnych (do których zalicza się także spory powstałe na tle wad złożonych oświadczeń woli) powołane są jedynie sądy powszechne (art. 2 § 1 kpc). Dlatego też Sąd I instancji nie mógł w rozpatrywanej sprawie dokonywać oceny prawidłowości złożonych przez skarżącą oświadczeń woli i ważności zawartych umów. Sąd I instancji nie mógł zatem orzekać na podstawie art. 3651 Kodeksu cywilnego. Przepis ten również nie były podstawą orzekania przez organy administracji publicznej. Sąd nie mógł natomiast naruszyć przepisu, którego w ogóle nie stosował i który nie był w rozpatrywanej sprawie podstawą orzekania. Przechodząc w tej sytuacji do oceny zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji art. 61 ust. 3 samodzielnie oraz w powiązaniu z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 930, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że i te zarzuty są niezasadne. Zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 oraz art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu, a także małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2. Przy czym podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 60 ust. 1 tej ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca (z dalszymi zastrzeżeniami opisanymi w tym przepisie). Według art. 61 ust. 3 powołanej ustawy, w przypadku niewywiązywania się wskazanych wyżej osób z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. W sytuacji zatem zastępczego poniesienia przez właściwą Gminę ww. opłat przysługuje jej prawo domagania się ich zwrotu od obowiązanego. Zgodnie natomiast z treścią art. 104 ust. 1-3 ustawy o pomocy społecznej, należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej z tytułu opłat określonych przepisami tej ustawy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu tej należności ustala się w drodze decyzji administracyjnej. W ust. 4 tego artykułu ustawodawca przewiedział jednocześnie, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, a zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydaje decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że przewidziany w przywołanym art. 61 ust. 1 obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić, bądź to w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 powołanej ustawy, bądź też w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2012 r., sygn. akt I OSK 653/12). W aktach sprawy znajduje się umowa zawarta w dniu [...] grudnia 2010 r. pomiędzy skarżącą a Dyrektorem Domu Pomocy Społecznej dotycząca przedmiotowych opłat. Natomiast z protokołu sporządzonego w dniu 8 grudnia 2010 r. wynika, że skarżącej przedstawiono projekt umowy oraz sposób wyliczenia odpłatności, które to okoliczności nie budziły zastrzeżeń skarżącej. Umowa ta nie została skutecznie przez skarżącą kasacyjnie wycofana z obiegu prawnego, w konsekwencji czego jest wiążąca. Rację należy w tej sytuacji przyznać Sądowi I instancji, że okoliczności zawarcia umowy oraz ocena skuteczności odstąpienia od umowy przez skarżącą winny być rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu. Skarżąca nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, a więc mogła zawierać prawnie skuteczne umowy. Choroba psychiczna nie stanowi podstawy do zakwestionowania ważności umowy zawartej przez skarżącą, a w aktach sprawy znajduje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącej wydane w dniu [...] października 2013 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, z treści którego wynika, że skarżąca została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się dopiero od 19 września 2013 r. Skarżąca nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Podpisując umowę, skarżąca kasacyjnie zgodziła się na przyjęte ustalenia, toteż obecnie powoływanie się na okoliczności mające je podważyć i tryb zgłaszania tych zastrzeżeń nie jest właściwy. W umowie zawarła zobowiązanie dobrowolne, które winno być wykonane (pacta servanda sunt). Może ono być zmodyfikowane jedynie w razie zmiany relewantnych okoliczności faktycznych lub przepisu prawa. Takie jednak w rozpatrywanej sprawie nie zostały wykazane. Poza tym wywody w tej materii są już spóźnione. Jak bowiem wyżej wyjaśniono, okoliczności faktyczne sprawy w tym postępowaniu, wobec braku zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na jej merytoryczne rozstrzygnięcie, nie mogą być przedmiotem oceny Sądu Kasacyjnego, bo skarga kasacyjna ich nie kwestionuje. Zatem skoro skarżąca kasacyjnie nie wywiązała się ze zobowiązania, które za nią wykonała właściwa gmina, istniały podstawy faktyczne i prawne do uzyskania przez gminę zwrotu uiszczonych świadczeń. Powołane w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego zostały poprawnie zastosowane i wyłożone. Oznacza to, że organy a następnie Sąd I instancji prawidłowo przyjęły, że w związku z niewywiązywaniem się przez skarżącą kasacyjnie z obowiązku odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jej syna za okres od listopada 2012 r. do 3 grudnia 2013 r. w łącznej kwocie 25.671,85 zł, uzasadnione było dochodzenie należności z tytułu zastępczej odpłatności poniesionej przez gminę. Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło