VI SA/Wa 2310/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników radiofonicznych i ustalenie opłaty za ich użytkowanie oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2012 r. nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji, na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, z późn. zm.; dalej u.o.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania B. P. od decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], nakazującej rejestrację dziesięciu używanych odbiorników radiofonicznych oraz ustalającej opłatę za używanie dziesięciu niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych w kwocie 1.650,00 zł – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu 31 maja 2012 r. przeprowadzono kontrolę wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych w lokalu położonym przy ul. [...] w P. zajmowanym na potrzeby działalności gospodarczej prowadzonej przez B. P., dalej zwaną skarżącą. Kontrola została przeprowadzona w obecności pracownika – K. J. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, który został podpisany bez zastrzeżeń przez ww. pracownika; do protokołu kontroli załączono też oświadczenie podpisane przez K. J. W wyniku kontroli ujawniono w lokalu dwie wieże stereo, wyposażone w odbiorniki radiowe, oraz ustalono, że przedsiębiorstwo użytkuje osiem samochodów służbowych wyposażonych w sprawne radioodbiorniki. Odbiorniki były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Stwierdzony okres używania odbiorników radiowych w lokalu zajmowanym przez skarżącą według oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli wynosi jeden rok, w samochodach – sześć miesięcy. Organ pismem z dnia 20 czerwca 2012 r. poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia używania dziesięciu niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych oraz o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W toku postępowania strona podnosiła, że odbiorniki znajdujące się pod adresem [...] w P. zostały zarejestrowane przez mającego tam miejsce zamieszkania W. P., K. J. uczestnicząca w kontroli nie posiadała upoważnienia do reprezentowania przedsiębiorcy, ponadto wnosiła o udzielenie informacji odnośnie przepisów regulujących tryb przeprowadzania kontroli podnosząc, że kontrola nastąpiła z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej a sporządzony protokół nie może stanowić podstawy do dokonywania ustaleń faktycznych. Organ odrębnym pismem z dnia 20 czerwca 2012 r. poinformował stronę o podstawie prawnej przeprowadzenia czynności kontrolnych, braku obowiązku uprzedniego powiadamiania o zamiarze przeprowadzenia kontroli oraz przyczyn, dlaczego nie można uznać rejestracji odbiornika radiofonicznego dokonanego przez W. P. za rejestrację za użytkowanie odbiornika u przedsiębiorcy. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 6 u.o.a. w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie określenia jednostek operatora publicznego przeprowadzających kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie, wzoru upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych oraz zasad i trybu wydawania tych upoważnień (Dz. U. Nr 132, poz. 1116, z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. nakazał skarżącej rejestrację dziesięciu odbiorników radiofonicznych i ustalił opłatę za używanie dziesięciu niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych w kwocie 1.650,00 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 u.o.a. oraz z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), w celu wykonania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, odbiorniki podlegają zarejestrowaniu w placówce operatora publicznego w ciągu 14 dni od dnia wejścia w ich posiadanie. Wszystkie jednostki centralne, przedsiębiorstwa, instytucje, podmioty prowadzące działalność gospodarczą zobowiązane są do wnoszenia opłaty abonamentowej za każdy posiadany odbiornik telewizyjny i radiofoniczny, w tym również za odbiorniki w samochodach służbowych. Na podstawie art. 2 ust. 2 u.o.a. domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika, a to z kolei oznacza, że posiadacz winien wnieść opłatę abonamentową za jego używanie. Organ wskazał, że strona nie dopełniła obowiązku rejestracji dziesięciu używanych odbiorników radiofonicznych do dnia wydania niniejszej decyzji. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na dokonaniu ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę decyzji w oparciu o dowody uzyskane w warunkach, o których mowa w art. 77 ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie gospodarczej oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 u.o.a., polegające na wymierzeniu opłaty mimo braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających używanie przez adresata decyzji niezarejestrowanych odbiorników radiowych. