I OSK 3123/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Ś.-K. i A. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 915/14 odrzucającego skargę J. Ś.-K. i A.K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia [...] lipca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. J. Ś.K. i A. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia [...] lipca 2014 r., Nr [...], w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. Zarządzeniem z dnia [...] września 2014 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wezwał skarżącą J. Ś.-K. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi (złożona skarga została podpisana tylko przez A. K.) oraz nadesłanie odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego oraz A. K. do nadesłania odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało doręczone każdemu ze skarżących z osobna w dniu [...] września 2014 r. W dniu [...] września 2014 r. skarżący przesłali do sądu jeden egzemplarz skargi podpisany przez Jo. Ś.-K. i A. K. oraz kserokopię skargi. Pomimo upływu zakreślonego, siedmiodniowego terminu nie nadesłano odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu, gdyż nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Od tego postanowienia skarżący wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 47 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, albowiem strona usunęła w terminie braki formalne skargi. Wnieśli o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazali m.in., że sąd powinien był brak formalny uzupełnić samodzielnie, a ponadto nie mógł wzywać do złożenia odpisów skargi poświadczonych za zgodność. Zakwestionowali sposób wzywania stron do uzupełnienia braków formalnych, a także to, że wystąpiły braki formalne uniemożliwiające nadanie pismu prawidłowego biegu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę obojga małżonków K. Tymczasem zarządzeniem z 16 września 2014 r. sąd wezwał skarżących do podpisania skargi przez skarżącą oraz złożenia jednego odpisu skargi, gdyż skarga została podpisana tylko przez skarżącego. Pismem z [...] września 2014 r. skarżący złożyli podpisany przez nich oboje egzemplarz skargi. Tym samym wezwanie sądu zostało wypełnione przynajmniej przez skarżącego, który złożył podpisaną przez siebie skargę, a następnie, zgodnie z zarządzeniem sądu, złożył podpisany (przez siebie i skarżącą) egzemplarz skargi (stanowiący więcej, niż tylko odpis skargi poświadczony za zgodność). Sąd nie miał zatem podstaw, aby odrzucić skargę wniesioną przez skarżącego. Tymczasem zaskarżonym postanowieniem sąd odrzucił skargę w stosunku do skarżącej, jak i skarżącego. Stanowi to naruszenie zarzucane sądowi w skardze kasacyjnej – tzn. odrzucenie skargi pomimo tego, że odpis został do niej dołączony. Odnośnie natomiast do skargi wniesionej przez skarżącą sąd, rozpatrując sprawę ponownie, powinien rozważyć, czy składając egzemplarz skargi podpisany przez oboje skarżących skarżąca nie wypełniła wezwania sądu do uzupełnienia braków formalnych. W szczególności sąd powinien rozstrzygnąć, czy egzemplarz skargi złożony [...] września 2014 r. i podpisany przez oboje skarżących nie stanowi odpisu skargi, zaś podpisu skarżącej na skardze nie zastępuje złożenie tegoż egzemplarza sygnowanego również przez skarżącą. Istotą żądania podpisu strony pod pismem procesowym jest bowiem m.in. potwierdzenie woli tego podmiotu złożenia konkretnego pisma, a tym samym dokonania określonej czynności procesowej. Skoro zatem skarżąca złożyła podpisany również przez siebie egzemplarz skargi, to są powinien rozważyć, czy w sposób dorozumiany można byłoby przyjąć, że popiera skargę, a zatem czy czynność ta nie zastępuje samego podpisania skargi. Podpisanie skargi, jak wynika nie tylko z orzecznictwa sądów administracyjnych, ale także z ich praktyki, może odbywać się nie tylko poprzez osobiste stawiennictwo w sądzie i złożenie podpisu pod skargą, ale także przez np. przesłanie do sądu kolejnego egzemplarza skargi prawidłowo podpisanego. Należy zatem rozważyć, czy sytuacja, która wystąpiła w sprawie, nie zalicza się do takiego grona przypadków, które pozwalają na uznanie, że braki formalne zostały uzupełnione właściwie. Sąd powinien też rozważyć, czy sformułowane przez niego wezwanie odpowiada treści przepisu, który stanowi podstawę tego wezwania (zwłaszcza w zakresie podpisywania odpisów pism). Sąd w tym zakresie powinien mieć na względzie poniższe rozważania: Odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, fotokopia, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy (...). W literaturze przedmiotu i orzecznictwie wskazuje się, że odpis wymaga poświadczenia jego zgodności z oryginałem. Przez to poświadczenie osoba poświadczająca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. Uwierzytelnić pismo może strona, która jest jego autorem lub jej pełnomocnik. Odpisy pisma nie muszą być podpisywane przez stronę. Założenie odwrotne spowodowałoby, że nie byłby to odpis, lecz oryginał pisma, a takiego obowiązku ustawa na strony nie nakłada (komentarz do art. 47 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2013, Legalis). Wątpliwości w zakresie oceny tych okoliczności spowodowane są także postępowaniem samego sądu, który pomimo tego, że traktuje skargę jako obarczoną brakami formalnymi po stronie skarżącej, przyznaje jej prawo pomocy. Czyni to także w stosunku do skarżącego (jednym postanowieniem sądu), choć następnie łącznie odrzuca skargę skarżących. Ponadto, z notatki urzędowej biura podawczego sądu wynika, że skarżący złożyli dwa odpisy skargi. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia – precyzyjnie jest to kserokopia skargi oraz dodatkowy jej egzemplarz podpisany przez skarżących. Wskazać jednak trzeba pełnomocnikowi skarżących, że przedstawiona przez niego interpretacja przepisów prawa oraz uchwały I OPS 13/13 jest nieprawidłowa. Co prawda nie jest niezbędne dołączanie odpisu skargi dla organu, gdyż zapoznaje się on z nią przekazując skargę do sądu wraz z odpowiedzią na skargę. Trzeba jednak podkreślić, że dopiero dołączenie odpisów w odpowiedniej liczbie – dla każdego z uczestników postępowania realizuje ten obowiązek, a sytuacja odnosząca się do odpisu dla organu stanowić może niekiedy od tej reguły swoisty wyjątek. Nie jest natomiast dopuszczalne twierdzenie, że sąd może zastąpić stronę w wykonaniu obowiązku dołączenia odpisów skargi i wykonać ich fotokopie. Wynika to wprost z powoływanej wyżej uchwały. Dlatego też, odpis dla uczestnika postępowania powinni złożyć sami skarżący. Należy mieć na uwadze, że braki takie uniemożliwiają nadanie skardze właściwego biegu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.