II SA/Bd 510/14

Dnia 8 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 8 października 2014 roku sprawy ze skargi J.W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...][...] w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie stypendium rektora dla najlepszych studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Odwoławczego Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] listopada 2013r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego J. W. (studenta VI roku farmacji) o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w T., (dalej też OKS) na podstawie art. 173 ust 1 pkt 3 i art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), § 23-32 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] z dnia 29 września 2011 r., przyjętego zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia [...] (dalej Regulamin), decyzją z dnia [...] przyznała wnioskodawcy przedmiotowe stypendium na 5 miesięcy w wysokości [...] zł miesięcznie. Uznając, że wnioskowane stypendium powinno zostać przyznane na okres 6 miesięcy skarżący złożył do Odwoławczej Komisji Stypendialnej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że § 32 ust. 1 Regulaminu stanowi, iż stypendium rektora przyznawane jest na okres 9 miesięcy w danym roku akademickim (od października do czerwca), z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 oraz, że ust. 2 § 32 określa, że jeżeli ostatni rok studiów trwa jeden semestr, stypendium rektora przyznaje się na okres 5 miesięcy (od października do lutego). Wyjaśnił, że w sprawie w oparciu o powyższy przyjęto, że ostatni - VI rok farmacji trwa jeden semestr. Następnie zaznaczył, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2009 r. w sprawie praktyki zawodowej w aptece (Dz.U. z 2009 Nr 31, poz. 215, dalej powoływanego jako rozporządzenie w sprawie praktyki zawodowej w aptece) praktyka rozpoczyna się po wykonaniu i obronie pracy magisterskiej, nie później niż z dniem 1 października, i kończy się po 6 miesiącach pod warunkiem zrealizowania pełnego programu praktyki w łącznej liczbie 960 godzin dydaktycznych, przy czym godzina dydaktyczna realizacji zajęć w ramach praktyki trwa 45 minut. W tym kontekście wskazał, że na Collegium Medicum [...] zgodnie z postanowieniem Kierownika do Spraw Praktyk 6-miesięcznych w Aptece, praktykę po V roku farmacji można rozpocząć dopiero 1 października, bez możliwości wcześniejszego jej rozpoczęcia, i że dlatego też rozpoczęta przez niego z dniem [...] praktyka kończy się [...] Tymczasem zarządzenie Nr [...] Rektora [...] w T. z dnia [...] w sprawie organizacji roku akademickiego [...] określa, że semestr zimowy trwa od [...] do [...]. Według zaś § 22 ust. 2 Regulaminu studiów [...], jeżeli okresem zaliczeniowym jest semestr, ostateczny termin uzyskania zaliczeń zajęć objętych planem studiów i składania wszystkich egzaminów w semestrze zimowym upływa [...]. Skoro zatem z powyższego wynika, jak podsumował skarżący, że z odbywanej praktyki może się on rozliczyć dopiero po jej zakończeniu, a więc po [...], czyli po upływie regulaminowego terminu rozliczenia semestru, to tym samym ostatni rok farmacji trwa dłużej niż jeden semestr. Ponadto skarżący wskazał, że na szkoleniu pt. "Świadczenia pomocy materialnej dla studentów i doktorantów oraz zasad wyliczania dochodu" przeprowadzonym w dniach [...] przez Centrum Rozwoju i Kształcenia Kadr "[...]" dla pracowników [...] i członków Komisji Stypendialnych była poruszana kwestia okresu przyznania stypendium dla VI roku farmacji, i że z przekazanych informacji jasno wynika, iż stypendium musi być wypłacane takiemu studentowi przez 6 miesięcy, gdyż praktyka po V roku farmacji trwa dłużej niż jeden semestr. W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy Odwoławcza Komisji Stypendialna [...] w T. decyzją z dnia [...], na podstawie art. 175 ust. 3 i art. 184 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym) oraz § 23-32 Regulaminu, orzekła o utrzymała w mocy decyzji własnej z dnia [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie OKS wskazała, że prawo otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów zostało określone przepisami art. 181 i art. 184 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 23-32 Regulaminu. Zgodnie z § 32 Regulaminu stypendium rektora przyznawane jest na okres 9 miesięcy w danym roku akademickim (od października do czerwca), z zastrzeżeniem, że jeżeli ostatni rok studiów trwa jeden semestr, stypendium rektora przyznaje się na okres 5 miesięcy (od października do lutego). Choć skarżący kwestionuje decyzję organu okolicznością, iż praktyki po V rok u farmacji trwają 6 miesięcy (od października do marca), co przekłada się na czas trwania studiów na tym kierunku, której to okoliczności OKS nie podważa, to jednak – jak stwierdził organ – nigdzie nie spotkał się z informacją, iż studia te trwają 5 lat i 6 miesięcy. Dziekanat Wydziału Farmaceutycznego wystawiając zaświadczenia studentom, podaje w nich, że studia trwają 5,5 roku, również we wszystkich informacjach rekrutacyjnych przekazuje się kandydatom na studia, że są to studia trwające 5,5 roku. W przepisie § 32 Regulaminu, dotyczącym okresu przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów, wymienione zostały, jak zaznaczył organ, konkretne sytuacje odnoszące się do okresu przyznawania stypendium. W przypadku więc takiego uszczegółowienia czasu przyznawania stypendium rektora, należy zdaniem organu paragraf ten stosować literalnie, tj. dosłownie, bez stosowania własnej jego interpretacji. W świetle zatem obowiązującego w roku akademickim [...] Regulaminu, nie może było w ocenie organu uznać stanowiska skarżącego wyrażonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako wystarczającego do przyznania stypendium na okres 6 miesięcy. Reasumując organ stwierdził brak podstaw prawnych do przyznania przedmiotowego świadczenia na okres 6 miesięcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący zaskarżył ww. decyzję OKS z dnia [...] w części w jakiej OKS nie przyznała mu stypendium za szósty miesiąc studiów. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 kpa poprzez jego niezastosowanie i nie przesłanie wniesionego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie 7 dni od daty jego odebrania, co miało wpływ na termin wydania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji spowodowało podjęcie jej po terminie jednego miesiąca od daty odebrania odwołania; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2009 r. w sprawie praktyki zawodowej w aptece poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż praktyka zawodowa w przypadku skarżącego wynosi 5 miesięcy, podczas gdy została ona określona w ww. rozporządzeniu na okres 6 miesięcy i na taki zatem okres powinno zostać przyznane stypendium; 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonej decyzji, polegający na ustaleniu, że praktyka po V roku farmacji trwa jeden semestr, tj. 5 miesięcy podczas, gdy zgodnie z ww. rozporządzeniem trwa ona 6 miesięcy i na taki też okres powinno zostać przyznane stypendium. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylnie w całości wydanych w sprawie decyzji i przekazanie wniosku do ponownego rozpatrzenia; oraz o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stypendium po V roku farmacji na okres 6 miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ podkreślił, że § 32 pkt 2 Regulaminu jest zgodny z art. 184 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Wskazał również, że zastosował § 32 pkt 2 Regulaminu, gdyż studia na wydziale farmacji trwają 11 semestrów, a ostatni rok studiów trwa semestr. Ponadto wyjaśnił, że nie kwestionuje przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2009 r. w sprawie praktyki zawodowej w aptece, niemniej jednak w jego ocenie przepis ten nie zwalnia organu od stosowania § 32 pkt 2 Regulaminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiot skargi stanowi decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w T. z dnia [....], którą to organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu stypendium rektora dla najlepszych studentów na okres 5 miesięcy. Zdaniem OKS skoro studia na wydziale farmacji trwają 11 semestrów, a ostatni rok studiów trwa semestr, to tym