VI SA/Wa 476/14
WyrokWSA w Warszawie2014-10-10
Skład orzekający: Ewa Frąckiewicz, Izabela Głowacka - Klimas, Agnieszka Łąpieś – Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która rozpoczęła procedurę kwalifikacyjną do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2005 r., ale ostatni wymagany warunek (praktykę pływania) spełniła już po wejściu w życie nowego rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 2013 r., może uzyskać dyplom na podstawie przepisów dotychczasowych?Ratio decidendi
Postępowanie kwalifikacyjne rozpoczyna się z chwilą złożenia wniosku do dyrektora urzędu morskiego. Skoro skarżący złożył wniosek o wydanie dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej we wrześniu 2013 r., obowiązywało już nowe rozporządzenie z dnia 7 sierpnia 2013 r. Ponadto, skarżący spełnił ostatni wymagany warunek – praktykę pływania – w sierpniu 2013 r., kiedy poprzednie rozporządzenie już nie obowiązywało. W związku z tym, skarżący musiał spełnić wymogi nowego rozporządzenia, które nie zostały przez niego spełnione (brak dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej oraz brak wymaganej dodatkowej praktyki pływania).Stan faktyczny
Skarżący K. L. ubiegał się o wydanie dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej. Dyrektor Urzędu Morskiego odmówił wydania dyplomu, wskazując na niespełnienie wymogów formalnych określonych w nowym rozporządzeniu z 2013 r., w tym brak dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej oraz brak wymaganej dodatkowej praktyki pływania. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że postępowanie kwalifikacyjne rozpoczęło się po wejściu w życie nowego rozporządzenia, a ostatni wymagany warunek skarżący spełnił już po utracie mocy obowiązującej poprzedniego rozporządzenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując zgodność przepisów rozporządzenia z Konstytucją RP i Konwencją STCW oraz zarzucając naruszenie przepisów Kpa.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2014 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej oddala skargę
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (dalej jako "Minister") decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; cytowanej dalej "Kpa.") oraz § 32 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 937; dalej jako "rozporządzenie"), po rozpatrzeniu odwołania K. L. (dalej jako "skarżący") od decyzji Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] września
2013 r., znak [...] odmawiającej wydania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Do wydania decyzji Ministra doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Skarżący wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. zwrócił się do Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] o wydanie dyplomu kapitana żeglugi wielkiej
na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej. Do wniosku załączył świadectwo zdrowia wydane przez uprawnionego lekarza, zaświadczenie o zdanym egzaminie na dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] oraz udokumentował 6 miesięcy i 12 dni praktyki pływania na stanowisku kapitana na morskich statkach handlowych o pojemności brutto powyżej 500 w żegludze międzynarodowej. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, skarżący posiada dyplom starszego oficera na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000 i kapitana na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000.
Dyrektor Urzędu Morskiego w [...], w wyniku przeprowadzonego postępowania i ustalenia posiadanych przez skarżącego kwalifikacji, wobec niespełnienia wszystkich wymaganych warunków formalnych określonych w § 32 rozporządzenia, odmówił mu wydania wnioskowanego dyplomu. W rozstrzygnięciu tym wskazano, że skarżący nie posiada dyplomu starszego oficera na statkach
o pojemności brutto 3000 i powyżej oraz nie udokumentował wymaganej, dodatkowej 6-miesięcznej praktyki pływania na stanowisku starszego oficera na morskich statkach handlowych o pojemności brutto 3000 i powyżej w żegludze międzynarodowej. Stwierdzono, że brak dyplomu starszego oficera na statkach
o pojemności brutto 3000 i powyżej oraz brak ww. dodatkowej praktyki pływania uniemożliwia wydanie skarżącemu dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach
o pojemności brutto 3000 i powyżej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że w świetle obowiązującego dotychczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 lutego 2005 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz. U. Nr 47 poz. 445 ze zm.; dalej jako "rozporządzenie MI"), spełniał wymagania do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej. Powołując się na § 88 ust. 1 rozporządzenia skarżący podniósł, że nie przewidziano przepisu przejściowego dla osób, które spełniły warunki do uzyskania dokumentu kwalifikacyjnego określone rozporządzeniem z 2005 r., naruszając tym samym art. 2
i 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wskazał także, że naruszono prawidło I/15 załącznika Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht (Konwencja STCW), poprzez odmowę wydania mu dokumentu na dotychczas obowiązujących zasadach. Podniósł dodatkowo, że naruszono art. VI ust. 1 Konwencji STCW, poprzez ustanowienie w prawie polskim wyższych wymagań do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, aniżeli określone
w prawidle II/2 załącznika do Konwencji STCW. Nadto skarżący zarzucił naruszenie art. 77 § 1 Kpa., poprzez brak zebrania materiału dowodowego niezbędnego
do ustalenia, czy spełnia on wymagania do otrzymania wnioskowanego dyplomu.
