II SAB/Kr 248/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) WSA Paweł Darmoń WSA Jacek Bursa Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: skargę odrzucić. M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia 22 maja 2014 r. M. B. wystąpiła do Prokuratora Rejonowego w [...] o udzielenie informacji publicznej poprzez nadesłanie kopii wyszczególnionych dokumentów z akt prokuratorskich sygn. [...]: - korespondencji kierowanej w tej sprawie przez Prokuratora Rejonowego w [...] do Komisariatu Policji w K. (tzw. wytycznych), - pisma z dnia 29 listopada 2013 r. kierowanego w tej sprawie do Prokuratury Rejonowej [...] do sprawy sygn. [...]. M. B. jest adwokatem A. S. oskarżonej o przestępstwo z art. 157 § 3 Kodeksu karnego. Pismem z dnia 30 maja 2014 r. Prokurator Rejonowy w [...] poinformował wnioskodawczynię, że dostęp do akt sprawy prokuratora regulowany jest nie ustawą o dostępie do informacji publicznej, lecz przepisami odrębnymi i wskazał na uchwałę NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13. W skardze M. B. podniosła, że prokurator mieści się w pojęciu podmiotu wykonującego zadania publiczne, o którym mowa w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a podejmowane przez niego czynności mieszczą się w pojęciu realizacji zadań publicznych objętych ustawą. Skarżąca wskazała, że jej wniosek o udostępnienie informacji publicznej spełniał wymagania formalne, określał przedmiot i zakres żądania w sposób pozwalający na prawidłowe odczytanie i załatwienie, jednakże nie został on zrealizowany. W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy w [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że kierowane do jednostki policji wystąpienia pisemne mają charakter wewnętrzny instruktażowy i nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, podobnie jak korespondencja między jednostkami prokuratur w ramach pomocy prawnej. Ponadto, choć opisane dokumenty, znajdujące się w aktach podręcznych sprawy, nie stanowiły informacji publicznej, poprzez ich dołączenie do akt głównych sprawy walor taki uzyskały i strony postępowania mają do nich dostęp w trybie przepisów kodeksu postępowania karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co, następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi administracyjnymi ( tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sąd administracyjny kontroluje także bezczynność organów lub przewlekłość prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a Punktem wyjścia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy są postanowienia art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2014.782), w myśl którego " 1. Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. 2. Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1, zwanym dalej "centralnym repozytorium". W związku z powyższym, zasadniczym pytaniem, na które sobie trzeba odpowiedzieć w związku z istotą kontrolowanej sprawy ze skargi na bezczynność Prokuratora Rejonowego w [...] w udostępnieniu informacji publicznej z tzw. akt podręcznych prokuratora , jest to, czy do dostępu do akt podręcznych prokuratora znajdują zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z treścią art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r., Nr 89, poz. 555 ze zm.): " § 1. Stronom, podmiotowi określonemu w art. 416, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. § 2. Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kserokopie dokumentów z akt sprawy. Kserokopie takie można wydać odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, podmiotowi określonemu w art. 416, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. § 3. Prezes sądu może w razie uzasadnionej potrzeby zarządzić wydanie odpłatnie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. § 4. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", przeglądanie akt, sporządzanie odpisów i kserokopii odbywa się z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub sąd. Uwierzytelnionych odpisów i kserokopii nie wydaje się, chyba że ustawa stanowi inaczej. § 5. Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. § 5a. W razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów wskazanych we wniosku. § 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty za wydanie kserokopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, mając na uwadze koszty wykonania takich kserokopii". Treść art. 156 § 5 K.p.k. została zmieniona przez art. 1 pkt 45 lit. c) ustawy z dnia 27 września 2013 r.(Dz.U.2013.1247) zmieniającej K.p.k. z dniem 2 czerwca 2014 r. Należy bowiem wyjaśnić w tym miejscu, że z dniem 28 maja 2014 r., art. 156 § 5 w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego, ustawy o świadku koronnym oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych (Dz.U.2003.17.155), w zakresie, w jakim umożliwia prowadzącemu postępowanie przygotowawcze arbitralne, nieuzależnione od wystąpienia żadnych ustawowo określonych przesłanek, odmowę udostępnienia akt i umożliwienie sporządzenia ich odpisów i kserokopii, podejrzanemu i jego obrońcy, w tym części akt będących podstawą zastosowania wobec podejrzanego środków zapobiegawczych, przy równoczesnym braku możliwości sądowej kontroli tej decyzji, został uznany za niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2014 r. (Dz. U. 2014.694). Z treści przytoczonych przepisów prawnych wynika jednoznacznie, że K.p.k. reguluje w sposób właściwy dla siebie wszystkie kwestie związane z dostępem do akt , w tym akt postępowania przygotowawczego prokuratora. Jest przy tym oczywiste i bezsprzeczne, że akta o których stanowi art. 156 K.p.k., w tym akta podręcznie prokuratora, mogą zawierać informacje publiczne w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednak w tym przypadku należy uznać, z uwagi na brzmienie art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, że w K.p.k. zawarte są przepisy szczególne (lex specialis) wobec postanowień ustawy o dostępie do informacji publicznej, co zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. eliminuje możliwość prawną stosowania w kontrolowanej sprawie norm ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepisy art. 156 § 5 K.p.k. są przepisami szczególnymi wobec postanowień u.d.i.p., a w zawarte w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. sformułowanie "nie naruszają" należy rozumieć w ten sposób, że normy u.d.i.p. nie mogą naruszać , a w związku z tym powinny uwzględniać ograniczenia dostępu do informacji wynikające z przepisów szczególnych. Niezależnie zatem od tego, czy skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej z akt podręcznych prokuratora, jako osoba fizyczna, czy też jako pełnomocnik zawodowy – w kontrolowanej sprawie znajdują odpowiednio zastosowanie przepisy K.p.k. Wobec brzmienia powyższych, wskazanych i zacytowanych przepisów prawnych Kodeksu postępowania karnego, skład rozpoznający sprawę w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale w składzie 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. Akt. I OPS 7/13, zgodnie z którym "Przepisy art. 156 § 1, 5 oraz art. 525 K.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których stanowi art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych przypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w trybie art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej, byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP". Zarazem trzeba zauważyć, że w kognicji sądów administracyjnych w RP znajduje się kontrola bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 p.p.s.a.: " § 1. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. § 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (.....)". Z powyższego wynika, że sąd administracyjny nie posiada kompetencji do kontroli rozstrzygnięć prokuratora podejmowanych na podstawie norm Kodeksu postępowania karnego. Jednocześnie w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W świetle powyższych ustaleń co do stanu prawnego mającego zastosowanie do kontrolowanej sprawy, skład rozpoznający sprawę stwierdza, że nie posiada kompetencji do badania dostępu do informacji publicznej zawartej w aktach postępowania przygotowawczego i aktach podręcznych prokuratora z uwagi na fakt, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy K.p.k. - w związku z czym, mając na uwadze treść art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skarga została odrzucona.