samym zgodnie z § 32 ust. 2 Regulaminu przedmiotowe stypendium należało przyznać na okres 5 miesięcy. Wskazane stanowisko OKS zakwestionował skarżący stwierdzając, że wnioskowane stypendium powinno zostać przyznane na okres nie 5, lecz 6 miesięcy, jako że praktyka po V roku farmacji trwa dłużej niż jeden semestr, gdyż 6 miesięcy. W ocenie skarżącego, okres praktyki przekłada się na czas trwania studiów na kierunku formacji, co w efekcie powoduje, że ostatni rok farmacji trwa dłużej niż jeden semestr. Z powyższego wynika, że istota sporu między stronami dotyczy okresu na jaki powinno zostać przyznane skarżącemu stypendium rektora dla najlepszych studentów, tj. kwestii czy powinno zostać ono przyznane na okres 5 miesięcy – jak przesądziła to OKS, czy też 6 miesięcy – jak domaga się tego skarżący. Odnosząc się ww. spornej kwestii należy w pierwszej kolejności wskazać, że podstawę materialnoprawną złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów oraz przywołanych powyżej decyzji OKS stanowiła ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisy wydanego przez Rektora [...] w T., w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 186 ust. 1 ww. ustawy, Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] w T. (zarządzenie nr [...]). Zasady przyznania i katalog świadczeń pomocy materialnej dla studentów, pochodzącej ze środków publicznych, regulują w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym przepisy art. 173-187. Stosownie do treści art. 173 ust. 1 pkt 3 tej ustawy student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie między innymi przedmiotowego stypendium rektora dla najlepszych studentów. Stypendium to w świetle art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Wymogi przyznawania wymienionego stypendium zostały określone m.in. w przepisach art. 175, 176 i 184 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Z przepisów art. 175 i 176 wynika, że stypendium to jest przyznawane na wniosek studenta przez rektora (art. 175 ust. 2, art. 176 ust. 1 ww. ustawy), że od decyzji rektora przysługuje prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji (art. 175 ust. 3, art. 176 ust. 2 ww. ustawy) oraz, że na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego rektor przekazuje uprawnienia w zakresie przyznawania tego stypendium komisji stypendialnej, a w zakresie rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odwoławczej komisji stypendialnej (art. 175 ust. 4, art. 176 ust. 3 ww. ustawy). Przepis art. 184 ust. 1 ww. ustawy stanowi zaś, że student może otrzymywać to stypendium w danym roku akademickim przez okres do dziesięciu miesięcy, a gdy ostatni rok studiów trwa jeden semestr przez okres do pięciu miesięcy. Natomiast przepis art. 184 ust. 2 ww. ustawy określa, że stypendium to jest przyznawane na semestr lub na rok akademicki. Z przytoczonych regulacji jednoznacznie wynika, że kwestia okresu na który przyznaje się stypendium rektora dla najlepszych studentów została wyraźnie unormowana przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, które nie tylko określają maksymalny okres, na który może zostać przyznane przedmiotowe stypendium, tj. do 10 miesięcy – w roku akademickim oraz do 5 miesięcy – gdy ostatni rok studiów trwa jeden semestr (art. 184 ust. 1), ale również wyznaczają dwa okresy, na które może zostać przyznane to stypendium, tj. na semestr lub na rok akademicki (art. 184 ust. 2). W takim stanie normatywnym nie istnieje zatem możliwość innego ustalenia okresu, na który przyznaje się stypendium. W szczególności nie upoważnia do tego zawarta w art. 186 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym delegacja do ustalenia przez rektora szczegółowego regulaminu przyznawania, wysokości i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Regulamin ten, stosownie do literalnego brzmienia art. 186, ma jednie uszczegóławiać określone w ustawie zasady wypłacania, przyznania i ustalenia wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów, a nie wykraczać poza granice upoważnienia i zmieniać materię ustawową. Każde wykroczenie poza udzielone upoważnienie stanowi istotne