Minister, rozpoznając ponownie sprawę, zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. Nr 228, poz. 1368 ze zm., dalej jako "ustawa o bezpieczeństwie morskim") rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 lutego 2005 r. utraciło moc dnia 26 lipca 2013 r. Szczegółowe wymagania kwalifikacyjne do zajmowania stanowisk na statkach morskich oraz warunki przyznawania dyplomów i świadectw określa aktualnie rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich. Rozporządzenie to przenosi na grunt polskiego prawa Zmiany z Manili do załącznika Konwencji STCW, które weszły w życie w styczniu 2012 r.
Jak przypomniał Minister, skarżący podkreślał, że rozpoczął i przeprowadził postępowanie kwalifikacyjne na dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach
o pojemności brutto 3000 i powyżej w oparciu o rozporządzenie MI, gdyż ukończył szkolenie oraz zdał egzamin na ten dyplom jeszcze w czasie obowiązywania tego rozporządzenia. Minister dodał, że do uzyskania dyplomu konieczne jest wypełnienie kilku warunków, których łączne spełnienie daje możliwość otrzymania wnioskowanego dokumentu kwalifikacyjnego. Z akt sprawy wynika, że skarżący ostatni z warunków niezbędnych - według rozporządzenia MI - do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej,
tj. wymaganej praktyki pływania, spełnił w sierpniu 2013 r., kiedy rozporządzenie
to już nie obowiązywało. Zgodnie z art 61 Kpa. w związku z art. 71 ustawy z dnia
18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim, postępowanie kwalifikacyjne rozpoczyna się w momencie złożenia wniosku do dyrektora urzędu morskiego
o przyznanie dokumentu kwalifikacyjnego i prowadzone jest przez administrację morską. Jak wspomniał Minister, skarżący wniosek o wydanie dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej złożył w dniu
[...] września 2013 r., a więc już w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r., które zmieniło warunki przyznawania dyplomu, o który wnioskował. W konsekwencji Minister stwierdził, że twierdzenie jakoby skarżący rozpoczął i zakończył postępowanie kwalifikacyjne na gruncie obowiązywania poprzedniego prawa, jest nieprawdziwe. Nieprawdziwe jest również, zdaniem Ministra, twierdzenie, że
w trakcie postępowania kwalifikacyjnego zmieniono warunki przyznawania wnioskowanego przez skarżącego dyplomu.
Wobec wskazywanego przez skarżącego braku przepisów przejściowych regulujących sytuację osób, które spełniały wymagania do uzyskania dokumentów kwalifikacyjnych na gruncie poprzednio obowiązującego prawa, Minister wskazał, że zgodnie z przepisem § 88 ust. 1 rozporządzenia, w sprawach o wydanie dokumentów kwalifikacyjnych wszczętych, lecz niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosować należy przepisy niniejszego rozporządzenia. Przepis ten jest zatem, w ocenie Ministra, gwarantem działania zgodnie z obowiązującym prawem i zapewnia równe traktowanie wszystkich marynarzy wnioskujących o dokumenty kwalifikacyjne. Na jego podstawie nie ma możliwości przyznania dokumentów kwalifikacyjnych niezgodnie z obowiązującym prawem w sytuacji, w której wnioski o ich wydanie złożone zostały na gruncie prawa, które utraciło moc. Powyższy przepis nie stanowi naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych, a zapewnia działanie zgodne z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, precyzowanym w art. 6 Kpa.
