II OZ 1247/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. K. i S. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2014 r., IV SAB/Wa 113/14 oddalającego wniosek L. K. i S. S. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszki Wójcik od rozpoznania sprawy w sprawie ze skargi L. K. i S. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 października 2014 r., IV SAB/Wa 113/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej "WSA") oddalił wniosek L. K. i S. S. o wyłączenie sędziego WSA Agnieszki Wójcik od rozpoznania sprawy w sprawie ze skargi L.K. i S. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju. W uzasadnieniu wskazano, że na rozprawie w dniu 3 października 2014 r. skarżący L. K. i S. S. zgłosili do protokołu rozprawy wniosek o wyłączenie od rozpoznawania sprawy sędziego Agnieszki Wójcik, która orzekała w sprawie IV SA/Wa 270/14 ze skargi na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] r. Zdaniem WSA, chociaż skarżący nie powołali żadnego przepisu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zmianami - zwanej dalej "ppsa"), na podstawie którego wnioskują o wyłączenie sędziego, jednak z uwagi na podnoszoną okoliczność orzekania przez sędziego Agnieszkę Wójcik w sprawie IV SA/Wa 270/14, w której skarżącymi są L. K. i S. S., zarzut ten może być badany pod kątem ewentualnego spełnienia przesłanki wyłączenia sędziego wymienionej w art. 18 § 1 pkt 6a powołanej ustawy. Zdaniem WSA w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 § 1 - 3 i art. 19 ppsa, jak również wnioskodawcy nie uprawdopodobnili przyczyn wyłączenia, o których mowa w art. 20 § 1 tej ustawy. Wnosząc zażalenie pełnomocnik L. K. i S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem art. 19 ppsa, gdyż istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, a jest nią okoliczność udziału w niniejszej sprawie sędziego WSA Agnieszki Wójcik, która orzekała już uprzednio w sprawach ze skarg skarżących, i w których to sprawach nie wykazała się oczekiwaną rzetelnością, a przez to bezstronnością. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że przytoczone we wniosku argumenty, przemawiające w ocenie stron za wyłączeniem wskazanego w nim sędziego odpowiadają przesłankom wyłączenia z mocy prawa, wymienionym w art. 18 § 1 pkt 6a ppsa. Z kolei w zażaleniu skarżący powołują się na okoliczności, które - ich zdaniem - mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w rozpoznawanej sprawie, to jest na przesłanki wskazane w art. 19 ppsa. Należy zatem wskazać, że powołany przepis ma zapewnić konstytucyjne prawo strony do rozpoznania jej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zmianami\) i wyeliminować sytuacje, które mogłyby prowadzić do powstania u obiektywnego zewnętrznego obserwatora uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Okoliczności, o których mowa w art. 19 ppsa obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 ppsa. Strona, domagając się wyłączenia sędziego, powołała się na to, że sędzia, orzekając wcześniej, wydawał niekorzystne dla stron rozstrzygnięcia. Okoliczności wskazane wyżej nie mogły uzasadniać uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego w tym postępowaniu. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że strona zarzuciła sędziemu nie tyle negatywny do niej stosunek osobisty (wynikający z emocji, związków przyjacielskich, związków ekonomicznych z nią czy ze stroną przeciwną lub pełnomocnikami stron), ale wadliwe - jej zdaniem - stosowanie prawa materialnego i przepisów postępowania w innej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziów nie może być jednak oparty na subiektywnym przekonaniu strony, że skoro sędzia wydał w innej jej sprawie niekorzystny dla niej wyrok, to uczyni to w każdej kolejnej. Strona musi przynajmniej uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziów, których wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym). Instytucja wyłączenia sędziów nie ma bowiem służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia, a zapobiegać wszelkim sytuacjom, w których powstałaby wątpliwość co do bezstronności sędziego. Jednocześnie zwrócić uwagę należy, że usuwaniu wadliwości postępowania czy rozstrzygnięcia służą środki zaskarżenia i odwoławcze, zagwarantowane w ustawie. Podkreślenia wymaga, że z akt niniejszej sprawy oraz oświadczenia sędziego, którego wniosek dotyczy, nie wynika, ażeby przy jej rozpoznawaniu realnie zachodziły okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego. Nie wynika z nich bowiem, aby istniał stosunek osobisty między sędzią, a którąkolwiek ze stron czy ich pełnomocnikiem, mogący mieć wpływ na jego obiektywizm czy też że wpływ na bezstronność mogłyby mieć zaszłe wcześniej zdarzenia w życiu któregokolwiek z sędziów. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa zażalenie należało oddalić jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.