II OZ 616/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 979/14 odmawiające J.Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.Ż. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2014 r., nr 7/2004, znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 4 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 979/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J.Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], znak: [...]w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że na podstawie przedstawionych danych w formularzu wniosku PPF oraz w dodatkowych pismach wyjaśniających uznać należało, iż wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Z podanych danych w piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. oraz załączonego do niego formularza PPF wynika, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich. Wnioskodawca posiada udział we wspólnym mieszkaniu, a także osiąga stały dochód w wysokości 4 500 zł brutto. Wnioskodawca wskazał jednakże, że w związku ze wzrostem cen oraz wysokości opłat jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu Sąd uznał, że udzielone przez skarżącego informacje nie dają wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wszystkie żądane przez referendarza sądowego informacje, m.in. nie wskazał czy małżonka pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Nie oświadczył także czy posiada oszczędności pieniężne i jeśli tak to w jakiej wysokości. Sąd stwierdził, iż dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 26 czerwca 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia 14 sierpnia 2014 r., jak również w piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. oraz dołączonym do niego formularzu PPF są niepełne i na ich podstawie nie jest możliwe dokonanie jednoznacznej oceny czy skarżący jest w stanie, czy też nie, ponieść koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznym dla siebie i rodziny utrzymaniu. Na podstawie zaś dostępnych informacji, porównując złożone przez skarżącego wnioski oraz przedstawione zestawienia miesięcznych wydatków należało uznać, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uległa pogorszeniu. A zatem również z tego powodu nie było zasadne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył J.Ż., wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. A zatem, na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Strona powinna szczegółowo wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że po opłaceniu miesięcznych kosztów utrzymania - uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie niezbędnych jej potrzeb, a ponadto, że środki którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Sąd podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter. B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Zasadnie Sąd I instancji - biorąc pod uwagę dane zawarte w formularzu PPF oraz piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. - stwierdził, że wnioskodawca nie znajduje się w grupie bardzo ubogich osób. W ocenie Sądu sytuacja finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca posiada dochód miesięczny w wysokości według oświadczenia 4500 zł brutto. Wnioskodawca wskazał, że w związku ze wzrostem cen oraz wysokości opłat jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu, jednakże należy zauważyć, że J.Ż. w piśmie z dnia 14 sierpnia 2014 r. określił łączną sumę swoich miesięcznych wydatków na kwotę ok. 3000 zł, natomiast wraz z rozpatrywanym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. – na kwotę 2750 zł. Skarżący nie wykazał przy tym by jego zarobki zostały w jakikolwiek sposób pomniejszone. Ponadto w wykazie ponoszonych wydatków, wskazał, że jest w stanie wygospodarować 220,00 zł miesięcznie na tzw. "czarną godzinę". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zbadał przesłanki warunkujące przyznanie J.Ż. prawa pomocy. Sąd I instancji zasadnie uznając, że dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżącego są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wezwał skarżącego do uzupełnienia tego wniosku o dodatkowe oświadczenia i dokumenty. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wszystkie żądane przez Sąd informacje, m.in. nie wskazał czy małżonka pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Nie oświadczył także czy posiada oszczędności pieniężne i jeśli tak to w jakiej wysokości. W związku z powyższym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że udzielone przez skarżącego informacje nie dają wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Skoro bowiem skarżący nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, to uniemożliwił tym samym dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jego sytuacji finansowej. Porównując złożone przez skarżącego wnioski oraz przedstawione zestawienia miesięcznych wydatków należało uznać natomiast, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uległa również pogorszeniu. W konsekwencji przyjąć należy, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił oddalić zażalenie.