I OSK 288/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 685/14 w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z 7 października 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 685/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszcz z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne. Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezydent Miasta Bydgoszcz orzekł o skierowaniu M. G., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B, na badanie psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Organ wskazał, że w piśmie z dnia 28 stycznia 2014 r. Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy wniósł o skierowanie M. G. na badanie psychologiczne z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Pismem z dnia 21 lutego 2014 r. strona wniosła o umorzenie postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wskazując, że w dniu 13 stycznia 2014 r. odbyła szkolenie zmniejszające liczbę punktów karnych. Komendant Wojewódzki Policji, poproszony o wyjaśnienie sprawy wskazał, że M. G. szkolenie odbył po otrzymaniu 24 punktów karnych, gdyż w dniach od 1 lutego 2013 r. do 12 stycznia 2014 r. popełnił wykroczenia na łączną sumę 28 punktów karnych. W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. wskazywał, że w dniu 14 lutego 2014 r. uzyskał potwierdzenie od funkcjonariusza policji, że w dniu odbytego szkolenia w ewidencji kierowców naruszających punkty miał przypisane 22 pkt, jednakże mandat z dnia 12 stycznia 2014 r. nie został dopisany, w związku z tym, w dniu odbycia szkolenia był przekonany, że przypisane są mu 22 punkty, a fakt, iż mandat z dnia 12 stycznia 2014 r. nie został dopisany do ewidencji punktów nie może rodzić dla niego negatywnych konsekwencji. Utrzymując decyzję w mocy, decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy wskazało, że starosta, wydając na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości postępowania, w związku z którym naliczone zostały określonemu kierowcy punkty karne, a dla konsekwencji prawnych, wynikających z naruszeń przepisów ruchu drogowego, których dopuścił się kierowca, decydujące znaczenie ma data popełnienia czynu stwierdzonego prawomocnym mandatem karnym. Oddalając skargę, której zarzuty i argumentacja były tożsame, jak podnoszone w postępowaniu administracyjnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, iż: Decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne ma charakter związany co oznacza, że właściwy starosta nie ma wyboru co do możliwości skierowania lub odstąpienia od skierowania w przypadku złożenia wniosku przez komendanta Policji. Ustawowe sformułowanie: "Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy" wyraźnie wskazuje, iż organ kierujący nie ma uprawnień do badania celowości otrzymanego od organu policji skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów, czy prawidłowości naliczenia przez ten organ liczby punktów karnych. Z chwilą zatem gdy kierujący przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, starosta na wniosek organu policji jest zobowiązany skierować takiego kierowcę na badania psychologiczne. Kierowca nie może już wtedy skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 prawo o ruchu drogowym. Starosta czy samorządowe kolegium odwoławcze prowadząc postępowania w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania liczby punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Jedynie komendant wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności, to kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, liczba punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby czynność materialno-techniczna przypisania skarżącemu punktów karnych była przedmiotem odrębnego postępowania. Zmniejszenie w trybie art. 130 ust. 3 p.r.d. liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy przed rozpoczęciem takiego szkolenia przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła sumy 24. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. G., prawidłowo reprezentowany, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 130 ust. 3 ustawy o ruchu drogowym, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że art. 130 ust. 3 ustawy o ruchu drogowym wprowadza również wyjątek w odbyciu szkolenia zmniejszającego liczbę punktów karnych | poprzez niedopuszczenie do niego osób, które przekroczyły liczbę 24 punktów, podczas gdy przepis wprowadza wyjątek w niemożliwości odbycia szkolenia jedynie przez osobę, która w okresie 1 roku uzyskała prawo jazdy; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 8 ust 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w dniu odbycia szkolenia skarżący przekroczył liczbę 24 punktów karnych i nie można mu ich odjąć, podczas gdy z uzyskanych informacji w Komendzie Policji wynikało, że Skarżący w dniu szkolenia miał na swoim koncie 22 punkty karne i mogą być mu odjęte punkty karne w wyniku odbytego szkolenia; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez brak jego zastosowania polegające na tym, że WSA wydając wyrok nie uwzględnił faktu, że Skarżący uzyskał ustną informację o uzyskanych punktach karnych; 4. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów, nierozpatrzenie materiału dowodowego w pełni i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a mianowicie przy rozpatrywaniu stanu faktycznego nie wziął pod uwagę faktu, że skarżący uzyskał ustną informację o ilości punktów karnych, przez co pozostawał w słusznym przekonaniu, że nie przekroczył 24 punków karnych i może uczestniczyć w szkoleniu zmniejszającym ilość punktów; 5. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów podnoszonych przez Skarżącego przez co strona nie mogła w pełni poznać motywów rozstrzygnięcia, a wyrok nie odpowiada wymogom prawem przepisanym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Artykuł 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 ustawy p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji. Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione. Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W myśl art. 130 ust. 2 ustawy punkty te usuwa się z ewidencji po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyli dopuszczających się przekroczeń w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy – 20 punktów. Już z powyższego unormowania niezbicie wynika, że przekroczenie liczby 24 punktów uniemożliwia ich usunięcie. Konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego i przekroczenie limitu 24 punktów jest m.in., w myśl art. 99 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, skierowanie na badanie psychologiczne. Tym samym, wykluczone jest zmniejszenie liczby punktów poprzez odbycie szkolenia po przekroczeniu takiej ich liczby, jaka wiąże się ze wspomnianymi następstwami. Kierowca wpisany do ewidencji może - zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym - na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to jednak kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Normę wynikającą z tego przepisu należy jednak postrzegać w ujęciu systemowym, w zestawieniu z pozostałymi, wyżej wymienionymi, przepisami ustawy, określającymi następstwa przekroczenia liczby punktów, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z kolei przepis art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym zawiera upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji. Jednocześnie zauważyć należy, iż w tym przepisie zostały określone kryteria jakimi ma kierować się organ wykonawczy przy wydawaniu rozporządzenia. Są nimi dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Wykonanie powyższej delegacji stanowiło obowiązujące w dacie wydawania decyzji w tej sprawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 marca 2012 r. Z przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uprawnienia określonego w tym przepisie mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali taką ilość punktów, która po ich stronie nie rodzi konsekwencji w postaci np. skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji czy badania psychologiczne, a więc mniej niż 24 punkty. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów. Powołany przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia spełnia zatem cel ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy, iż właściwe odczytanie treści przedstawionych regulacji ustawowych przy zastosowaniu wykładni systemowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia nie tylko odpowiada unormowaniom zawartym w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 tej ustawy. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że ani organy orzekające w tej sprawie, ani Sąd I instancji nie naruszyły art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skoro skarżący w okresie od 1 lutego 2013 r. do dnia 12 stycznia 2014 r. dopuścił się naruszeń przepisów ruchu drogowego skutkującym przypisaniem mu 28 punktów, to odbycie szkolenia w dniu 13 stycznia 2014 r. nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego są przypisywane konkretnemu wykroczeniu lub przestępstwu i wywierają one skutek z dniem dokonania naruszenia przepisów prawa przez kierującego pojazdem. Dla konsekwencji prawnych wynikających z dokonanych przez skarżącego naruszeń przepisów ruchu drogowego istotne znaczenie ma w tym przypadku data popełnienia naruszeń, a nie data wpisu do ewidencji, wszczęcia postępowania administracyjnego czy też data wydania decyzji. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.