Minister podał, że nie stosuje się wprost wymagań określonych w Konwencji STCW, skoro istnieją przepisy wdrażające jej postanowienia do krajowego porządku prawnego. Nadto nie zgodził się z zarzutem skarżącego, że wymagania konieczne do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, stawiane w rozporządzeniu, naruszają art. VI ust. 1 Konwencji STCW, gdyż są wyższe niż wymagania określone prawidłem II/2 w związku
z prawidłem II/l załącznika Konwencji STCW. Podkreślił, że wymogi zawarte
w rozporządzeniu czynią zadość art. 1 ust. 2 Konwencji STCW, który nakłada
na strony tej Konwencji obowiązek "zapewnienia, aby pod względem bezpieczeństwa życia i mienia na morzu oraz ochrony środowiska morskiego marynarze na statkach posiadali odpowiednie kwalifikacje i byli zdolni wykonywać swoje obowiązki".
Minister, przywołując treść art. 71 ust. 1 i ust. 5 ustawy o bezpieczeństwie morskim, stwierdził, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdza brak spełnienia przez skarżącego wymagań, o których mowa w § 32 rozporządzenia, tzn. posiadania dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej oraz dodatkowej 6-miesięcznej praktyki pływania
na stanowisku starszego oficera na morskich statkach handlowych o pojemności brutto (GT) 3000 i powyżej w żegludze międzynarodowej.
W ocenie Ministra, w czasie postępowania w sprawie przyznania skarżącemu wnioskowanego przez niego dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach
o pojemności brutto 3000 i powyżej, rzetelnie i w sposób wyczerpujący ustalono kwalifikacje, które on posiada, m.in. w oparciu o dane zgromadzone w systemie informatycznym, w oparciu o który wydawane są dokumenty marynarzy, a z którego korzysta cała administracja morska w Polsce. Dysponowano również pełną informacją na temat dyplomów posiadanych przez skarżącego oraz charakteru deklarowanej przez niego praktyki morskiej. Minister nie zgodził się w związku z tym z twierdzeniem, że materiał dowodowy w sprawie przyznania skarżącemu dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej został niewłaściwie zebrany.
Nadto Minister wskazał, że zgodnie z § 2 pkt 11 rozporządzenia, dodatkowa praktyka pływania jest to okres pływania na statku morskim w charakterze członka załogi na stanowisku, do którego upoważnia dany dyplom lub świadectwo. Dodatkowa praktyka pływania naliczana jest po uzyskaniu dokumentu kwalifikacyjnego. W przypadku ubiegania się o dyplom kapitana żeglugi wielkiej
na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej na podstawie § 32 pkt 2 rozporządzenia, dodatkowa praktyka pływania liczona jest od momentu uzyskania drugiego z dokumentów kwalifikacyjnych wymaganych przepisem. Minister zaznaczył, że skarżący posiada jedynie dyplom kapitana na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000, zatem przedstawiona przez niego praktyka pływania w wymiarze 6 miesięcy i 12 dni na stanowisku kapitana na statkach o pojemności brutto (GT) poniżej 3000 nie może być uznana jako dodatkowa praktyka, o której mowa w § 32 pkt 2 rozporządzenia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
na powyższą decyzję Ministra skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Nadto, na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem
o zgodność § 32, § 88 ust. 1 i § 92 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich z Konstytucją RP, a także § 32 przywołanego rozporządzenia z ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim. Wniósł także o przeprowadzenie dowodu z posiadanego przez skarżącego dyplomu kapitana na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000 na okoliczność posiadania uprawnień starszego oficera bez ograniczeń.
Skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu i podniósł
w szczególności, że organ drugiej instancji wydając zaskarżoną decyzję naruszył
art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie morskim oraz art. VI ust. 1 Konwencji STCW, poprzez postawienie wymogów wyższych do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, aniżeli wymogi wynikające z tych dwóch aktów prawnych. Decyzja Ministra, wydana
w oparciu o rozporządzenie, zdaniem skarżącego, narusza art. 2, art. 31 ust. 3,
art. 32 ust. 2, art. 65 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Minister, w opinii skarżącego, naruszył także art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa., gdyż nie zebrał materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia, czy skarżący spełnia wymagania do otrzymania wnioskowanego dyplomu oraz nie umożliwił skarżącemu zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym.
Zdaniem skarżącego, spełnił on wymagania przewidziane w § 30 rozporządzenia MI, które obowiązywało w chwili, gdy powziął decyzję
o rozpoczęciu procedury kwalifikacyjnej, gdy zdał egzamin kwalifikacyjny na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności 3000 i powyżej oraz gdy wypływał w rejs mający na celu uzyskanie dodatkowej praktyki pływania. Dodał, że czynności zmierzające do uzyskania uprawnień kapitana na statkach morskich zostały wyznaczone - jako przesłanki uzyskania dyplomu - przez prawo. Czynności te stanowią wyznaczoną przez prawo rozłożoną w czasie procedurę kwalifikacyjną,
na którą składa się pewien ciąg następujących po sobie etapów prowadzących
do uzyskania stosownych uprawnień. Rozpoczęcie procedury kwalifikacyjnej stanowi przedsięwzięcie obywatela o określonym horyzoncie czasowym. Skarżący rozpoczął realizację tegoż przedsięwzięcia pod rządami rozporządzenia MI, w konsekwencji czego realizował swój interes w toku, który podlega ochronie na podstawie art. 2 Konstytucji RP.
W ocenie skarżącego, rozporządzenie nie przewiduje żadnego okresu vacatio legis, który umożliwiałby zainteresowanym przygotowanie się na wprowadzenie zmian w prawie. W konsekwencji, § 92 rozporządzenia narusza art. 2 Konstytucji RP i wyrażoną w nim zasadę przyzwoitej legislacji. Skarżący podał, że Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej dokonał ratyfikacji Zmian z Manili do załącznika
do Konwencji SCTW dnia 18 grudnia 2012 r., natomiast same Zmiany z Manili zostały sporządzone już w 2010 r., co dawało mnóstwo czasu na przygotowanie
i wprowadzenie zmian w rozporządzeniu. Mając na uwadze powyższe, jak wskazał skarżący, fakt braku vacatio legis oraz stosownych przepisów przejściowych
w przedmiotowym postępowaniu rażąco narusza ogólną zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz godzi w zasadę przyzwoitej legislacji. W ocenie skarżącego, możliwym było bowiem wcześniejsze wydanie rozporządzenia wykonawczego oraz zapewnienie stosownego vacatio legis. Co więcej, Zmiany z Manili przewidują, że do dnia 1 stycznia 2017 r. Polska może
w dalszym ciągu wydawać dyplomy zgodnie z postanowieniami Konwencji, obowiązującymi bezpośrednio przed dniem 1 stycznia 2012 r. w stosunku do członków załogi, którzy rozpoczęli zatwierdzoną służbę na statkach morskich, zatwierdzony program edukacyjny i szkoleniowy lub zatwierdzony kurs szkoleniowy przed dniem 1 lipca 2013 r. Prawodawca mógł zatem, w opinii skarżącego,
w zgodzie z Konwencją zapewnić odpowiednie vacatio legis.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżący, nawiązując
do otrzymanej odpowiedzi na skargę, odniósł się do wydanej przez Ministra decyzji, wskazując między innymi, że choć posiadany przez niego dyplom kapitana na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000 nie wskazuje wprost na uprawnienie do obejmowania stanowiska starszego oficera na statkach o pojemności brutto powyżej 3000, to zwrot "bez ograniczeń" w oczywisty sposób obejmuje wszystkie statki, w tym również o wzmiankowanych parametrach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.