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Minister Administracji i Cyfryzacji w uzasadnieniu decyzji odniósł się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu wskazując, że powołane przez nią przepisy odnoszą się do kontroli działalności gospodarczej a nie do kontroli obowiązku w zakresie rejestracji odbiorników i ponoszenia opłat abonamentowych. Podkreślił, że organ nie miał obowiązku powiadamiania strony o terminie przeprowadzenia kontroli a ustalenia tej kontroli są podstawą do wszczęcia postępowania. Przytoczył treść protokołu kontroli podkreślając, że podczas kontroli przeprowadzonej w obecności pracownika przedsiębiorcy – K. J. ujawniono w lokalu dwie wieże stereo, wyposażone w odbiorniki radiowe, marki [...] oraz [...]. Jednocześnie ustalono, że przedsiębiorstwo użytkuje osiem samochodów służbowych wyposażonych w osiem sprawnych odbiorników. Stwierdzony okres używania odbiorników ujawnionych w lokalu - jeden rok oraz sześć miesięcy w odniesieniu do odbiorników znajdujących się w samochodach. Odnosząc się do przesłanej kopii zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych – W. P., posiadającemu adres zamieszkania w tej samej lokalizacji, organ przywołał treść art. 2 ust. 5 i 6 u.o.a. i podkreślił, że opłacenie abonamentu w ramach gospodarstwa domowego, nie obejmuje odbiorników użytkowanych w zakładzie pracy. Wskazał, że w protokole wyraźnie odnotowano, że kontrolę przeprowadzono w pomieszczeniach użytkowych zajmowanych na potrzebę prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej, dodano również zapis: "w biurze (...)". Wskazał, że definicja lokalu użytkowego zawarta jest w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690). Lokal użytkowy to część budynku zawierająca jedno pomieszczenie lub ich zespół, wydzieloną stałymi przegrodami budowlanymi, albo cały budynek, nie będący mieszkaniem, pomieszczeniem technicznym czy gospodarczym. Zauważył, że strona na żadnym etapie postępowania nie wykazała, że lokal, w którym przeprowadzono kontrolę był lokalem mieszkalnym zajmowanym na potrzeby gospodarstwa domowego Witolda Pniewskiego. Ustalenia kontroli wykazały, że odbiorniki były używane w biurze, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, a nie w pomieszczeniach mieszkalnych znajdujących się pod tym samym adresem. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej: - art. 79 ust. 1, art. 79 ust. 4 i art. 79 ust. 6 polegające na zaniechaniu poinformowania kontrolowanego przedsiębiorcy o zamiarze przeprowadzenia u niego kontroli, - art. 79a ust. 1 polegające na zaniechaniu przedstawienie upoważnienia do dokonywania kontroli przed przystąpieniem do czynności kontrolnych, które odpowiadałoby wymaganiom opisanym w art. 79 ust. 6 tej ustawy, - art. 80 ust. 1 polegające na naruszeniu obowiązku przeprowadzania czynności kontrolnych w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej, - art. 79b polegające na zaniechaniu udzielenia przed przystąpieniem do wykonywania czynności kontrolnych, kontrolowanemu lub osobie przez niego upoważnionej pouczeń o prawach przysługujących w trakcie kontroli. Podniosła również zarzut naruszenia art. 7 ust. 6 ustawy o o opłatach abonamentowych polegającym na nałożeniu obowiązku rejestracji odbiorników oraz wymierzeniu opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy mimo braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających używanie przez adresata decyzji niezarejestrowanych odbiorników radiowych. Zarzuciła ponadto naruszenie przepisów k.p.a. wskazując: - art. 138 § 1 pkt 2 poprzez zaniechanie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji mimo, ze została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, - art. 6, w zw. z art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 polegającym na dokonaniu ustaleń faktycznych stanowiących podstawę decyzji w oparciu o dowody uzyskane w warunkach, o których mowa w art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, - art. 79 § 1 polegającym na przeprowadzeniu dowodu z oględzin oraz dowodu z zeznań świadka K. J. bez uprzedniego poinformowania strony postępowania o miejscu i terminie przeprowadzenia tych dowodów,, - art. 8 oraz 9 w zw. z art. 79 § 2 polegających na zaniechaniu umożliwienia stronie postępowania udziału w przeprowadzanych oględzinach oraz przesłuchaniu świadka K. J., - art. 83 § 3 polegającym na przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka K. J. bez uprzedniego pouczenia jej o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania, W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] lipca 2012 r., nakazującą rejestrację dziesięciu odbiorników radiofonicznych oraz ustalającą opłatę za używanie dziesięciu niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych w kwocie 1.650,00 zł. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie organ miał w pełni uzasadnione podstawy do tego, aby nałożyć na skarżącą opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 września 2004 r. w sprawie o sygn. K 2/03 (OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 83), abonament to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa. Jest to więc danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji przez swój celowy charakter, nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym. Zarazem abonament, mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków państwa. Z drugiej strony jest abonament rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej. Abonament jest daniną publiczną, od których podatnik w zasadzie nie może się uwolnić (obowiązek ich świadczenia jest niezależny od woli osoby fizycznej czy też przedsiębiorcy). W myśl art. 2 ust. 2 u.o.a. domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (ust. 4 art. 2 u.o.a.). Modyfikację tej zasady ustawodawca wprowadza w ust. 5 art. 2 u.o.a określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Przy czym "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności, (ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.). Do ww. kontroli nie stosują się przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) Zgodnie z art. 1 tej ustawy, ustawa reguluje podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zadania organów w tym zakresie. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. (art. 2 ustawy). Kontrola, jaka została przeprowadzona u skarżącej (przedsiębiorcy) nie dotyczyła prowadzonej przez nią działalności gospodarczej zatem zarzuty naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej są nietrafne. Organ kontrolujący (operator publiczny) działając stosownie do ustawy o opłacie abonamentowej skontrolował spełnienie obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. W toku przeprowadzonej przez operatora publicznego kontroli w dniu 31 maja 2012 r. w pomieszczeniu użytkowym (biurze) skarżącej prowadzącej działalność gospodarczą w P. przy ul. [...] znajdują się dwa sprawne odbiorniki radiowe, ponadto ustalono, że firma skarżącej użytkuje osiem samochodów służbowych wyposażonych w osiem sprawnych odbiorników radiowych. Ustaleń tych organ dokonał na podstawie protokołu kontroli, oświadczenia wiedzy złożonego przez pracownika skarżącej. Protokół kontroli, zdaniem Sądu, zaliczyć należy do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a. traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W przedmiotowej sprawie protokół został sporządzony i podpisany przez kontrolerów legitymujących się upoważnieniami do wykonywania czynności kontrolnych udzielonymi przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, tj. organ powołany do kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych – co uzasadnia przyjęcie go za wiarygodny dowód w sprawie. Przy czym zdaniem Sądu moc dowodową sporządzonego protokołu zwiększa również fakt, że został on bez zastrzeżeń podpisany przez pracownika podmiotu kontrolowanego, co potwierdza prawdziwość zawartych w nim ustaleń. Nie ma, zdaniem Sądu przeszkód prawnych, by w kontroli uczestniczyła, inna niż kontrolowany przedsiębiorca osoba, która – jak w przedmiotowej sprawie - jest pracownikiem zorientowanym w sprawach finansowych . Podpis takiej osoby na protokole kontroli należy uznać za potwierdzający, po pierwsze, że brała ona udział w kontroli, a po drugie, że osoba ta nie kwestionuje ustaleń kontroli. Należy podkreślić, że oprócz podpisania bez uwag protokołu, w którym znajduje się zapis, że obecny pracownik skarżącej został poinformowany o przepisach wynikających z ustawy o opłatach abonamentowych, w aktach sprawy znajduje się własnoręcznie podpisane oświadczenie tego pracownika. Wszystko to wskazuje, że osoba ta (pracownik działu finansów) stanowi wiarygodne źródło dowodowe, którego wartości dowodowej nie można zakwestionować. Pracownik ten nie był przesłuchiwany charakterze świadka, zatem zarzuty o niepouczeniu go o prawie odmowy zeznań czy też braku poinformowania strony postępowania o miejscu i terminie przeprowadzenia tego dowodu są nietrafne. Sąd zauważa, że żaden przepis u.o.a. nie wymaga, by w kontroli uczestniczył podmiot kontrolowany, ani też by ważność protokołu zależała od jego podpisu względnie osoby przez niego upoważnionej. Dodatkowo pamiętać również należy, że w toku kontroli osoby biorące w niej udział składają oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli. Zatem ustalenia kontroli oparte na oświadczeniach pracownika skarżącej, niezależnie od stopnia powinowactwa, organ prawidłowo przyjął za wiarygodne. Skarżąca stawiając zarzuty wobec udzielonych informacji przez obecnego podczas kontroli pracownika nie podważyła ustaleń organu dokonanych w trakcie tej kontroli a mając zapewniony czynny udział w każdym z jego stadiów, miała możliwość przedstawienia przeciwdowodów na okoliczności objęte jego oświadczeniem. W tej sytuacji, należy w konsekwencji uznać, że organy w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego Sąd uznał zaskarżoną decyzję wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. za prawidłową. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.