I OZ 1145/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 858/14 odmawiające J. Ż. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w sprawie ze skargi J. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] lipca 2014r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia 10 czerwca 2014 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy R. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R., zobowiązującą J. Ż. do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osób uprawnionych: P. Ż. i E. Ż. w okresie od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r., w łącznej wysokości 6.012,52 zł, wraz z ustawowymi odsetkami. Na powyższą decyzję J. Ż., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zawierając w niej wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu odwoławczego w całości, ze względu na niebezpieczeństwo spowodowania dla skarżącego trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając ten wniosek pełnomocnik podniósł, że łączny dochód skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi ok. 6.200 zł, zaś comiesięczne wydatki (bez uwzględniania kosztów zakupu żywności, artykułów higienicznych czy odzieży) wynoszą ok 5.000 zł. Należność, do zwrotu której skarżący został zobowiązany na mocy decyzji organów obu instancji, stanowi zatem, w jego sytuacji finansowej, kwotę bardzo wysoką, której uiszczenie pozbawiłoby skarżącego, a przede wszystkim jego najmłodszego dziecka, bieżących środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 8 października 2014 r., na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uznając, że skarżący nie wykazał, by wykonanie tego orzeczenia niosło za sobą niebezpieczeństwo znacznej szkody. Sąd wskazał, że ewentualne pogorszenie sytuacji finansowej skarżącego samo w sobie nie może stanowić przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Za przesłanki takie mogłyby być uznane dopiero zilustrowane przez stronę stosownymi dokumentami konkretne okoliczności, wskazane jako następstwa wykonania skarżonej decyzji. Sąd podkreślił przy tym, że konieczność zwrotu należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, a nawet ewentualnymi trudnościami w sferze majątkowej. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów. W ocenie Sądu nie można też przyjąć, by wykonanie zaskarżonej decyzji mogło wywołać trudne do odwrócenia skutki, skoro dochodzona od skarżącego należność ma charakter pieniężny i podlegać będzie zwrotowi w razie wydania przez Sąd korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, co z kolei będzie prowadzić do bezpośredniego przywrócenia stanu poprzedniego. Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że – wbrew temu, co podał Sąd I instancji – skarżący odwołał się do konkretnej okoliczności przemawiającej za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji, tj. pozbawienia zarówno skarżącego, jak i pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (w tym kilkumiesięcznego dziecka) możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Zawarty w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia wskazanych na wstępie okoliczności. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno na ocenie wniosku strony skarżącej, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w aspekcie wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że podane przez skarżącego okoliczności dotyczące jego aktualnych dochodów i wydatków na bieżące utrzymanie nie mogły uzasadniać twierdzenia, że wykazane zostało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku, gdy nie nastąpi wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jak podniósł Sąd I instancji, konieczność zwrotu należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, a nawet ewentualnymi trudnościami w sferze majątkowej. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów. Ponadto dochodzona od skarżącego należność jest należnością pieniężną, zatem w razie wydania korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, podlegać będzie zwrotowi – na co również słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zostało wykazane zaistnienie przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, o co wnoszono w zażaleniu, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i 204 tej ustawy przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach, o czym stanowi art. 209 ustawy.