W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy udzielić odpowiedzi na pytanie, kiedy rozpoczyna się postępowanie kwalifikacyjne na dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej? Czy w chwili rozpoczęcia przez skarżącego procedur zmierzających do zgromadzenia wszystkich niezbędnych do otrzymania dyplomu dokumentów i ukończenia praktyk. Czy też w chwili złożenia stosownego wniosku do dyrektora urzędu morskiego o przyznanie dokumentu kwalifikacyjnego jak wskazuje organ.
Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że postępowanie kwalifikacyjne rozpoczyna się zgodnie z treścią art. 61 Kpa w zw. z art. 71 ustawy o bezpieczeństwie morskim z chwilą złożenia wniosku do dyrektora urzędu morskiego o przyznanie dokumentu kwalifikacyjnego.
Postępowanie to prowadzi administracja morska. Tak więc Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko organu.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek o przyznanie dokumentu kwalifikacyjnego złożył skarżący w dniu [...] września 2013 r. w urzędzie morskim w [...].
Jak twierdzi skarżący w dacie złożenia wniosku spełniał warunki konieczne do uzyskania dokumentu kwalifikacyjnego na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 lutego 2005 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych marynarzy.
W tym miejscu należy jeszcze raz przypomnieć, że powyższe rozporządzenie MI utraciło na podstaw art. 149 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie morskim moc z dniem 26 lipca 2013 r.
Natomiast jak wynika z akt sprawy w tej dacie skarżący nie spełniał jeszcze ostatniego z warunków niezbędnych według rozporządzenia MI – do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, tj. wymaganej praktyki pływania, spełnił go dopiero w sierpniu 2013 r., gdy rozporządzenie już nie obowiązywało.
W dacie złożenia wniosku obowiązywało nowe rozporządzenie Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich, które to rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 68 ustawy o bezpieczeństwie morskim.
Zgodnie z § 32 pkt 2 rozporządzenia do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej wymagane jest zdanie egzaminu na ten dyplom oraz posiadanie:
- dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej,
- dyplomu kapitana na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000,
oraz
- dodatkowej 6-miesięcznej praktyki pływania na stanowisku starszego oficera na morskich statkach handlowych o pojemności brutto 3000 i powyżej w żegludze międzynarodowej.
Skarżący do wniosku załączył świadectwo zdrowia wydane przez uprawnionego lekarza, zaświadczenie o zdanym egzaminie na dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej oraz udokumentował 6 miesięcy i 12 dni praktyki pływania na stanowisku kapitana na morskich statkach handlowych o pojemności brutto powyżej 500 w żegludze międzynarodowej. Dodatkowo z akt ewidencyjnych skarżącego, jak wskazał organ wynika, że posiada dyplomy: starszego oficera na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000 i kapitana na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000.
Z powyższego, jak słusznie zauważyły organy obu instancji wynika, że skarżący nie posiada dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej oraz, że nie udokumentował wymaganej 6 miesięcznej praktyki pływania na stanowisku starszego oficera na morskich statkach handlowych o pojemności brutto 3000 i powyżej w żegludze międzynarodowej.
Reasumując organy obu instancji uznały w sposób prawidłowy, że skarżący nie spełnił warunków koniecznych do wydania wnioskowanego dyplomu.
W ocenie Sądu wbrew twierdzeniom skargi nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia "interesów w toku". W ocenie Sądu przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, zawierają przepisy przejściowe regulujące sytuację prawną osób, które spełniły wymagania do uzyskania dokumentów kwalifikacyjnych na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia. § 88 ust. 1 cytowanego rozporządzenia stanowi, że w sprawach o wydanie dokumentów kwalifikacyjnych wszczętych, lecz niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia.