naruszeniem normy upoważniającej. Istotą i celem upoważnienia jest bowiem sprecyzowanie i uściślenie materii wskazanej w akcie upoważniającym - przepisach powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów, a nie ich odmienne i dowolne uregulowanie. W przedmiotowej sprawie natomiast Rektor [...] w T. w wydanym, na podstawie delegacji ustawowej z art. 186 ust. 1 ww. ustawy, Regulaminie przyznawania pomocy materialnej studentom [...] w T., inaczej niż w art. 184 ust. 1 ww. ustawy, określił w § 32 ust. 1 i 2, że stypendium rektora przyznawane jest w danym roku akademickim na okres 9 miesięcy (od października do czerwca), a gdy ostatni rok studiów trwa jeden semestr na okres 5 miesięcy (od października do lutego). W przepisie ustawowym zawartym w art. 184 ust. 1 ww. ustawy mówi się zaś nie o wyznaczonym w sposób sztywny okresie na który jest przyznawane stypendium, jak to określono w Regulaminie poprzez precyzyjne wyznaczenie tego terminu jako okresu 9 i 5 miesięcy, lecz o "maksymalnym" okresie, na który może zostać przyznane stypendium, tj. do 10 i do 5 miesięcy odpowiednio w roku akademickim i semestrze. Nie ulega zatem wątpliwości, że w Regulaminie na podstawie którego wydana została zaskarżona decyzja w sposób nieuprawniony i niezgodny z upoważnieniem ustawowym dokonano zmiany regulacji wyraźnie i jednoznacznie unormowanej ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym. Upoważnienie określone w art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w żaden zaś sposób nie uprawniało do takiego odmiennego uregulowania materii ustawowej. W takim stanie rzeczy nie można podzielić stanowiska OKS, że przepisy § 32 ust. 1 i 2 Regulaminu, mające szczegółowo określać czas przyznawania stypendium są zgodne z art. 184 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i, że w związku z tym należy je stosować w sposób literalny. Analizowane przepisy nie tylko bowiem w sposób odmienny niż uczynił to ustawodawca w art. 184 ust. 1 ww. ustawy normują okres przyznawania stypendium, ale również naruszają w sposób istotny art. 186 ust. 1, gdyż wykraczają poza wyrażoną w tym przepisie delegację ustawową, która upoważnia do szczegółowego, a nie odmiennego niż w ustawie ustalenie zasad wypłacania, przyznania i określania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Ubocznie należy też stwierdzić, że zaskarżona decyzja oparta została na błędnych ustaleniach faktycznych, polegających na przyjęciu, że VI rok farmacji na [...] w T. trwa jeden semestr. Zgodnie bowiem z zarządzeniem Nr [...] Rektora [...] w T. z dnia [...] w sprawie organizacji roku akademickiego [...] semestr zimowy trwa od [...] do [...]. Tymczasem sześcio-miesięczna praktyka na VI roku farmacji [...] w T., rozpoczynająca się z dniem [...], kończy się dopiero [...] (okoliczność bezsporna), a więc prawie półtora miesiąca po wyznaczonej przez Rektora we wskazanym rozporządzeniu dacie zakończenia semestru zimowego. Sytuacja taka nie może powodować niekorzystnych konsekwencji dla studenta i nie uzasadnia przyjęcia fikcji, iż rok trwa jeden semestr, skoro kończy się po wyznaczonej dacie zakończenia semestru zimowego. Powyższe prowadzi do wniosku, że w przypadku skarżącego – gdyby nawet założyć istnienie zgodności przepisu § 32 ust. 2 Regulaminu z przepisami ustawy, to i tak nie zaistniała hipoteza wskazanej normy prawnej, uprawniająca do zastosowania określonej w tym przepisie dyspozycji, tj. do przyznania stypendium rektora na okres jedynie 5 miesięcy. Trzeba jednak jeszcze raz podkreślić, że zaskarżone rozstrzygnięcie oparte zostało na przepisach regulaminu wykraczających poza granice upoważnienia i zmieniających materię ustawową, i tym samym istotnie naruszających art. 184 ust. 1 i art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co powoduje, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien odwołać się wprost do regulacji ustawowej. Uwzględniając powyższe rozważania, Sąd uwzględnił wniesioną w sprawie skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w pkt 1 wyroku. W kwestii wykonalności sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 152 ww. ustawy.