Przepis ten jest gwarantem działania zgodnie z obowiązującym prawem i zapewnia równe traktowanie wszystkich marynarzy wnioskujących o dokumenty kwalifikacyjne. Na jego podstawie nie ma bowiem możliwości przyznania dokumentów kwalifikacyjnych niezgodnie z obowiązującym prawem w sytuacji, w której wnioski o ich wydanie złożone zostały na gruncie prawa, które utraciło moc. Nie stanowi on naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych oraz zasady ochrony zaufania obywateli do państwa oraz stanowionego prawa, określonej w art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, zapewnia natomiast działanie zgodne z art. 7 Konstytucji RP, precyzowanym w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267).
Proces zdobywania uprawnień jest mocno rozciągnięty w czasie. W niniejszej sprawie skarżący podnosi, że doszło do naruszenia jego interesów w toku. Jak wyżej wskazano Sąd nie podziela tego twierdzenia.
Interesami w toku nazywa się te przedsięwzięcia gospodarcze i finansowe, które rozpoczęto na gruncie dotychczas obowiązujących przepisów, lecz są niezakończone w sytuacji, gdy te przepisy uległy zmianie (zob. wyrok TK z 25 listopada 1997 r. K. 26/97). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje, gdyż jak wspomniano powyżej skarżący nawet pod rządami starego rozporządzenia MI nie legitymował się wymaganą praktyką pływania konieczną do uzyskania wnioskowanego dyplomu, co wykluczało możliwość uzyskania wnioskowanego dyplomu. Ponadto, o czym była mowa powyżej postępowanie kwalifikacyjne rozpoczyna się z chwilą złożenia wniosku, co nastąpiło w czasie obowiązywania nowego rozporządzenia.
Na marginesie sprawy Sąd wskazuje, że wywiedzionej z art. 2 Konstytucji RP zasady ochrony interesów w toku w żadnym razie nie należy traktować jako równoważnej z gwarancją niezmienności prawa, w szczególności trwania określonych przywilejów. W tym miejscu należy wskazać, że Rzeczpospolita Polska związana jest konwencją STCW, który to akt prawny ulega częstym modyfikacjom, co powoduje konieczność dostosowania przepisów obowiązujących do wymagań międzynarodowych.
W ocenie Sądu również § 32 rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest zgodny z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Rozporządzenie to, jak wyżej wskazano, zostało wydane w oparciu o delegację ustawową z art. 68 ustawy o bezpieczeństwie morskim, rozporządzenie doprecyzowywuje jedynie wymagania w odniesieniu do każdego ze świadectw, o które ubiegać się mogą marynarze. Natomiast ogólne wymagania do uzyskania dokumentów kwalifikacyjnych marynarzy określa art. 64 ustawy o bezpieczeństwie morskim. Taka regulacja w ocenie Sądu jest również zgodna z art. 92 Konstytucji RP.
W ocenie Sądu zastosowane w obecnej sprawie regulacje prawne nie naruszają również art. 31 i 32 Konstytucji RP, gdyż wymagania konieczne do uzyskania świadectw kwalifikacyjnych zostały wprowadzone zgodnie z tymi przepisami.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że wyżej omawiane rozporządzenie, a w szczególności jego § 32 jest zgodne we wskazanym zakresie z przepisami Konstytucji RP i dlatego też nie zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie.
Przechodząc do omówienia pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., gdyż materiał w sprawie został zgromadzony w sposób prawidłowy i stan faktyczny sprawy wyjaśniono w sposób dogłębny, a zgromadzony materiał rozpatrzono w całości, natomiast uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom stawianym przez art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd nie dopatrzył się również w niniejszym postępowaniu naruszenia art. 62 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim poprzez stawianie Skarżącemu wyższych wymogów, niż wynikające z ustawy; naruszenie artykułu VI ustęp 1 Konwencji STCW poprzez stawianie Skarżącemu wyższych wymogów dla uzyskania dyplomu kapitana na statkach o pojemności brutto 3000 lub większej, niż przewidziane prawidłem II/2 w zw. z II/1 załącznika do Konwencji STCW i w tym zakresie w pełni podziela stanowisko organu wskazane odnośnie tych zarzutów w odpowiedzi na skargę.
Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. implementuje do polskiego prawa Zmiany z Manili do załącznika Międzynarodowej Konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht (Dz. U. z 2012 r. poz. 1092), które weszły w życie w styczniu 2012 r. Konwencja STCW określa minimalne wymogi dotyczące wyszkolenia i kwalifikacji marynarzy. Wymogi te są zbiorem ogólnych norm, których Strony Konwencji nie mogą obniżyć, ale mogą je podwyższyć. Kierując się minimalnymi wymaganiami określonymi w Konwencji STCW i zawartymi w niej wytycznymi, Strony Konwencji wydają szczegółowe przepisy i procedury określające warunki niezbędne do uzyskania przez marynarzy dokumentów kwalifikacyjnych. Art. VI ust. 1 Konwencji STCW stanowi, że aby uzyskać dokument kwalifikacyjny, spełnić należy wymagania stawiane przez administrację, dotyczące m.in. praktyki pływania oraz kwalifikacji. Zgodnie z prawidłem I/1 załącznika Konwencji STCW, za praktykę pływania uznaje się "służbę pełnioną na pokładzie statku stosownie do wydanego (...) dyplomu". Dodatkowo, zgodnie z wytycznymi zawartymi w punkcie 5 Sekcji A-I/2 Kodeksu STCW, dotyczącymi uznawania praktyki pływania niezbędnej do uzyskania poszczególnych dyplomów "Strony powinny zapewnić, że pełniona służba jest odpowiednia do kwalifikacji objętych wnioskiem o wydanie dyplomu, pamiętając jednocześnie, że celem takiej służby, oprócz wstępnego zaznajomienia się ze służbą na statkach morskich, jest nauczenie się i nabranie wprawy, pod odpowiednim nadzorem, w zakresie właściwego i bezpiecznego postępowania na morzu, a także procedur i codziennej praktyki stosownie dla wnioskowanych kwalifikacji".
§ 32 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. określa, że praktyką odpowiednią na dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, o którego wydanie ubiega się skarżący, jest praktyka na statkach o pojemności brutto (GT) 3000 i powyżej. Określa również, że osoba ubiegająca się o ten dyplom powinna posiadać dodatkowo kwalifikacje starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej. Wymogi te czynią zadość art. 1 pkt 2 Konwencji STCW, który nakłada na Strony Konwencji obowiązek "zapewnienia, aby pod względem bezpieczeństwa życia i mienia na morzu oraz ochrony środowiska morskiego marynarze na statkach posiadali odpowiednie kwalifikacje i byli zdolni wykonywać swoje obowiązki".
Kierując się postanowieniami Konwencji STCW, Strona Konwencji nie powinna zatem dopuścić możliwości objęcia stanowiska kapitana statku o pojemności brutto (GT) powyżej 3000 przez osobę, która nigdy wcześniej nie pełniła obowiązków na poziomie zarządzania na takich statkach. Taki przypadek dopuszczał natomiast § 30 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 lutego 2005 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych marynarzy określającego wymagania niezbędne do uzyskania kwalifikacji przez członków załóg statków morskich przed dniem 26 lipca 2013 r. Zgodnie § 30 pkt 2 przywołanego rozporządzenia uprawnienia do dowodzenia statkami o pojemności brutto (GT) powyżej 3000 mogła uzyskać osoba posiadająca praktykę pływania oraz doświadczenie na poziomie zarządzania wyłącznie na statkach o pojemności brutto (GT) poniżej 3000. Przepis ten zmieniono § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r., nakładając na osoby ubiegające się o dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej obowiązek posiadania dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej oraz praktyki pływania na statkach o pojemności brutto (GT) powyżej 3000.
Co prawda skarżący nie zapoznał się z aktami sprawy w trybie art. 10 k.p.a. jednak uchybienie to w ocenie Sądu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji w terminie.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło